اصل برابری زن و مرد در ماهیت انسانی

به گزارش خبرگزاری برنا، از جمله مسائلی که در قرآن کریم بدان توجه شده موضوع خلقت زن و مرد است. قرآن کریم با کمال صراحت در آیات متعددی بیان می‌دارد که زنان را از جنس مردان و از سرشتی نظیر سرشت مردان آفریده‌ایم.

قرآن کریم بیان می‌دارد که همۀ انسان‌ها از هر صنف، خواه زن خواه مرد از یک ذات و گوهر خلق شده اند. همچنین دربارۀ همۀ آدمیان می‌فرماید: «خداوند از جنس خود شما برای شما همسر آفرید».

در قرآن کریم آمده است که اولین زن که همسر اولین مرد است او هم از همان ذات و گوهر عینی آفریده شد، نه از گوهر دیگر و نه فرع بر مرد و زائد بر او و طفیلی وی و مانند آن، بلکه خداوند اولین زن را از همان ذات و اصلی آفریده است که همۀ مردها و زن ها را از همان اصل خلق کرد.

در قرآن کریم از آنچه در بعضی از کتب مذهبی هست که زن از مایۀ پست‌تر از مایۀ مرد آفریده شده و یا این که به زن جنبۀ طفیلی و چپی داده‌اند و گفته‌اند که همسر آدم اول از عضوی از اعضای طرف چپ او آفریده شده، خبری نیست. در اسلام نظریۀ تحقیرآمیزی نسبت به زن از لحاظ سرشت و طینت وجود ندارد.

زرارة بن أعین از امام صادق علیه السلام سئوال کرد نزد ما مردمی هستند که می‌گویند خداوند حواء را از بخش نهائی ضلع چپ آدم آفرید، امام صادق علیه السلام فرمودند:«خداوند از چنین نسبت، هم منزه است و هم برتر از آن است... آیا کسی می‌گوید که خداوند توان آن را نداشت که همسر آدم را از غیر دنده او خلق کند تا بهانه به دست شناعت کنندگان دهد که بگوید بعضی از اجزاء آدم با بعض دیگر نکاح نمود...سپس فرمودند: خداوند بعد از آفرینش آدم، حواء را به طور نوظهور پدید آورد».

به طور کلی هر جا سخن از ارزش‌های انسانی است، زنان و مردان در کنار هم و به طور مساوی مورد خطاب واقع شده‌اند. علامه طباطبائی در این زمینه می‌فرمایند: «مشاهده و تجربه چنین حکم می‌کند که زن و مرد دو فرد از نوع واحد هستند، یعنی دو فرد انسانی؛ زیرا تمام آثاری که در مردان آشکار است، در زنان نیز پیداست. بروز آثار یک نوع، نشان دهندۀ تحقق خارجی آن نوع است. بلی میان این دو صنف در آثار مشترک، شدت و ضعف وجود دارد، اما این تفاوت سبب بطلان حقیقت نوع در فرد نیست. از این‌جا روشن می‌شود که کمالات نوعی که برای یک صنف میسور است، برای صنف دیگر نیز دست یافتنی است، همان‌گونه که کمالات معنوی چنین است. زیباترین و جامع‌ترین سخن اداکنندۀ این مطلب، این آیۀ قرآن است: «من عمل هیچ کسی از شما را، زن باشد یا مرد، ضایع نخواهم کرد؛ شما از جنس یکدیگر  (و پیرو یک آیین)».

زن در قرآن کریم از اهمیت ویژه و جایگاه والایی برخوردار است که نظیر آن را در ادیان دیگر نمی‌توان یافت. اسلام تساوی زن و مرد را که به صورت یک مسألۀ سیاسی و اجتماعی مطرح است بر پایه‌های فلسفی و اعتقادی قرار می‌دهد تا آن را یک اصل مسلم طبیعی معرفی کند و برابری آن‌ها را از برابری حقوقی تا درجۀ برابری حقیقی یعنی جوهری، عینی و آفرینشی بالا ببرد.
 دیدگاه اسلام دربارۀ زن را می‌توان دیدگاهی مترقی و در عین حال متعادل دانست. و این‌که از نظر آیات و روایات هیچ تفاوتی بین زن و مرد از نظر خلقت و ماهیت وجود ندارد بلکه از این نظر کاملاً یکسان هستند و زن هم‌چون مرد، انسان است که ویژگی مهم انسانی یعنی اختیار، مسئولیت پذیری و توان ارتقاء و کمال را داراست و مانند مرد، از امکانات رشد و کامیابی برخوردار است.

 نویسنده: دکتر فرزانه عبدالوهاب پور پژوهشگر فقه و حقوق

انتهای پیام/