سطح آبگرفتگی دریاچه ارومیه به ۱۶ درصد رسیده است

به گزارش خبرگزاری برنا، احمدرضا لاهیجان‌زاده معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست به مناسبت ایام دهه فجر در پاسخ به این سوال که با توجه بر لزوم بهره‌گیری از ظرفیت سواحل مکران، آخرین وضعیت توسعه این منطقه در یک سال گذشته چگونه بوده و دفتر دریایی چه اقداماتی را در دستور کار دارد گفت: توسعه سواحل مکران بر پایه دو سند بالادستی مهم استوار است؛ نخست سیاست‌های کلی محیط‌زیست ابلاغی سال ۱۳۹۴ (شامل ۱۵ بند) و دوم سیاست‌های توسعه دریامحور ابلاغی سال ۱۴۰۲ که تمرکز ویژه‌ای بر منطقه مکران دارد. در راستای تحقق این سیاست‌ها، دولت در بهار ۱۴۰۳ آیین‌نامه اجرایی مربوطه را به تصویب رساند.

وی افزود:، اما با استقرار دولت چهاردهم در تابستان ۱۴۰۳، رویکرد اجرایی‌سازی این سیاست‌ها شتاب بیشتری گرفت. در نخستین گام، رئیس محترم جمهور آقای دکتر عبدالعلی‌زاده را به عنوان نماینده ویژه خود در این حوزه منصوب کردند تا نگاه راهبردی به سواحل عملیاتی شود.

وی تصریح کرد: در حال حاضر، مهم‌ترین اقدام دفتر دریایی و نماینده ویژه، بازنگری در مصوبه بهار ۱۴۰۳ است. مقرر شده است که اصلاحیه‌ای بر آن آیین‌نامه تدوین شود تا خروجی کار، یک مصوبه کاملاً اجرایی، منطبق با قوانین جاری کشور و با رعایت دقیق ملاحظات و پیوست‌های محیط‌زیستی باشد.

وی افزود: در همین راستا، کمیته‌ای تخصصی تشکیل شد که خوشبختانه معاونت دریایی سازمان حفاظت محیط‌زیست در آن حضور بسیار فعال و اثرگذاری داشت. نتیجه این تعاملات، بازنگری اساسی در شاکله مصوبه قبلی و تدوین اصلاحیه‌ای با رویکرد کاملاً محیط‌زیستی است که هم‌اکنون آماده طرح و تصویب در هیئت دولت است.

لاهیجان‌زاده افزود: نکته حائز اهمیت در این بازنگری، تغییر نگاه راهبردی است. در مصوبه پیشین، شاید بتوان گفت رویکرد غالب و پررنگ‌تر، معطوف به «بهره‌برداری» بود. اما در نگاه جدید، ضمن پذیرش اصل بهره‌برداری و توسعه، شرط اصلی رعایت توان اکولوژیک و تنوع زیستی سواحل است. به عبارت دیگر، هرگونه بارگذاری و توسعه باید دقیقاً بر اساس ظرفیت و قابلیت تحمل زیستگاه‌های منطقه تعریف شود. این موضوع صرفاً یک شعار کلی نیست، بلکه ما این الزام را در تک‌تک بند‌های قانونی اصلاحیه جدید گنجانده‌ایم.

وی افزود: نکته راهبردی دوم در بحث توسعه دریامحور، انتقال محوریت توسعه کشور به سمت سواحل است که طبیعتاً با بارگذاری‌های عظیم در دو حوزه صنعت و جمعیت همراه خواهد بود. اگر این بارگذاری‌ها بدون انطباق با معیار‌های علمی انجام شود، قطعاً در آینده منشأ خسارات جبران‌ناپذیری خواهد شد.

وی تصریح کرد: برای پیشگیری از این چالش، ما اولویت را بر تکمیل مطالعات آمایش سرزمین و پهنه‌بندی کاربری‌ها در سواحل جنوبی و مکران قرار دادیم. در این مطالعات، با جزئیات دقیق مشخص کرده‌ایم که هر کاربری در کدام نقطه مجاز است؛ برای مثال، تأسیسات آب‌شیرین‌کن صرفاً در کدام پهنه‌ها قابل اجراست؟ توسعه صنعتی کجا جانمایی شود؟ و اگر قرار است شهر جدیدی احداث شود، در کدام موقعیت و با چه ضوابطی باید باشد؟

وی افزود: هدف ما این است که توسعه پرشتاب در جنوب، به سرنوشت توسعه در فلات مرکزی و درون سرزمین دچار نشود؛ توسعه‌ای که به دلیل عدم رعایت ملاحظات، به از دست رفتن سفره‌های آب زیرزمینی و نابودی تالاب‌ها انجامید.

معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست افزود: خوشبختانه در این مسیر، حمایت قاطع مدیریتی نیز وجود دارد. آقای عبدالعلی‌زاده به عنوان نماینده ویژه رئیس‌جمهور، اعتقاد راسخی به مقوله‌های محیط‌زیست، توان اکولوژیک و آمایش سرزمین دارند و همین امر باعث شده تا فاز زیرساختی توسعه مکران، کاملاً مبتنی بر اصول علمی و قانونی پیش برود.

لاهیجان‌زاده در پاسخ به این سوال که با توجه به شرایط اقلیمی کشور، وضعیت تالاب‌های ایران در یک سال گذشته چگونه ارزیابی می‌شود و خشکسالی چه تأثیری بر منابع آبی داشته است گفت: برای پاسخ به این سوال باید نگاهی به آمار سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ (از اول مهر ۱۴۰۳ تا ۳۱ شهریور ۱۴۰۴) داشته باشیم. طبق داده‌های هواشناسی و نظر کارشناسان، سالی که پشت سر گذاشتیم، یکی از سخت‌ترین سال‌های آبی ایران و در زمره «سه سال کم‌بارش» در نیم‌قرن اخیر (۵۰ سال گذشته) بود. در این بازه زمانی، میانگین بارش‌ها سقوط کرد و ما حجم عظیمی از روان‌آب‌ها را از دست دادیم. تبعات این رخداد اقلیمی در دو بخش نمایان شد.

وی افزود: در حوزه محیط‌زیست؛ اغلب تالاب‌های کشور دچار بحران شدند و وسعت پهنه‌های آبی‌مان به تنش آبی رسید و در حوزه مصارف شهری؛ ورودی آب به پشت سد‌ها کاهش چشمگیری داشت. همان‌طور که در تابستان گذشته شاهد بودید، این کمبود منابع منجر به تنش آبی و حتی جیره‌بندی در تأمین آب شرب کلان‌شهر‌هایی مانند تهران، اصفهان، تبریز و مشهد شد.

وی افزود: برای تحلیل وضعیت تالاب‌ها باید به یک اصل هیدرولوژیک توجه کنیم؛ تالاب‌ها که غالباً در انتهای حوضه‌های آبریز (پایاب رودخانه‌ها) قرار دارند، همواره نخستین قربانیان خشکسالی هستند. زنجیره آسیب‌پذیری به این صورت است که ابتدا محیط‌زیست صدمه می‌بیند، سپس مصارف کشاورزی و صنعت، و در نهایت آب شرب. بنابراین، وقتی در تابستان ۱۴۰۴ شاهد تنش در آب شرب بودیم، معنایش این بود که تالاب‌های ما پیش از آن، ضربه نهایی را خورده‌اند.

انتهای پیام/