سرسنگی: خرید و فروش پایاننامههای دانشگاهی، موجب بیاعتباری نظام علمی کشور می شود
به گزارش خبرگزاری برنا،نخستین نشست بازخوانی پایان نامه های هنری دوره کارشناسی ارشد و دکتری چهارشنبه 23 مهر با حضور دکتر «مجید سرسنگی» مدیرعامل خانه هنرمندان ایران و رئیس کمیته تخصصی هنر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و دکتر «زهرا رهبرنیا» عضو هئیت علمی دانشگاه الزهرا در تالار استاد امیرخانی خانه هنرمندان ایران برگزار شد.
در ابتدای این نشست دکتر مجید سرسنگی با ابراز خوشحالی از برگزاری این نشست و تدام آن در ماه های آینده گفت: امیدوارم این نشست ها با تداوم خود بتواند تاثیر خوبی بر روی نظام آموزشی ما داشته باشد، چراکه نظام آموزش عالی ما در سال های اخیر بیشتر درگیر مسائل سیاسی بوده است و نتوانسته آن طور که شایسته است در پیشبرد علمی نظام آموزش عالی نقش پررنگی داشته باشد.
رئیس کمیته تخصصی هنر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با اشاره به اهمیت پایان نامه های علمی به عنوان یکی از اصلیترین منابع پژوهشی گفت: در عرصه آموزش عالی، پایاننامهها یکی از اصلیترین منابع پژوهشی هستند، که بیشترین انرژی و تلاش پژوهشی هر دانشجو مصروف آن میشود. برخی از این پایاننامهها نقطهی آغاز بسیاری از تألیفات مهم و تأثیرگذار و مبدأ تکامل فکری و تجربی بسیاری از شخصیتهای فلسفی، فرهنگی و هنری هستند، بهعنوان یک نمونه میتوان به هانس گئورگ گادامر،یکی از نامآورترین فیلسوفان هرمنوتیکیِ قرن بیستم اشاره کرد که رساله دکتریاش را زیر نظر هایدگر به انجام رساند و همین موضوع، شاید نقطهی آغاز شکلگیری هرمنوتیک مدرن با تلفیق اندیشههای پدیدارشناختی بود.
مجید سرسنگی در ادامه صحبت های خود به عدم توجه نقش پایاننامه و رسالهها در عرصهی پژوهش در ایران پرداخت و گفت: متأسفانه در ایران چندان به نقش پایاننامه و رسالهها در عرصهی پژوهش، و پتانسیلهای جریان ساز آن توجه نشده است و اکثر آنها بسیار زود فراموش و عموماً به بایگانیهای راکد کتابخانههای دانشگاهی سپرده میشوند. بعید میدانم که تعداد کثیری از دانشجویان و فارغالتحصیلان، از موضوع رساله استادان خود اطلاع داشته باشد، تا آن را الگو و سرمشق پژوهشی خود قرار دهد، یا با نقد آن راهی نو در مسیر فعالیت علمی خود بگشاید.
رئیس کار گروه هنر شورای تحول و ارتقای علوم انسانی با اشاره به سقوط جایگاه پایاننامه و رساله در نظام آموزش دانشگاهی هنر و خرید و فروش پایاننامههای دانشگاهی گفت: در سالهای اخیر جایگاه پایاننامه و رساله در نظام آموزش دانشگاهی هنر بهشدت سقوط نموده است؛ و این مرحله، همچون مرحلهای اداری و بروکراتیک تلقی میشود که به هر صورت و تحت هر شرایطی باید سپری شود. جایگاه رساله به حدی تنزل نموده که این روزها خرید و فروش پایاننامههای دانشگاهی و به ویژه تحصیلات تکمیلی، به امری رایج تبدیل شده و افراد آزادانه از طریق فضای مجازی و حتی تبلیغات آشکار شهری می توانند به آسانی پایان نامهی خود را سفارش داده و با صرف هزینه ای اندک، مهر فارغ التحصیلی را بر کارنامهی خود بنشانند؛ امری نگرانکننده که بیتوجهی بدان میتواند موجب بیاعتبار شدن نظام آکادمیک و رسالههای دانشگاهی شود.
این استاد دانشگاه در بخش دیگری از صحبت های خود به سند راهبردی «دانشگاه اسلامی» که سال گذشته از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی ابلاغ شد اشاره کرد و گفت: در سند راهبردی «دانشگاه اسلامی» که سال گذشته از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی ابلاغ گردیده است، اشارهها و توصیههایی کلی مبنی بر ساماندهی نظامِ موضوعات پژوهشها، پایاننامهها و رسالههای دانشگاهی آمده که مهمترین موارد آن عبارتاند از: تأکید بر تأسیس بانک اطلاعاتیِ جامع از رسالهها بهصورت فرابخشی جهت ارتقای مالکیت فکری و ارتقاء نوآوری، الزام هدایت و حمایت از پایاننامهها و رسالههای دانشجویان تحصیلات تکمیلی به پروژههای مسئله محور و مورد نیاز جامعه مبتنی بر ارزشهای اسلامی و تأکید بر بهرهگیری از نتایج و یافتههای پژوهشی و پایاننامهها و رسالهها در فرایند آموزش.
