قرارداد نفتی تهران و مسکو؛ انتقامجویی از آمریکا
مجله تایم در گزارشی تحلیلی با پرداختن به تاثیر تحریمهای غرب علیه کشورهایی چون ایران و روسیه نوشت: قرارداد نفتی میان تهران و مسکو بخشی از تلاشهای پوتین است برای انتقامجویی از آمریکا و همپیمانانش.
به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری برنا، تایم در این خصوص نوشت: ولادیمیر پوتین در پایان ماه آوریل پس از آن که اولین دور از تحریمهای غرب علیه روسیه به مرحله اجرا درآمد به آمریکا و اروپا هشدار داد این کار آنها بیپاسخ نخواهد ماند و اکنون دولت روسیه گامهایی تلافیجویانه را برداشته است.
حقیقت این است که پوتین بلوف نمیزد و هفته گذشته حمله به تجار و کشاورزان غربی و تلاشهای غرب در ایران را آغاز کرد. میتوان گفت امضای حکم روز چهارشنبه پوتین برای ممنوعیت واردات کالا از کشورهایی که روسیه را تحریم کردند یکی از تعجببرانگیزترین اقدامات تلافیجویانه وی بوده است.
به نوشته تایم، اما مشکلسازترین این اقدامات که میتوان آن را جزئی از این اقدامات دانست قرارداد نفتی میان ایران و روسیه است که به ایران اجازه میدهد نفت خام خود را به روسیه بفروشد و در ازاء از تجهیزات استخراج نفت روسیه و دیگر تکنولوژیها در این زمینه استفاده کند که به نوعی به ایران امکان دور زدن تحریمها را میدهد. غرب سالهاست تلاش کرده برای محدود کردن برنامه هستهای ایران اقتصاد این کشور را منزوی کند که اکنون توسط کشوری چون روسیه میتواند تضعیف شود.
از سال 2006 تاکنون روسیه یکی از کشورهای عضو گروه موسوم به 1+5 بوده است که برای جلوگیری از دستیابی ایران به اورانیوم کافی برای تولید سلاح هستهای تلاش میکند. به نظر میآمد ایران و 1+5 در 20 ژوییه بتوانند به نتیجه نهایی دست پیدا کنند اما این مذاکرات چهار ماه دیگر تمدید شده و ضربالاجل جدید آنها 24 نوامبر تعیین شده است.
یک مقام ارشد دولت ایران در گفتوگو با تایم یادآور شد که تاخیر در مذاکرات سبب شده تا نگاهها از ایران به مسکو معطوف شود. اگرچه قرارداد نفت در برابر کالا چندین ماه است که میان ایران و روسیه روی میز قرار دارد، به گفته رییس مرکز روسی مطالعات ایران معاصر پیشنهاد این قرارداد بخشی از تلاشهای روسیه در پاسخ به اقدامات غرب بوده تا بتواند با دشمنان غرب شامل چین، ونزوئلا، کره شمالی، کوبا و ایران روابطش را تقویت کند.
وی در این باره گفته است: هدف ما این بود که تا پایان ضربالاجل 20 ژوییه همانند یک فرد مرده دراز بکشیم چون اکنون شرایط تغییر کرده و فرصتهای جدید برای روسیه به وجود آمده است.
تایم در ادامه آورده است: تامل ایران برای بستن چنین قراردادی قابل درک است. روسیه پیش از این در سال 2010 به دلیل فشارهای غرب و آمریکا به قراردادش با ایران برای فروش سیستم موشکی پیشرفته زمین به هوا که با نام S300 شناخته میشود پشت پا زده است. ایرانیها به خوبی این خیانت را به یاد میآورند و از این رو برای بستن قرارداد نفت در برابر کالا بسیار محتاط بودهاند.
حسن بهشتیپور، یک کارشناس حوزه سیاست خارجی در ایران گفت که این کار میتواند قدرت روسیه را در بازار جهانی انرژی افزایش دهد که البته ایرانیها ترجیح میدهند از آن پرهیز کنند.
