رتبه بندی معلمان، طرحی ارزشمند در ارتقای جایگاه فرهنگیان

به گزارش خبرگزاری برنا از قزوین؛ رتبه بندی معلمان یکی از موضوعات مهمی است که در راستای ارتقای شایستگی حرفه‌ای معلمان اجرایی شده که دارای ابعاد و زوایای مختلفی است که معلمان باید نسبت به آن آشنایی داشته باشند.

بر اساس رتبه بندی معلمان با در نظر گرفتن معیار‌هایی در چهار گروه طبقه بندی و دستمزد آن‌ها بر همین اساس تعیین می‌شد. رتبه‌بندی معلمان اواخر آبان ماه سال 1400به تصویب رسید که برای کلیه معلمان، در یکی از رتبه‌های ماده (۳) این قانون و مطابق آیین نامه اجرائی آن حداکثر تا سه ماه پس از ابلاغ قانون، انجام می‌شود.

رتبه بندی معلمان برای ارتقای شأن و مقام معلم و بهبود معیشت فرهنگیان طی ۱۰ سال گذشته بالاخره در ۱۶ اسفند ۱۴۰۰ به تصویب مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان رسید و ۲۳ اسفند برای اجرا به آموزش و پرورش ابلاغ و مقرر شد طبق قانون از مهر ۱۴۰۰ اجرایی و معوقات آن پرداخت شود.

بعد از کش و قوس در پاییز ۱۴۰۱ بود که رتبه یک برای همه معلمان صادر شد و رتبه های واقعی منوط به ارزیابی ارزیابان و هیأت ممیزه و بررسی مستندات معلمان شد، در اسفند ماه ۱۴۰۱ بیشتر احکام قطعی برای معلمان صادر و مقرر شد که حقوق اسفند ماه با احکام جدید پرداخت و معوقه آن نیز از ابتدای سال ۱۴۰۰ واریز شود، درحالی که بسیاری از معلمان از رتبه واقعی خود راضی نبوده و اعتراض داشتند، همه منتظر دریافت حقوق اسفندماه با احکام واقعی صادر شده و پرداخت معوقات یک سال آن بودند.

تقسیم بندی معلمان در رتبه‌های ۵ گانه و تحقق اهداف اصلی آن یعنی ارتقای صلاحیت معلمان، تثبیت مرجعیت آنان و ارتقای کیفیت تعلیم‌وتربیت از اهداف اصلی قانون رتبه بندی معلمان است.

در این میان اجرای این طرح با موافقت و مخالفت برخی روبرو شده و به نظر می رسد بایستی در یک بازنگری کارشناسی نسبت به رفع ایرادات مطرح شده نسبت به جامعیت آن اقدام شود تا این کار ارزشمند به اهداف خود برسد.

در این گزارش ضمن بررسی ابعاد این طرح مهم از نگاه برخی از معلمان وضعیت اجرای این طرح را در گفتگو با مدیرکل آموزش و پرورش نیز بررسی کردیم.

طرح رتبه بندی جوابگوی نیازها نیست

عباس رحمانی مدیر دبستان امیرآباد کهن از توابع شهرستان بویین زهرا از معلمان پرتلاشی است که با انگیزه فراوان در ارتقای کیفی مدرسه و دانش آموزان خود کارهای خلاقانه ای داشته و در هوشمند سازی این دبستان نقش زیادی داشته است.

این فرهنگی ضمن انتقاد به نحوه اجرای طرح رتبه بندی معلمان در گفتگو با خبرنگار برنا اظهارداشت: بیش از 32 سال سابقه معلمی دارم و علیرغم این که با عشق و علاقه و انگیزه فراوان در تعیلم و تربیت دانش آموزانی که مانند فرزندان خودم هستم تلاش می کنم اما به طرح رتبه بندی انتقاد دارم و آن را جوابگوی نیازها نمی دانم.

