اهمیت و نقش خانواده در کلام بنیانگذار انقلاب اسلامی 

به گزارش خبرگزاری برنا، خانواده به عنوان مهمترین هسته ساخت جامعه، جایگاه ویژه ای در اندیشه امام خمینی(رحمة الله) به عنوان یک عالم دینی و پایه گذار مهمترین انقلاب قرن بیستم دارد. ایشان نهاد مقدس خانواده را از بنیادی‌ترین، مهم‌ترین، طبیعی‌ترین و ‏‎ ‎‏تأثیرگذارترین نهادهای اجتماعی می‌داند و دربارۀ آن می‌فرماید: ‏نقش خانواده و خصوص مادر در نونهالان و پدر در نوجوانان بسیار حساس ‏‎ ‎‏است. و اگر فرزندان در دامن مادران و حمایت پدران متعهد به طور شایسته ‏‎ ‎‏و با آموزش صحیح تربیت شده و به مدارس فرستاده شوند، کار معلمان نیز ‏‎ ‎‏آسان‌تر خواهد بود. اساساً تربیت از دامان پاک مادر و جوار پدر شروع ‏‎ ‎‏می‌شود و با تربیت اسلامی و صحیح آنان استقلال و آزادی و تعهد به ‏‎ ‎‏مصالح کشور پایه‌ریزی می‌شود(صحیفه امام، ج 15، ص 245).‏
‏

امام یکی از مهم‌ترین وظایف‌ خانواده را نقش تربیتی آن می‌داند. این خانواده است ‏‎ ‎‏که در آن باید اساس و بنیان صحیح تربیت، نهاده شود. پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله و سلم) دربارۀ نهاد ‏‎ ‎‏مقدس خانواده چنین می‌فرماید: ‏«‏‏ما بنی بناء فی الإسلام أحبّ الی الله عزّ وجلّ من التزویج‏‏»؛‏در اسلام بنایی ‏‎ ‎‏[نهادی] که نزد خداوند محبوب‌تر از ازدواج باشد، نهاده نشده است(مکارم الاخلاق، ص 196). ‏
‏‏

در مکتب اسلام نهاد خانواده جایگاهی منحصر به فرد و بی‌بدیل دارد که هیچ ‏‎ سازمان و نهادی نمی‌تواند کارآیی آن را داشته باشد. امروزه بسیاری از کشورها، نظام آموزش و پرورش را همانند قلب در بدن می‌دانند و ‏‎ ‎‏بیش‌ترین بودجه را به این وزارتخانه اختصاص می‌دهند. دین اسلام با همۀ ارزش و ‏‎ ‎‏اعتباری که برای علم و علم‌آموزی قائل است، به نهاد مقدس خانواده بیش از آن توجه ‏‎ ‎‏دارد. به همین جهت، اهمیت و کارآیی خانواده بیش‌تر از آموزش و پرورش رسمی است. ‏
‏‏

نکتۀ بسیار مهم و کاربردی که در زندگی خانوادگی امام خمینی(رحمة الله) وجود داشت، این ‏‎ ‎‏بود که ایشان در هیچ شرایطی از خانه و خانواده غافل نبودند. این نقطۀ برجسته در ‏‎ ‎‏کارنامۀ کسی است که مشغله‌های زیاد و مهمی داشت. ایشان با وجود مشغله‌های ‏‎ ‎‏فراوان، وقتی را برای خانواده گذاشته، برای آن‌ها نامه می‌نویسد و مرتب آنان را در ‏‎ ‎‏جریان کارهای خود قرار می‌دهد و از احوال آن‌ها نیز با خبر می‌شود. ‏
‏‏

امام در نامه‌ای به همسرش می‌نویسد: مرقوم شما پس از مدت‌ها انتظار واصل شد مثل این‌که شما از نجف که خارج شدید، دیگر از فکر ماها بیرون رفتید و خیال نکردید از دیر آمدن ‏‎ ‎‏کاغذ، ما نگران می‌شویم. در هر حال ان‌شاء‌الله تعالی خوش و سالم باشید. ‏‎ ‎‏ماها بحمدالله تعالی سلامت هستیم و می‌گذرانیم ... از سلامت خودتان ولو ‏‎ ‎‏به دو کلمه ما را در هر هفته یا لااقل در هر دو هفته مطلع کنید.‏( صحیفه امام، ج 3، ص 36.)

