صیانت با استخاره/ گازوئیل بی کیفیت رقیب مازوت
به گزارش خبرنگار نفت خبرگزاری برنا،قصه تکراری، پاییز؛ زمستان و آلودگی هوا سالها مقابل چشمان شهروندان تهرانی و هموطنان ما در سایر کلانشهرهای کشور دوره میشود. این موضوع همه ساله با علل مختلفی دهان به دهان میچرخد و به دنبال آن، عملکرد دستگاههای مرتبط مورد بحث و چالش قرار میگیرد.
بیتردید این بحثها و گفتوشنودها، تماماً در راستای خاتمه دادن به این معضل تکراری زمستانه است اما اینکه چه میزان اثربخش بوده است؛ جای سوال دارد.
گازوییل میتواند نقش تعیینکننده در آلودگی هوا و اضافه بار ایجاد شده داشته باشد، ولی برخلاف مازوت، حساسیت نسبت به این سوخت کمتر است؛ در حالی که این سوخت میتواند عامل اصلی تشدید آلودگی هوا در چند سال اخیر باشد. بیشتر صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی از سوخت گازوییل به عنوان سوخت دوم استفاده میکنند که همگی آنها هم در مجاورت شهرهای بزرگ هستند.
جایگزینی سوخت مایع
چند ماه پیش جواد اوجی وزیر نفت گفته بود «با توجه به این که پیشبینی میکنیم در فصل سرد سال (دی و بهمنماه) روزانه با ۲۰۰ میلیون مترمکعب کسری گاز روبهرو شویم، طبق برنامهریزیها برای جایگزینی با سوخت مایع، سعی میکنیم هموطنانمان دچار مشکل نشوند.»
همچنین وزیر نفت پیشین سال گذشته گفته بود «مایل نیستیم مازوت مصرف شود، اما چارهای نداریم، ولی گازوئیل در حداکثر ممکن تحویل داده میشود.»
تصمیم وزارت نفت برای استفاده از سوخت مایع به عنوان جایگزین خطرات زیادی در پی دارد. به گفته یوسف رشیدی کارشناس آلودگی هوا «گازوئیل و مازوت سوختهای مایعی هستند که در نیروگاهها مورد استفاده قرار میگیرند و نسبت به سوخت گاز طبیعی ذرات معلق بیشتری تولید میکنند.»
میزان ذخیره سازی گاز ایران
مطابق با آخرین آمار ایران میزان ذخایر گازی ایران برابر است با 33/988 تریلیون مترمکعب و سومین جایگاه را در بین کشورها به عنوان دارنده ذخایر گاز طبیعی دارد همچنین مصرف گاز کشور در سال گذشته بیش از 3 میلیارد متر مکعب بوده است و تولید گاز با رشد 2 درصدی به 18/794 میلیارد مترمکعب رسیده است. سازمان توسعه تجارت ایران در گزارشی با عنوان «عملکرد تجارت خارجی کشور در 6 ماه نخست سال 1402» به بررسی آخرین وضعیت صادرات گاز ایران پرداخته است. صادرات گاز طبیعی ایران در نیمه اول سال 1402 به ارزش 2.204 میلیارد دلار بوده است که نسبت به مدت مشابه سال 1401، 125 درصد افزایش یافته است. همچنین افزایش وزنی صادرات گاز ایران نیز 102 درصد ثبت شده است.طبق اعلام وزارت نفت، ایران در 6 ماهه سال 1402 نسبت به مدت مشابه سال 1401، هر تن گاز طبیعی را 337 دلار صادر کرده که 11 درصد رشد داشته است. .
تولید یکپنجم برق کشور در نیروگاههای بخاری
نیروگاههای بخاری که احتمالا میزان مصرف مازوت در آنها بالاست، سهم درخور توجهی در تولید برق کشور دارند. بر اساس گزارش شرکت تولید نیروی برق حرارتی، سهم نیروگاههای حرارتی در تأمین برق مورد نیاز کشور ۹۲ درصد اعلام شده است. در این گزارش که ایرنا منتشر کرده، توضیح داده میشود که تولید برق کشور از چند روش نیروگاههای حرارتی شامل نیروگاههای بخاری، گازی و سیکل ترکیبی و نیروگاههای غیرحرارتی شامل نیروگاههای برقآبی، انرژیهای تجدیدپذیر، دیزلی، مقیاس کوچک و اتمی انجام میشود.