وی افزود: با تورم و گرانی که امروز در کشور حاکم است با جرات می توان اذعان کرد وضعیت بیست سال قبل ما از امروز بهتر بود و در حالی که همه معلمان عاشقانه و خالصانه کار می کنند اما کسی به فکر معیشت و وضعیت زندگی و مشکلات آنها نیست.

رحمانی بیان کرد: خودم آنقدر به معلمی و تدریس و تربیت دانش آموزان اهمیت می دهم که برای هوشمند سازی این مدرسه که خیرساز است وسیله شخصی ام را فروختم و در نوسازی مدرسه مانند رنگ آمیزی و لوله کشی و تعمیرات آن شخصا کمک می کنم و حتی در یک مورد آسیب دیدم اما امروز طرح رتبه بندی نتوانسته حق مطلب را ادا کند و از آن رضایت ندارم زیرا این شاخص ها در آن مورد ارزیابی قرار نمی گیرد.

این مدیر مدرسه تصریح کرد: خیلی از همکاران ما سابقه زیادی داشتند اما رتبه «یک»شدند ولی برخی که سابقه کمتری داشتند رتبه 3 و 4 شدند و به نظرم شاخص ها بخوبی لحاظ نشد و حق برخی ضایع شد.

رحمانی اظهارداشت: نوع و نحوه ارزیابی ها ایراد دارد و به نظر می رسد همه ابعاد آن مورد توجه قرار نگرفته و معلمی که در مدارس دورافتاده خدمت می کند و هر روز باید چند ساعت مسیر را طی کند تا سر کلاس برود و یا معلمی که در شکوفایی و نوآوری و تعلیم و تربیت زحمت زیادی می کشد در ارزیابی ها مورد توجه قرار نگرفته و این نادیده گرفتن خدمات ایراد اساسی دارد.

ارزیابی رتبه بندی ها کارشناسی و جامع نیست

این فرهنگی با سابقه یادآورشد: کسانی که این طرح را اجرا کرده اند باید با مشکلات معلمان، مدارس و دانش آموز آشنایی کامل داشتند تا بین یک معلم که در زعفرانیه تهران تدریس می کند با معلمی که در یک روستای دور افتاده قزوین و زاهدان یا ایلام درس می دهد تفاوت قائل می شدند تا عدالت برقرار می شد و امروز حقوق یک معلم حتی با سایر مشاغل قابل مقایسه نیست.

رحمانی گفت: زیربنای همه امور با آموزش و پرورش است و اگر بخواهیم سایر بخش های کشور اصلاح شده و آینده تضمین شود باید به آموزش و پرورش و رکن اصلی آن یعنی معلم اهمیت دهیم و در جامعه ای که معلم مجبور است برای گذران زندگی خودبه مشاغل دیگر روی آورد مثلا ( با اسنپ) کار  کند و کرایه کش شود نمی توان امیدوار بود تمام تمرکز معلم روی تعلیم و تربیت باشد و این وضعیت برازنده معلمان نیست و کرامت تلقی نمی شود.

وی اظهارداشت: اگر بخواهیم درب زندانها بسته شده و آسیب های اجتماعی کمتر شود و آینده کشور روشن باشد باید به آموزش و پرورش اهمیت دهیم، برای آن هزینه کرده و شان معلم را با کرامت حفظ کنیم، معیشت و رفاه و کاهش دغدغه روحی و روانی این گروه را مورد توجه قرار دهیم تا آینده فرزندان کشور تضمین شود.

این معلم اظهارامیدواری کرد ضمن بازنگری در نحوه اجرای طرح رتبه بندی زمینه رفع ایرادات این طرح و احقاق واقعی حقوق معلمان مهیا شود.

بیات: طرح رتبه بندی موجب ارتقای کیفیت تحصیل و تدریس و به روز رسانی معلمان می شود

مژگان بیات مدیر دبستان شهربیدستان هم در خصوص رتبه بندی معلمان به خبرنگار برنا اظهارداشت: 30 سال است که در عرصه معلمی فعالیت می کنم و خودم نیز در این زمینه ارزیاب بودم و به نظرم این طرح علیرغم این که تقریبا جامع و علمی بود اما چون مسائل مالی آن پر رنگ شد از اهمیت و زیبایی آن کم کرد و شاید آن گونه که شایسته بود شیرینی آن احساس نشد.