ارزش و اعتبار خانه‌داری‏
‏‏

«خانه‌داری» در عرف عام، در مقابل «اشتغال» به کار برده می‌شود. در این اصطلاح، ‏‎ ‎‏«اشتغال» به معنای حضور در خارج از منزل و پرداختن به کاری معین، در وقتی ‏‎ ‎‏مشخص و با حقوق و مزایای تعیین‌شده است و «خانه‌داری» نوعی حضور بی‌اجر و ‏‎ ‎‏پاداش در محیط خانه دانسته شده که فایدۀ چندانی بر آن مترتب نیست و نوعی بیکاری ‏‎ ‎‏تلقّی می‌شود.
‏‏

حال باید دید، آیا اسلام هم خانه‌داری را کاری بی‌فایده و نوعی بیکاری می‌داند یا ‏‎ ‎‏خیر؟ چنانچه در بحث اهمیت و نقش خانواده دیدیم، امام در محیط خانواده، زن را ‏‎ ‎‏محور اصلی تربیت انسان به شمار می‌آورند و دامان پاک مادران را اولین کانون تربیتی ‏‎ ‎‏که سعادت و شقاوت انسان‌ها در آن رقم زده می‌شود، می‌دانند. بنابراین، به نظر امام، ‏‎ ‎‏خانه‌داری از مهم‌ترین اشتغالاتی محسوب می‌شود که کم‌تر کاری به اهمیت آن است. ‏‎

‎‏خانم فریده مصطفوی می‌گوید: ‏نوه‌های آقا همه شلوغ بودند: امام به دختر من که از شیطنت بچۀ خود گله ‏‎ ‎‏می‌کرد، می‌گفتند: من حاضرم که ثوابی که تو از تحمل شیطنت حسین ‏‎ ‎‏می‌بری، با ثواب تمام عبادات خودم عوض کنم.‏‎( پابه پای آفتاب، ج 1، ص 147)
‏‏امام به فرزندانشان سفارش می‌کردند که هوای مادرشان را داشته باشند: ‏
‏‏

مادران گرچه همه نمونه‌اند، لکن بعض آنان از ویژگی‌های خاصی ‏‎ ‎‏برخوردارند و من در طول زندگی با مادر محترم تو و خاطراتی که از او‏‎ ‎‏ـ در شب‌هایی که با اطفال خود می‌گذراند و در روزها نیز ـ دارم، او را ‏‎ ‎‏دارای این ویژگی‌ها یافتم. اینک به تو‌ ای فرزند و به سایر فرزندانم وصیت ‏‎ ‎‏می‌کنم که کوشش کنید در خدمت به او و در تحصیل رضایت او پس از مرگ من، همان‌گونه که او را از شماها راضی می‌بینم در حال زندگی و پس ‏‎ ‎‏از من بیش‌تر در خدمتش بکوشید.( صحیفه امام، ج 16، ص 225 ـ 226) 
‏‏

در اعتبار و ارزش خانه‌داری همین بس که امام حاضر است تمام ثواب عبادت خود ‏‎ ‎‏را با ثواب خانه‌داری نوه‌اش عوض کند. جای تأسف است که جامعۀ اسلامی از این ‏‎ ‎‏مبانی بسیار مهم اسلامی که می‌تواند راهگشای بسیاری از مشکلات خانوادگی که به ‏‎ ‎‏خاطر اشتغال زنان در خارج از منزل به وجود می‌آید، بی‌اطلاع باشد. این بدان معنا ‏‎ ‎‏نیست که امام با اشتغال زنان در خارج از خانه مخالف باشند. بسیاری از خانم‌ها به ‏‎ ‎‏خاطر این‌که خانه‌داری را نوعی بردگی می‌دانند، برای آزادی و مفید نشان دادن خود به ‏‎ ‎‏کارهای بیرون از خانه روی می‌آورند و می‌بینیم که این گرایش در میان خانم‌ها، روز به ‏‎ ‎‏روز افزوده می‌شود. ‏

‏‏نکتۀ دیگری که از سیرۀ عملی امام استفاده می‌شود، این است که اهمیت دادن به ‏‎ ‎‏کارهای داخل خانه و محترم شمردن آن، سبب می‌شود که زن نسبت به وظیفۀ خویش ‏‎ ‎‏در قبال خانواده که هماهنگ با فطرت، سلیقه و توانایی‌اش است، دچار شک و تردید ‏‎ ‎‏نشود. ‏

نویسنده: دکتر سیده زهرا آقاجانی پژوهشگر حوزه زنان

انتهای پیام /