درحالحاضر کل ظرفیت نصبشده نیروگاههای کشور به ۸۳هزارو ۲۶۴ مگاوات رسیده که از این میان سهم نیروگاههای بخاری ۱۵هزارو ۸۰۰ مگاوات، گازی ۲۵هزارو ۴۰۰ مگاوات، سیکل ترکیبی ۲۵هزارو ۷۹۰ مگاوات، برقآبی ۱۲ هزار مگاوات و تجدیدپذیر ۸۲۵ مگاوات است. با این حساب، چیزی نزدیک به ۲۰ درصد و معادل یکپنجم برق تولیدی کشور توسط نیروگاههای بخاری تولید میشود که از قضا بر اساس پارامترهایی میزان درخور توجهی مازوت مصرف میکنند. در این گزارش وضعیت مصرف سوخت هشت نیروگاه بزرگ بخار ایران بررسی شده است. بررسی صورت مالی هشت نیروگاه بزرگ بخار کشور نشان میدهد سهم مازوت از کل سوخت مصرفی آنها رقم بزرگ و درخور توجهی است.
از تدوین آیین نامه تا وعده مسئولان
تیر امسال در شرایطی که وضعیت آلودگی هوا هنوز به اوج خودش نرسیده بود، علی خضریان، سخنگوی کمیسیون اصل 90 با اشاره به گزارش این کمیسیون درباره آلودگی هوا گفت که «وزارت نیرو در تامین برق مورد نیاز کشور نه تنها از انرژیهای تجدیدپذیر استفاده نکرده که به دلیل شرایط خاص تحریمی کشور، مصرف مازوت در حال افزایش است و طبق اعلام مرکز اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست از ۱۶ نیروگاه کشور، ۱۴ نیروگاه مصرف مازوت دارند. برای حل مساله آلودگی هوا در کل کشور به حداقل بودجهای برابر ۲۰۶ هزار میلیارد تومان نیاز است. البته این رقم صرفا سهم دولت از کل بودجه مورد نیاز است و با فرض تامین باقی بودجه از منابع مربوطه و عدم وجود هیچ اشکالی در فراهم بودن سایر ملزومات اجرای راهکارهای کاهش آلودگی هوا دولت سالانه باید ۴۱ هزار میلیارد تومان بودجه برای کاهش آلودگی هوا در نظر بگیرد. این مهم را هم باید در نظر گرفت که این رقم فقط برای ۹ کلانشهر محاسبه شده و این در حالی است که تقریبا تمامی استانهای کشور درگیر مساله آلودگی هوا هستند و وسعت این مساله روز به روز در حال گسترش است.»
طبق گفته خضریان «با مقایسه با کل بودجه عمومی دولت در سال ۱۴۰۱، حدود 2/5 درصد از کل بودجه عمومی کشور برای مساله آلودگی هوا باید تخصیص داده شود. البته این با فرض تحقق کل بودجه عمومی دولت است و در صورت عدم تحقق بودجه، سهم این موضوع از بودجه عمومی دولت افزایش مییابد. به همین میزان در سالهای بعدی این برنامه فرضی ۵ ساله نیز باید درصدی از کل بودجه عمومی دولت برای اجرای راهکارهای کاهش آلودگی هوا تخصیص داده شود.... با توجه به شرایط خاص تحریمی کشور و لزوم استفاده از مازوت و سوختهای نظیر آن، وزارت نفت به عنوان تولیدکننده سوخت کشور باید سریعا نسبت به کاهش بار آلودگی گوگردی مازوت مصرفی و بنزین و گازوییل اقدام کند. مطابق گزارشهای نظارتی تاکنون اقدام موثر و جدی و منتج به نتیجهای از سوی این وزارتخانه در این راستا انجام نشده است.»
در گزارش کمیسیون اصل 90 به وظایف دستگاههای دیگر هم اشاره شده و فقط وزارت نیرو مورد اشاره قرار نگرفته، برای مثال در بخش راهکارهای این گزارش تاکید شده است که شبکه مترو و نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی باید نوسازی شود، از فیلترهای (صافیهای) موقت برای اتوبوسها در زمان استقرار در داخل پایانه استفاده شود و نظارت بر این کار بر عهده وزارت کشور است.از طرف دیگر تعویض یا نصب قطعات کاهنده آلایندگی وسایل نقلیه مانند فیلتر ذرات و کاتالیست هم باید توسط خودروسازان و با نظارت مستمر سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان ملی استاندارد صورت گیرد.