وی بیان کرد: طرح رتبه بندی نباید با مسائل مالی عجین می شد چون یک کار علمی بود که بایستی با شاخص های علمی مورد ارزیابی قرار می گرفت و اگر قرار بود اضافه حقوقی در آن دیده شود می توانست در قالب همان افزایش حقوق سالانه مانند سایر دستگاهها اعمال می شد.

بیات تصریح کرد: برخی از همکاران ما 15 تا 20 سال سابقه کار دارند اما توانایی همه آنها یکسان نیست مانند مدرسی که همه از آن برخوردار نیستند و یا برخی سابقه تالیف ندارند لذا امتیاز آنها کم شده و سیستم به گونه ای طراحی شده که اگر امتیاز یک آیتم کم شود بر روی سایر شاخص ها تاثیرگذار است و رتبه شما در مجموع پایین می آید.

این معلم فرهنگی یادآورشد: شاخص های این طرح از قبل تعیین شده بود و نظر ما در آن نقشی نداشت و ما هم بر اساس دستورالعمل کار می کردیم و برای بسیاری هم این شاخص ها مشخص نبود و اگر پیش زمینه داشت می توانستند روی آن کار کرده و مهارت و دانش خود در این عرصه ها را ارتقا بخشند تا امتیاز بگیرند لذا اگر این طرح با این ویژگی برای معلمان جدید استفاده می شد کارآمدی بیشتری داشت.

بیات در ادامه گفت: این اشکال موجب شد برخی مستندسازی های کاذب هم صورت بگیرد و موضوعات علمی را تحت تاثیر قرار دهد لذا باید یک بانک اطلاعات علمی تشکیل می شد تا سطح علمی همه معلمان مشمول مشخص و شفاف شود.

طرح رتبه بندی نیازمند بازنگری است

مدیر دبستان بیدستان تصریح کرد: به نظر می رسد این طرح مهم و اساسی بایستی مورد بازنگری قرار گیرد و اشکالات و نواقص آن برطرف شود و با جدا شدن بخش مالی و علمی به اهداف تعیین شده دست یابد.

وی اظهارداشت: طرح رتبه بندی بسیار خوب است به شرط آن که اصولی اجرا شود و مدارک واقعی باشد در این صورت می تواند با مشخص کردن نقاط ضعف معلمان به افزایش کیفیت تدریس و تحصیل و افزایش کیفی نظام آموزش و پرورش کمک کند.

بیات افزود: تعدادی از ازریاب ها برای آموزش مهارتی به دوره رفتند اما به یک باره «کانون ارزیاب» شکل گرفت و آموزش ها شتاب زده بود و نشان داد می خواهند با توجه به مشکلاتی که ایجاد کرده بسرعت عملیاتی شود و نواقص آن دیده نشد.

وی اظهارداشت: ارزیابی که در آموزش و پرورش صورت گرفت با واقعیت کانون ارزیابی فاصله داشت و اگر برخی اعتراض و انتقادی دارند بنظرم وارد است زیرا یک معلمی که مثلا 15 سال سابقه فعالیت دارد و با ملاک و شاخص هایی ارزیابی شده که قبلا نبوده و معلم هم نقشی در آن نداشته نمی تواند جامع و کامل و راضی کننده باشد.

طرح رتبه بندی در ارتقای کیفی تدریس موثر است

بیات در ادامه گفت: اجرای طرح رتبه بندی موجب تغییر در روش ها و به روز رسانی تدریس می شود و معلمان مجبور می شوند دانش خود را به روز کنند زیرا اگر معلم راکد و متوقف در روش های گذشته بماند نمی تواند جوابگوی دانش آموزانی باشد که امروز از معلمان جلوترند.