او ادامه داد: روسیه به دنبال سیاست انحصاری است و میخواهد یک نقش انحصاری در مرکز انرژی جهان است بنابراین ایران و روسیه در بازار جهانی نه تنها همپیمان نیستند بلکه رقیباند.
تحریمهای غرب سبب شده تا آنها به اختلافاتشان غلبه کنند اگرچه هنوز گفته میشود که این قرارداد به صورت آزمایشی است میتواند موضع ایران را برای ورود به دور جدید مذاکرات هستهای با 1+5 قویتر کند.
یک تحلیلگر در مرکز مشاوران گروه آسیا در نیویورک معتقد است که تندروها اکنون یک استدلال باور کردنیتر دارند که ایران در صورت شکست مذاکرات میتواند اقتصاد خود را نجات دهد.
این دورنما توانسته نگرانیهایی را در واشنگتن ایجاد کند. دیوید کوهن، معاون وزارت خزانهداری آمریکا در امور تروریسم و اطلاعات مالی در این باره گفت: من فکر میکنم این قرارداد در روند مذاکرات 1+5 تاثیرگذار باشد. نمیتوانم چگونگی تاثیر آن را حدس بزنم اما به طور قطع تاثیر خواهد داشت. ما به طور واضح به روسها گفتهایم که نباید به دنبال چنین قراردادی باشند.
آمریکا همواره هشدار داده است که هرگونه قرارداد نفتی روسیه با ایران نقض تحریمها علیه صادرات نفت ایران است و ممکن است موجب شود تا روسیه نیز هدف تحریمهای آمریکا قرار گیرد. اما این تاکتیکها میتواند پیامدهای بدی داشته باشد. تحریم کردن کشور بزرگی چون روسیه سبب میشود تا زمینه برای همپیمانی کشورهای مخالف آمریکا فراهم شود. این کشورها یاد میگیرند که از انزوای تحمیل شده از سوی غرب با حمایتهای چندجانبه از یکدیگر، تجارت و نفوذشان بر اقتصاد جهانی و منابع انرژی بیرون بیایند که در نهایت موجب آزار و اذیت غرب خواهد شد.
همچنین پتانسیل ولادیمیر پوتین برای انتقام گرفتن از غرب به سادگی از بین نخواهد رفت. به عنوان مثال وی میتواند قرارداد فروش موشکهای S300 به ایران را از سر بگیرد و حتی موضع ایران را در مذاکرات هستهایاش قویتر کند. اسراییل مدتهاست به عنوان آخرین راهحل برای توقف برنامه هستهای ایران تهدید کرده که زیربناهای هستهای این کشور را هدف حمله هوایی قرار میدهد. اما خطر انجام چنین حملهای در صورتی که ایران از موشکهای S300 که قابلیت نابودن کردن هواپیماهای اسراییل را دارد برخوردار باشد به مراتب افزایش خواهد یافت.
اما نزدیکتر شدن ایران و روسیه برای بستن این قرارداد یک نقطه ضعف دارد و آن خود مذاکرات ایران و 1+5 است. دستیابی این کشور به توافق نهایی سبب خواهد شد تا ایران در ازای محدودیت برنامه هستهایاش از تحریم رهایی یابد. بنابراین این کشور برای همکاری نزدیکتر با چین، روسیه و ترکیه سادهانگارانه برخورد نمیکند و ترجیح میدهد از طریق قانونی و مستقیم به گونهای که هر دو طرف سود ببرند با غرب وارد معامله شود.
این مجله در پایان آورده است: با توجه به تمایلات اخیر غرب برای تحریم روسیه به سمت جایگزینی ایران برای خروج از انزوای بازار جهانی انرژی حرکت میکند. این دورنمایی است که پوتین از آن برای پرهیز از خرابکاری تلاشهای دیپلماتیک غرب در ایران استفاده میکند بنابراین تا زمانی که ممنوعیت واردات غذا به بازرگانان غربی ضربه میزند مذاکرات هستهای ایران اصلیترین صحنه نمایش پوتین برای انتقامجویی از غرب باقی میماند.