ارتقای استاندارد آلایندگی اجباری خودروها و موتورسیکلتهای نو و اسقاط خودروها و موتورسیکلتهای فرسوده هم بخش دیگری از راهکارهای کمیسیون اصل 90 مجلس بود که تیر امسال ارایه شد.
سهم بالای مازوت در سوخت مصرفی ۸ نیروگاه بزرگ
۱. اولین نیروگاه مورد بررسی، نیروگاه شهید رجایی واقع در کیلومتر ۲۵ جاده قزوین_کرج است. میزان تولید برق این نیروگاه در سال ۱۴۰۱ معادل ۱۱هزارو ۸۶۹ میلیون کیلووات ساعت برق بوده و واحدهای تولید برق این نیروگاه در سال ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۳ به بهرهبرداری رسیده است. مصرف سوخت این نیروگاه همانگونه که در یادداشتهای توضیحی صورتهای مالی شرکت مدیریت تولید برق شهید رجایی و در بخش سوخت مصرفی و ستون عملکرد مشاهده میشود، شامل هزارو ۶۱۱ میلیون مترمکعب گاز، ۲۶۷ میلیون لیتر گازوئیل و هزارو ۱۵۰ میلیون لیتر مازوت است. پس از همسانسازی مصرف سوخت بر اساس معیار ارزش حرارتی، مشخص میشود که ۴۰ درصد از سوخت مصرفی این نیروگاه از طریق مازوت تأمین شده است.
۲. دومین نیروگاه مورد بررسی، نیروگاه شهید سلیمی است که در ساحل دریای خزر و ۲۵کیلومتری شمال شهرستان نکا واقع شده است. مقدار تولید برق این نیروگاه در سال قبل هشتهزارو ۹۰۴ میلیون کیلووات ساعت برق بوده است. بر اساس یادداشتهای همراه صورتهای مالی در بخش بهای تمامشده، ترکیب سوخت مصرفی این نیروگاه جهت تولید برق، شامل ۸۶۲ میلیون مترمکعب گاز، هزارو ۵۶۹ میلیون لیتر نفت کوره (مازوت) و ۶۵ میلیون لیتر گازوئیل بوده که با همسانسازی مقدار انرژی حرارتی ایجادشده، مشخص میشود بیش از ۶۵ درصد از سوخت مصرفی این نیروگاه مازوت بوده است.
۳. نیروگاه حرارتی بندرعباس در ۱۲کیلومتری غرب بندرعباس واقع شده است. بهرهبرداری از این نیروگاه حرارتی از سال ۱۳۵۹ آغاز شد. مقدار تولید برق این نیروگاه در سال قبل و بر اساس صورتهای مالی شرکت تولید برق بندرعباس، معادل پنجهزارو ۳۴۵ میلیون کیلووات ساعت بوده است. میزان مصرف سوخت و انرژی این نیروگاه بر اساس همین صورتهای مالی، شامل ۹۲۳ میلیون مترمکعب گاز طبیعی، یک میلیون لیتر گازوئیل و ۹۱۳ میلیون لیتر مازوت بوده است که با همسانسازی مقدار انرژی حرارتی مشاهده میشود بیش از ۵۳ درصد از سوخت این نیروگاه از مازوت بوده است. درباره این نیروگاه، ذکر این نکته ضروری است که با توجه به اینکه شرکت تولید برق بندرعباس مدیریت بهرهبرداری از دو نیروگاه بخاری بندرعباس و گازی ایسین را بر عهده دارد، مصرف سوخت نیروگاه بخار در این بخش باید مدنظر قرار بگیرد.
۴. نیروگاه حرارتی شازند اراک که در کیلومتر ۲۵ اراک-همدان واقع شده، در سال ۱۳۸۰ به بهرهبرداری رسیده است. تولید برق این نیروگاه که قرار است در آینده با اضافهشدن دو واحد گازی به نیروگاه سیکل ترکیبی تبدیل شود، معادل هشتهزارو ۴۴۱ میلیون کیلووات ساعت برق بوده است. مصرف سوخت این نیروگاه، بر اساس اطلاعات مندرج در صورتهای مالی شرکت مدیریت تولید نیروی برق شازند، شامل هزارو ۵۴۷ میلیون مترمکعب گاز طبیعی و ۶۷۹ میلیون لیتر مازوت بوده است. به این ترتیب، سهم مازوت از کل سوخت مصرفی این نیروگاه بیش از ۳۳ درصد بوده است.