وی اظهارداشت: این طرح بسیار خوب و تاثیرگذار است اما در اجرا مشکلاتی دارد که باید برطرف شود و در بازنگری آن می توان از نظر معلمان استفاده کرد تا این کار ارزشمند دولت که در شرایط بد اقتصادی اجرا شده بتواند رضایت جامعه فرهنگی را به طور کامل جلب کند.

مدیرکل آموزش و پرورش قزوین: 90 درصد معلمان استان قزوین مشمول طرح رتبه بندی شدند

نقی سیاهکلی مرادی در گفتگوی اختصاصی با خبرنگار برنا اظهارداشت: دولت در یک اقدام انقلابی بعد از تاخیر ایجاد شده در این طرح دستورالعنملی صادر کرد تا بتوانیم این طرح مهم را اجرایی کنیم که در این راستا در استان قزوین از مجموع بیش از 16 هزار و 700 معلم حدود 13 هزار و 526 نفر مشمول این طرح شده اند.

وی اضافه کرد: در مرحله اول این رتبه بندی پس از صدور حکم همکاران حدود 50 درصد معلمان معترض بودند که در سیستم، فرآیندی فراهم شد تا افراد بتوانند اعتراض کرده و نواقص پرونده را بارگذاری کنند که با این کار در مرحله دوم تعداد 3526 نفر ارتقا رتبه گرفتند و 2500 نفر هم حکمشان تغییری نکرد و در همان رتبه قبلی باقی ماند و رتبه بندی تعداد کمی هم در مراحل پایانی رسیدگی در هیئت ممیزه است و بزودی نتیجه اش اعلام می شود.

سیاهکالی مرادی تصریح کرد: بخشی از معلمان هم از مزایای رتبه بندی برخوردارنشدند مانند نیروهای خرید خدمات و خدمتگزار که شامل حالشان نشد اماا همه معلمان بدون استثنا مزایای رتبه یک را دریافت می کنند.

وی در خصوص انتقادات وارد شده از سوی معلمان به این طرح گفت: هرچند هدف اصلی این طرح توانمندسازی معلمان است تا در تدریس به روز شوند و مهارت کسب کنند و کیفیت بخشی در تدریس ایجاد کند اما قطعا یکی از مزایای رتبه بندی بهره مندی از مزایای مادی است که انگیزه را بیشتر کرده و معلم احساس می کند به جایگاه اصلی اش رسیده است.

مدیرکل آموزش و پرورش استان قزوین یادآورشد: این گام اول اجرای طرح است و فرآیند رتبه بندی در آینده نگاه جدی تری در سنجش و ارزیابی و شایستگی ها خواهد داشت ولی در مجموع کار بزرگی شکل گرفته و همین که بعد از سالهای طولانی همکاران ما می توانند شایستگی های خود را پیاده کنند و امتیاز آن را بگیرند بسیار اهمیت دارد و می توانند پیشرفت خود را مانند دانشگاه رقم بزنند.

وی افزود: البته اشکالاتی هم بر طرح وارد است که آموزش و پرورش با فراغ بال ظرفیت ایجاد کرده تا همه همکاران بتوانند اعتراض کرده و مدارک جدید را بارگذاری کنند و به حق خود برسند و اعتبار خوبی هم برای این طرح پیش بینی شده است که جای تشکر دارد.

طرح رتبه بندی در مرحله اثبات و استقرار است

سیاهکالی مرادی یادآورشد: بنظرم این طرح به مرحله ثبات و استقرار رسیده و از این پس باید به صورت تخصصی و ویژه و کارشناسی تر به رتبه بندی نگاه کنیم تا نواقص برطرف شود و به سمت جامعیت طرح برویم تا همه را راضی کند.

وی بیان کرد: قرار است در امتیاز بندی ها شاخص هایی مانند مدرک تحصیلی، صلاحیت حرفه ای، منطقه خدمت و مباحث اعتقادی و تربیتی مورد بررسی قرار گیرد که بخشی صلاحیت های علمی و مهارت حرفه ای و مسائل رفتارهای شخصی و اعتقادی هم مورد توجه است که نظر مدیرکل و کارشناسان منطقه هم لحاظ می شود.

