صدا و سیما به تحول گفتمانی در کشور بیاعتناست/ عملکرد این نهاد مغایر با فرمایشات امام راحل است
دکتر مجتبی سپاهی: صدا و سیما هنوز از تعلقات سالهای گذشته رها نشده است و هنوز دل در گرو تعلقات سیاسی و جناحی آن دوران دارد. مسئولین این رسانه به هر تقدیر باید بپذیرند که ملت ایران در 24 خرداد به تغییر و تحول در گفتمان و رویکرد حاکم بر کشور رأی داد. این نکتهای است که مسئولین این رسانه ناگزیر به پذیرفتن آن هستند.
مسئولین این رسانه باید بپذیرند که ملتی بدان سطح از آگاهی رسیده که خود انتخاب میکند و از میان چندین گفتمان، گفتمان اعتدال را برمیگزیند؛ بنابراین این ملت حق دانستن دارد. از سوی دیگر دولت منتخب این ملت نیز حق مطالبه انتقال و ارتقای آگاهی مردم از نهاد تابعۀ خود – صدا و سیما - را دارد.
رئیسجمهور محترم در جریان یکی از سخنرانیهای اخیر خود از تعبیر مظلومیت دولت برای بیان محرومیت دولت در استفاده از ظرفیت رسانۀ ملی یاد کرد. تحلیل شما در این رابطه چیست؟
من زمانی که این ماجرا را از زبان رئیس جمهور شنیدم، بلادرنگ آن را مورد تأئید قرار دادم با این من از زاویه خاصی به این قضیه نگاه مینگرم. به اعتقاد من در عرصه اجتماعی علی رغم وجود رسانه های متنوع و فضای مجازی هنوز باید یک واقعیت را در نظر گرفت.
کدام واقعیت را؟
این واقعیت را که درصد قابلتوجهی از مردم ما اطلاعات خود را از طریق رسانههای جدید دریافت نمیکنند. بنابراین عمدهترین رسانه مورد رجوع مردم کماکان صدا و سیماست.در چنین شرایطی صدا و سیما به صورت انحصاری فعالیت میکند و ناگزیر اکثریت مردم ناگزیرند اطلاعات خود را به واسطۀ رسانهای انحصاری دریافت کنند. برای درک تعبیر مظلومیت دولت که دکتر روحانی به کار برد باید از این زاویه به قضیه نگریست. متأسفانه عملکرد صدا و سیما در قبال دولت مطلوب نیست؛ این نحو عملکرد بر خلاف فرمایشات امام راحل و بزرگان نظام است.
چرا عملکرد صدا و سیما را مغایر با فرمایشات امام راحل میدانید؟
امام راحل فرمودند دولت سکاندار و نوک پیکان مقدرات کشور است و باید آن را در تحقق اهدافش یاری داد. با این وصف از یکسو رسانۀ ملی ملزم است که در برابر فعالیتهای گسترده دولت در زمینههای مختلف فعالیت بیشتری برای انعکاس آنها داشته باشد و از سوی دیگر مردم نیز باید از طریق صدا و سیما تحلیلهای درست کارشناسی دریافت کنند و شاهد ارتقاء آگاهی خود در زمینههای مختلف باشند.
استنباط من این است که حتی اگر ما به مجموعۀ بیانات مقام معظم رهبری نیز توجه کنیم به سهولت میتوان دریافت که صدا و سیما به درستی به وظایف خود عمل نکرده و نمیکند. در این زمینه شاهد وجود یک خلأ اساسی در کشور هستیم.
خلأیی را که بیان نمودید بیشتر تشریح میکنید؟
خلأ موجود به چیزی جز وضعیت تکصدایی در انتقال مطالب در جامعه نیست. اگر زمانی فرا رسد که وضعیت تک صدایی در حوزۀ رسانهها عبور کنیم و کانالهای خصوصی انحصار رسانهای این سازمان را از بین ببرند؛ در آن صورت زمینۀ تعاطی افکار در جامعه به وجود خواهد آمد. البته با توجه به شرایط موجود کشور امکان ایجاد فضای چند رسانهای محل بحث و نظر جدی دارد. در سایر زمینههای فرهنگی نیز چنین است. برای مثال شما توجه کنید در فضای مجازی ما شاهد وجود رقابت در میان رسانهها هستیم به همین دلیل این رسانهها به دلیل وجود شرایط رقابت به شدت مراقب نحو عملکرد خود هستند. چیزی که صدا و سیما به دلیل انحصار رسانهای سخت بدان بیتوجه است.
سؤال مشخصی که این روزها مطرح است این است که چرا صدا و سیما به تحول گفتمانی صورت گرفته در فضایی سیاسی و اجتماعی بیعنایت است؟
من کاملاً با شما دربارۀ این نکته توافق دارم. کاملاً مشهود است که صدا و سیما هنوز از تعلقات سالهای گذشته رها نشده است و هنوز دل در گرو تعلقات سیاسی و جناحی آن دوران دارد. مسئولین این رسانه به هر تقدیر باید بپذیرند که ملت ایران در 24 خرداد به تغییر و تحول در گفتمان و رویکرد حاکم بر کشور رأی داد. این نکتهای است که مسئولین این رسانه ناگزیر به پذیرفتن آن هستند.
مسئولین این رسانه باید بپذیرند که ملتی بدان سطح از آگاهی رسیده که خود انتخاب میکند و از میان چندین گفتمان، گفتمان اعتدال را برمیگزیند؛ بنابراین این ملت حق دانستن دارد. از سوی دیگر دولت منتخب این ملت نیز حق مطالبه انتقال و ارتقای آگاهی مردم از نهاد تابعۀ خود – صدا و سیما - را دارد.