وی در ادامه افزود: این مصوبه که به تأیید مقام معظم رهبری نیز رسیده، ضمن آنکه نشاندهنده اهمیت و ضرورت موضوع است، درعینحال ضعفها و کمکاریهای این عرصه ، بیهدفی در انتخاب موضوعات رسالهها ، بیتوجهی به کاربردها و نتایج رسالهها و آشفتگی علمی در این حوزه، بهویژه در رشتههای هنری، را هم به نمایش میگذارد. امیدوارم با اهتمام بیشتر به این مصوبه، بهعنوان سندی بالادستی در دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، شاهد ساماندهی وضعیت پایاننامهها و رسالههای دانشگاهی در هنر باشیم تا بتوانیم از این انرژی و توان بالای علمی در جهت رفع بخشی از مشکلات علمی و پژوهشی هنر این سرزمین بهرهمند شویم.
مجید سرسنگی در پایان صحبت های خود با اشاره به اهمیت برگزاری نشست های بازخوانی و دفاع مجدد از پایاننامههای هنری گفت: خانهی هنرمندان ایران هم به سهم خود و با توجه به رسالتی که برای خود در عرصه های آموزشی و پژوهشی هنر قائل است، بازخوانی و دفاع مجدد از پایاننامههای هنری را در دستور کار قرار داده است، تا فرصتی مغتنم را برای معرفی بهتر رسالههای برگزیده، برای فارغالتحصیلان دانشگاهی فراهم آورد. امیدواریم این نشستها بتوانند به فعلیت یابی و شناخت پژوهشهای انجامگرفته در پایاننامهها، تشویق و یاری معنوی پژوهشگران در حوزه هنر، معرفی پژوهشگران جوان و خلاق به جامعه هنری و درعینحال، آشنا نمودن هنرمندان با نظریات و موضوعات جدید هنری و افزایش تعامل میان فضاهای هنری با نهادهای دانشگاهی کمک کنند. قطعاً استقبال قابلتوجه فارغالتحصیلان مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری از فراخوان خانهی هنرمندان ایران و ارسال بیش از 100 رساله به دبیرخانه این طرح، نشاندهندهی نیاز جامعهی دانشگاهی به توجه بیشتر به مسئلهی پایاننامهها و جای خالی طرحهای هدایتی و حمایتی در حوزهی هنر است.
در ادامه این نشست دکتر زهرا رهبرنیا به ضرورت بازخوانی مجدد پایان نامه های هنری اشاره کرد و گفت: بازخوانی مجدد پایان نامه های هنری امکان بررسی و نقد دوباره آن ها را برای ما مهیا می سازد، به طوری که با گذشت زمان و تغییر مباحث علمی و نظری و هم چنین تغییر وضعیت اجتماعی، قطعاً بازخوانی مجدد این پایان نامه ها می تواند از یک سو کمبود و کاستی های آن ها را مشخص کند و از سوی دیگر نکات مثبت و کاربردی آن ها را در وضعیت امروز بیان کند، در واقع حقیقی ترین نقد، نقدِ خود فرد به پایان نامه خود است.
عضو هئیت علمی دانشگاه الزهرا در ادامه افزود: در این نشست ها برخلاف محیط دانشگاه داور اصلی افرادی هستند که خود این پایان نامه ها و رساله ها را به رشته تحریر در آورده اند، دانشجویان دیروز که امروز خود به دانش آموخته تبدیل شده اند می توانند با مرور دوباره رساله پژوهشی خود، در ادامه فعالیت علمی خود گام های موثر تری بردارند.
زهرا رهبرنیا با اشاره به پایان نامه های پژوهشی و علمی در رشته هنر در ایران گفت: پایان نامه کارشناسی در رشته هنر، بیشتر به صورت عملی است، در دوره کارشناسی ارشد هم نظری و هم عملی است اما در رشته دکتری تنها پژوهش ها به صورت نظری و تئوریک هستند، ولی در سایر کشور ها به ویژه در رشته های هنری، تاکید پایان نامه ها بیشتر بر ابعاد عملی است تا تئوری، چراکه بیشتر این پایان نامه ها در سیاست های کلان آن کشور مورد استفاده و توجه قرار می گیرند.
در بخش دیگری از این نشست نیز پایان نامه ی دکتری مهران هوشیار با عنوان «بررسی نظام آموزشی عالی رشته هنر های صناعی ایران و پیشنهاد یک نظام نوین» و هم چنین پایان نامه کارشناسی ارشد آتوسا رسولی با عنوان «بررسی چهره (رخ) در تک نگارههای دوران صفوی تا اوایل قاجار» موردِ بازخوانی واقع شد.