این مدیر گفت: چون به مرحله تثبیت و استقرار رسیده ایم می توان با آرامش بیشتری به آن رسیدگی کرد و اصلاحات لازم را در آن صورت داد.

وی در پاسخ به این سوال که ایا بهتر نبود قبل از نهایی شدن طرح از نظر معلمان استفاده می شد گفت: جلسات متعددی با حضور مدیران کل و صاحب نظران در تهران برگزار شد و روسای آموزش و پرورش سراسر کشور دعوت شدند و مسائل را بررسی کردند اما فرصت کمی بود تا همه جانبه مورد بررسی قرار گیرد.

مدیرکل آموزش و پرورش استان قزوین اظهارداشت: بی انصافی است اگر بگوییم از نظر کارشناسی در طرح رتبه بندی استفاده نشد بلکه دستورالعمل ها به مناطق ارسال شد و از روسای مناطق خواستیم دیدگاه خود را مطرح کنند که به تهران منعکس کردیم تا طرح به پختگی برسد اما اعتقاد داریم برای ادامه مسیر باید از نظر متخصصان و گروههای آموزشی، معلمان باتجربه، روسا، مدیران کل و اعضای ستاد وزارتخانه دوباره استفاده شود تا این طرح کم نقص و بدون ایراد باشد و کیفیت کار بالا برود.

طرح رتبه بندی نیازمند اصلاح است

وی افزود: به عنوان یک معلم معتقدم بایستی در شیوه کار بازنگری شود و شیوه و مبنا هم توجه به جایگاه معلم باشد تا توانمند سازی معلمان محقق شود و بتوانند دانش آموزانی در تراز نظام اسلامی تربیت کنند.

سیاهکالی مرادی در پاسخ به این سوال که آیا لازم است در بازنگری این طرح ظرفیت بومی مناطق هم مورد توجه قرار گیرد گفت:  برخی شاخص ها کشوری است و شما وقتی صلاحیت حرفه ای یک معلم را بررسی می کنید شاخص هایی مانند مدرک تحصیلی و دوره های آموزشی طی شده و شیوه های تدریس در کتب یکسان است اما در برخی مهارتها و مناطق امکان این که بر اساس ظرفیت استانها تصمیم گیری شود نیز وجود دارد.

وی در خصوص میزان رضاینمندی معلمان استان قزوین از اجرای طرح رتبه بندی هم گفت: در وهله اول اجرای این طرح 
حدود 30 درصد معلمان معترض بودند و بیش از 6 هزار نفر اعتراض داشتند که 3526 نفر ارتقا گرفتند و راضی شدند و به جایگاه خود رسیدند و حدود دو هزار معلم حکمشان تغییری نکرد چون وقتی بررسی کردیم دیدیم بر اساس مدرک و سابقه همین امتیاز را می گیرند.

سیاهکالی مرادی اظهارداشت: برخی معلمان رتبه بندی را جدی نگرفتند و فرم ها را تکمیل نکرده و بموقع عمل نکردند و به تذکر ما هم توجه نداشتند و بخشی هم ما خطا کردیم و درست بارگذاری نشد که پس از ارائه اسناد آن را اصلاح کردیم و در حال حاضر هم یک سامانه گفتگو راه اندازی شده که پس از بارگذاری می توان این موارد را جمع آوری و امکان بررسی را مهیا کرد.

وی افزود: نگاه وزارتخانه بر این بود که به نفع معلمان قضاوت کنیم تا حقی ضایع نشود و تا حد ممکن همکاری به نفع معلمان شد تا از این امتیاز محروم نشوند و شاهد افزایش بسیار خوب حقوق معلمان هم بودیم و جمع زیادی از معلبمان از طرح رضایت دارند.