۵. نیروگاه شهید مفتح در دشت کبودرآهنگ در کیلومتر ۴۵ جاده همدان-تهران واقع شده است. مقدار تولید برق این نیروگاه در سال گذشته معادل ششهزارو ۴۸۶ میلیون کیلووات ساعت بوده است. این نیروگاه که شامل چهار واحد بخار و با ظرفیت اسمی هزار مگاوات برق است، در سالهای ۱۳۷۳ تا ۱۳۷۴ به بهرهبرداری رسید. مقدار مصرف سوخت این نیروگاه در سال گذشته و بر اساس صورتهای مالی و اطلاعات درجشده شرکت مدیریت تولید برق شهید مفتح، شامل هزارو ۲۱۴ میلیون مترمکعب گاز طبیعی و ۷۵۴ میلیون لیتر مازوت بوده است. به این ترتیب سهم مازوت با تبدیل انرژی حرارتی هر یک از حاملهای انرژی ذکرشده، بیش از ۴۱ درصد است.
۶. نیروگاه حرارتی بیستون کرمانشاه با ظرفیت اسمی ۶۴۰ مگاوات برق شامل دو واحد بخاری ۳۲۰ مگاواتی در کیلومتر ۲۵ جاده کرمانشاه به بیستون واقع شده است. میزان تولید برق این نیروگاه در سال گذشته، سههزارو ۹۹ میلیون کیلووات ساعت برق بوده است. سوخت مصرفی این نیروگاه، شامل ۳۲۱ میلیون مترمکعب گاز طبیعی و رقم عجیب ۵۶۸ میلیون لیتری مازوت است که معادل بیش از ۶۵ درصد از کل سوخت مصرفی نیروگاه به شمار میآید. اطلاعات ذکرشده از صورتهای مالی شرکت مدیریت تولید برق بیستون در سال مالی منتهی به ۲۹ اسفند ۱۴۰۱ استخراج شده است. لازم به ذکر است که شرکت مدیریت تولید برق بیستون، مدیریت دو نیروگاه بخاری بیستون کرمانشاه و گازی اسلامآباد را بر عهده دارد و اطلاعات درجشده شامل بخش اهداف کمی و ستون عملکردی نیروگاه بخار زیرمجموعه این شرکت (یعنی نیروگاه بخار بیستون کرمانشاه) است.
۷. نیروگاه بخار سهند با ظرفیت اسمی ۶۵۰ مگاوات برق در ساعت شامل دو واحد بخار ۳۲۵ مگاواتی است. این نیروگاه در کیلومتر هفت جاده بناب به تبریز واقع شده است.
فرایندهای تبدیل این نیروگاه به نیروگاه سیکل ترکیبی در حال انجام است. مقدار تولید برق این نیروگاه، سال گذشته و بر اساس صورتهای مالی شرکت مدیریت تولید برق آذربایجان شرقی، معادل سههزارو ۲۱۲ میلیون کیلووات ساعت برق بوده است. مصرف سوخت این نیروگاه شامل ۸۴۸ میلیون مترمکعب گاز طبیعی و ۲۱۶ میلیون لیتر مازوت بوده است که با تبدیل انرژی به واحدهای همسان، مشاهده میکنیم بیش از ۲۲ درصد از سوخت مصرفی این نیروگاه از محل مصرف مازوت بوده است.
۸. نیروگاه تبریز که در کیلومتر ۱۶ تبریز به آذرشهر واقع شده، در سال گذشته موفق به تولید چهارهزارو ۴۸۰ میلیون کیلووات ساعت برق شده است. مقدار مصرف سوخت این نیروگاه سال گذشته و بر اساس صورتهای مالی سال ۱۴۰۱ شرکت مدیریت تولید برق آذربایجان شرقی، شامل ۹۰۸ میلیون مترمکعب گاز طبیعی و ۳۸۸ میلیون لیتر مازوت بوده است و بر این اساس مشاهده میکنیم بیش از ۳۰ درصد از سوخت مصرفی این نیروگاه از محل مازوت بوده است. اطلاعات مربوط به سوخت مصرفی دو نیروگاه سهند و تبریز در تصویر زیر که از جدول اهداف کمی صورتهای مالی شرکت مدیریت تولید برق آذربایجان شرقی در سال ۱۴۰۱ است، ارائه شده است.
انتهای پیام/
