فرسودگی خاموش؛ بحران بیصدا در قامت معلمان خسته از تعطیلیهای مکرر
مهستا هفت شایجانی: فرسودگی شغلی معلمان، برخلاف بسیاری از بحرانهای آموزشی، آرام و بیصدا پیش میرود؛ بدون هشدارهای رسمی و بدون دیدهشدن در آمارهای روزمره. این معضل خاموش، امروز نهتنها در کلاسهای پُرجمعیت و کمبود نیروی انسانی، بلکه در سایه تعطیلیهای مستمر مدارس به دلایل مختلف، ابعاد تازهای به خود گرفته است.
افزایش فشار کاری، کمبود معلم و تحمیل مسوولیتهای متعدد غیرآموزشی، بسیاری از معلمان را به مرز خستگی مزمن رسانده است. در کنار این عوامل، تعطیلیهای پیدرپی مدارس از آلودگی هوا و کمبود انرژی گرفته تا شرایط جوی و تصمیمهای اضطراری، نظم آموزشی را بر هم زده و بار روانی مضاعفی بر دوش معلمان گذاشته است. معلمانی که ناچارند مدام میان آموزش حضوری و غیرحضوری جابهجا شوند، با بیثباتی کاری و سردرگمی آموزشی مواجهاند.
این تعطیلیها، برخلاف تصور رایج، به معنای کاهش فشار کاری معلمان نیست. تغییر مکرر برنامهها، بازطراحی درسها، جبران عقبماندگی آموزشی و پاسخگویی به انتظار خانوادهها، حجم کار معلمان را افزایش داده است. بیبرنامگی ناشی از تعطیلیهای ناگهانی، فرصت تمرکز و آرامش روانی را از معلمان گرفته و احساس فرسودگی و بیانگیزگی را تشدید کرده است.
پیامدهای این وضعیت، مستقیماً در کیفیت آموزش نمود پیدا میکند. معلم خسته و بیانگیزه نمیتواند آموزش اثربخش و پیوسته ارایه دهد. گسستهای مکرر در فرآیند یادگیری، ارتباط آموزشی را تضعیف کرده و کلاس درس را از پویایی لازم دور میکند؛ شرایطی که هم معلمان و هم دانشآموزان را فرسوده میسازد.
از منظر روانی، تعطیلیهای مستمر حس بیثباتی شغلی و بیقدری را در میان معلمان تقویت کرده است. وقتی برنامه آموزشی مدام تغییر میکند، تلاشهای معلم ناتمام میماند و احساس کنترل بر فرآیند تدریس کاهش مییابد. این وضعیت، به فرسایش انگیزه و کاهش رضایت شغلی دامن میزند.
با این حال، فرسودگی شغلی معلمان و آثار تعطیلیهای مکرر مدارس، اغلب در سایه"عادیسازی بحران" نادیده گرفته میشود. فشارهای کاری به نام تعهد حرفهای توجیه میشوند و آسیبهای روانی، کمتر مورد توجه قرار میگیرند. این بیتوجهی، در بلندمدت بنیانهای نظام آموزشی را با چالش جدی مواجه خواهد کرد.
اگر هدف، حفظ کیفیت آموزش و پایداری نظام تعلیم و تربیت است، چارهای جز توجه جدی به شرایط کاری و روانی معلمان وجود ندارد. مدیریت هوشمند تعطیلیها، ثباتبخشی به برنامههای آموزشی و حمایت واقعی از معلمان، ضرورتی انکارناپذیر است. معلمی که از آرامش و امنیت شغلی برخوردار باشد، میتواند آموزش را زنده نگه دارد؛ حتی در روزهایی که مدرسه تعطیل است.
انتهای پیام/