اجرای طرح رتبه بندی در استان قزوین قابل قبول است

این مسئول بیان کرد: از استانهایی بودیم که در اجرای طرح رتبه بندی موفق و خوب عمل کردیم و در مرحله دوم و فرصتی که وزارتخانه داد تا بررسی مجدد شود تمامی مناطق را بررسی کردیم و مدارک ارسال و ممیزی شد و مناطق کوچک مانند الموت تا 45 نفر احکام را با پیگیری شبانه روزی صادر کردیم تا معلمان حقوق و مزایای خود را دریافت کنند.

بگفته سیاهکالی مرادی تقریبا کارها انجام شده و تعداد محدودی معترض هستند که کارشان را در وزارتخانه پیگیری می کنیم ولی برای بقیه احکام صادر شده و مشکلی نداریم.

مدیرکل آموزش و پرورش استان قزوین تصریح کرد: مجموعه معلمان استان 16 هزار و 700 نفر است که 13 هزار و 526 نفر مشمول طرح رتبه بندی شدند و 30 درصد اعتراض داشتند که احکام 3526 نفر از معلمان صادر شده است و بیش از 90 درصد معلمان مشمول طرح رتبه بندی شده اند و امیدواریم بتوانیم در اسرع وقت این مرحله را تکمیل کنیم.

وی در خصوص احکام بازنشستگان نیز گفت: بخشی از مطالبات بازنشستگان پرداخت شده اما یک اختلاف دیدگاهی وجود داشت که برخی برخوردار نشدند اما در مجموع در سال 1400 تعداد 1500 همکار بازنشسته شدند که احکام 136 نفر صادر نشده که در اسرع وقت تا پایان امسال انجام می شود و همه افراد بازنشسته از مزایای رتبه بندی برخوردار خواهند شد.

در استان قزوین 16 هزار و 700 معلم رسالت تعلیم و تربیت حدود 250 هزار دانش آموز را با بهره گیری از 1670 مدرسه و 9670 کلاس درس بر عهده دارند.

گفتنی است در این میان 12 تشکل‌ اصلی فرهنگیان کشور در نامه‌ای به رئیس جمهور به دلیل حمایت از طرح رتبه بندی تقدیر و تشکر کردند.

در بخشی از این نامه که به امضای ۱۲ تشکل اصلی فرهنگیان کشور رسیده، آمده است:

رتبه‌بندی در معنا بخشی به فعالیت تخصصی و حرفه‌ای معلمان و افزایش بهره وری مدرسه تاثیر بسزا دارد و با اینکه در برنامه ششم توسعه به دولت قبل تکلیف شده بود اما با اولویت قائل نشدن به آموزش و پرورش و پس از سال‌ها توقف، سرانجام در دولت سیزدهم و با عملی شدن وعده جنابعالی به فرهنگیان به اجرا درآمد و سهم مناسبی از بودجه کشور نیز به این امر مهم تخصیص داده شد و با اجرای رتبه بندی در مجموع انگیزه‌های اجتماعی و فرهنگی هزاران معلم دل سوخته ارتقا یافت و حضور آنان در کلاس‌های درس جلوه‌ای دیگر به خود گرفت.

اعضای تشکل‌های فرهنگیان از رئیس جمهور به واسطه حمایت از اجرای رتبه بندی و تامین و تخصیص منابع مالی آن با وجود مشکلات اقتصادی کشور در وضعیت تحریم‌های ظالمانه و نمایندگان دولت و مجلس و وزیر آموزش و پرورش تشکر و قدردانی کردند.

بدون تردید اجرای طرح رتبه بندی از اقدامات خوب دولت سیزدهم در حمایت از جامعه فرهنگیان در ارتقای کیفی مهارت علمی و دانشی معلمان و کیفی سازی نظام تعلیم و تربیت و کمک به مخیشت و رفاه فرهنگیان است که امیدواریم با اصلاح و بازنگری در برخی مواد آن بتوان از این امتیاز ه=علمی و مالی برای ارتقای جایگاه معلمان بهره برد و به تربیت آینده سازان کشور کمک کرد.

گزارش: محمدرضا جباری

انتهای پیام