متأسفانه در رسانۀ به اصطلاح ملی ما عدهای نفوذی وجود دارند که افکارشان وابستگی و نزدیکی به برخی از گروهها و جریانات سیاسی دارد، عدهای که آلوده به فساد سیاسی و اقتصادی هستند و در صورت شفافسازی در حوزۀ رانتهای اقتصادی مشخص خواهد شد که این گروهها منافعی داشته و دارند. هر اتفاق مطلوب در دولت آقای روحانی یک مفهوم دارد، مفهوم اصلی آن اتلاف سرمایههای انسانی و معنوی ما در دو دوره گذشتۀ ریاستجمهوری است. همه مردم این معنا را به درستی درک میکنند.
به تعلقات سیاسی و جناحی خاص صدا و سیما اشاره کردید؛ علت این امر را چه میدانید؟
واقعیات نشان میدهد که در عرصه قدرت آنجایی که برخی سیاسیون از مردم نه می-شوند و احساس شکست می¬کنند، به هر رویهای توسل میجویند تا قدرت منتخب را به حاشیه برانند. برای برخی از گروهها غیرقابل تصور بود که رئیس جمهوری با چنین منش و خصایص فکری انتخاب شود و مردم به چنین فرد و فکری رأی دهند.
برخی جریانات سیاسی در داخل کشور علیرغم خواست رهبری بر حمایت از دولت کماکان به دولت نگاه جناحی دارند و بنابراین به دنبال حذف، طرد و به حاشیه راندن دولت منتخب هستند. این جریانات از درک این نکته غافلاند که نقاط ضعف و قوت تمامی دولتها به حساب جمهوری اسلامی ایران نوشته میشود؛ بنابراین ما باید حمایت از دولت قانونگرا و پیرو عقلانیت را وجه همت خود قرار دهیم. در حال حاضر متأسفانه منافع ملی ما قربانی منافع جناحی و حزبی می شود.
آیا این سنخ اقدامات صدا و سیما برخلاف مفاد قانون اساسی نیست؟
آنچه در قانون اساسی آمده این است که وظیفه رسانه ملی تلاش در جهت ارتقاء سطح آگاهی مردم با هدف پیشرفت، رفاه و رضایت همه شهروندان است.قانون اساسی میگوید:رسانۀ ملی برای تحقق این هدف بایستی با همۀ قوا هماهنگ و در تعامل باشد. خواست قانون اساسی حرکت همۀ قوا و نهادها در جهت رفع خواستهای ایران است.
عملکرد صدا و سیما در جریان استیضاح وزیر علوم به خوبی ادعای بیطرفی این رسانه را زیر سؤال برد؛ تحلیل شما در اینباره چیست؟
استیضاح فرجیدانا برای بیش از 5 هزار فرهیخته دانشگاهی به خوبی نشان داد که حق و منطق به سود چه کسی بود؟ میتوان گفت استیضاح وی، استیضاح فرجی دانا نبود. اتهام زنی به دانشگاهها توسط جریانی بود که به دنبال فضاسازی بر علیه دانشگاههاست. من خود به عنوان عضو کوچکی از جامعه دانشگاهی از شنیدن اتهاماتی که به فرجی دانا مطرح شد، تعجب کردم.
به عنوان پرسش آخر میخواهم بدانم که شما راهکار دولت را برای برونرفت از این وضعیت چه میدانید؟
من اعتقاد راسخ دارم که دولت یازدهم باید به صورت قاطع و همراه با اسناد و مدارک از صدا و سیما برای بحثهای فنی و کارشناسی فرصت بخواهد. دولت یازدهم نباید به دنبال این باشد که صدا و سیما این زمینه را ایجاد کند، بلکه باید در این زمینه با این نهاد چالشی برخورد کرده و از این رسانه حقوق خود را مطالبه کند. برای مثال در زمینه اقتصاد دولت باید با بهرهگیری از کارشناسان مجرب، فعالیتها و تلاشهای اقتصادی خود را به صورت شفاف به اطلاع افکار عمومی برساند. در صورت تمرد صدا و سیما از تحقق این خواسته نیز میتوان از طریق مقام معظم رهبری دادخواهی کند؛ چراکه این حق دولت است که در زمینههای مختلف از طریق ظرفیت رسانه ملی فعالیتهای خود را به اطلاع عموم مردم برساند.من به عنوان فردی که امیدوار به موفقیت دولت در تمامی عرصهها هستم، معتقدم که دولت باید در تمام زمینه ها قویتر، چالشیتر و جدیتر وارد عمل شود. راه علاج و برون رفت از وضعیت فعلی،برخورد قاطع، روشن و صریح دولت یازدهم در این زمینه است. دولت باید مسائل و فعالیتهای خود را با مردم به صورت شفاف مطرح سازد.
برون رفت از مسائل و معضلات بدین معناست که ما به عنوان دولت جمهوری اسلامی ایران چارچوب وظایف قانونی تمام نهادها را به صورت شفاف و مشخص روشن سازیم. چارچوبی که اگرچه وجود دارد ولی متأسفانه رعایت نمیشود. در صورت عملکرد قانونی هر کدام از نهادها ما شاهد پرهیز از برخوردهای سیاسی و جناحی خواهیم بود. همه افراد و مردم باید در چارچوب وظایف قانونی خود فعالیت کنند.
