بحران انرژی در سایه جنگ؛ اولتیماتوم براتیسلاوا به کیاف
جریان نفت از طریق خط لوله دوژبا که نفت خام روسیه را از خاک اوکراین به مجارستان و اسلواکی منتقل میکند، از ۲۷ ژانویه ۲۰۲۶ متوقف شد. مقامات اوکراینی اعلام کردهاند حمله پهپادی روسیه به زیرساختهای انرژی در استان لویو، منجر به آسیبدیدگی تأسیسات این خط لوله شد. با این حال، بوداپست و براتیسلاوا کیاف را به مسدودسازی عمدی جریان نفت متهم میکنند.
اسلواکی یکی از تأمینکنندگان اصلی برق اضطراری اوکراین است. بر اساس گزارش شرکت انتقالدهنده اسلواکی (SEPS)، صادرات برق اضطراری به اوکراین در ژانویه ۲۰۲۶ به تنهایی دو برابر کل سال ۲۰۲۵ بوده است. آمار مرکز اکسپرو کیف نشان میدهد که مجارستان و اسلواکی روی هم ۶۸ درصد از برق وارداتی اوکراین را در فوریه ۲۰۲۶ تأمین کردهاند و مجارستان همچنین یک سوم گاز وارداتی اوکراین را تأمین میکند. در صورت قطع این جریان، شبکه برق اوکراین که از دسامبر ۲۰۲۵ تاکنون با دمای ۲۰- درجه سانتیگراد و قطعی مکرر مواجه است، با چالش جدی روبهرو خواهد شد.
ابعاد تاریخی و زمینه اختلاف: روابط انرژی دو کشور از ژانویه ۲۰۲۵ با انقضای قرارداد ترانزیت گاز روسیه از خاک اوکراین وارد مرحله تنش شد. فیتسو مدعی است توقف ترانزیت گاز سالانه ۵۰۰ میلیون یورو (۵۸۹ میلیون دلار) به اسلواکی خسارت وارد کرده است. مجارستان و اسلواکی به دلیل وابستگی به نفت روسیه از تحریمهای اتحادیه اروپا معاف شدهاند، اما این معافیتها به جریان نفت از طریق خط لوله وابسته است.
در ۱۸ فوریه ۲۰۲۶، دولت اسلواکی وضعیت اضطراری نفتی اعلام کرد و متعاقباً صادرات گازوئیل به اوکراین را متوقف نمود. شرکت مول (MOL) مجارستان که پالایشگاه اسلونفت براتیسلاوا را نیز اداره میکند، اقدام به سفارش نفت از عربستان، نروژ، قزاقستان و لیبی از طریق بندر اومیشال کرواسی کرده است، اما نخستین محمولهها زودتر اوایل مارس به مقصد نمیرسند.
ابعاد حقوقی و چارچوب اتحادیه اروپا: ویکتور اوربان در ۲۰ فوریه اعلام کرد تا زمانی که ترانزیت نفت از سر گرفته نشود، مجارستان بسته وام ۹۰ میلیارد یورویی (۱۰۶ میلیارد دلار) اتحادیه اروپا به اوکراین را وتو خواهد کرد. این بسته که در دسامبر ۲۰۲۵ تصویب شد، جایگزین طرح توقیف داراییهای روسیه بود و ۶۰ میلیارد یوروی آن به بخش دفاع اختصاص دارد. مجارستان، اسلواکی و جمهوری چک از ابتدا مخالف این بسته بودند، اما با تضمین معافیت از هزینههای استقراض، مانع ایجاد نکردند.
پتر سییارتو، وزیر خارجه مجارستان، با انتشار بیانیهای در ایکس، اقدام اوکراین را نقض موافقتنامه همکاری با اتحادیه اروپا خواند. وزارت خارجه اوکراین در واکنش این اتهامات را "باجخواهی" خواند و تأکید کرد اولتیماتومها باید به کرملین فرستاده شود، نه کیف. آنتی شوشنیار، وزیر اقتصاد کرواسی، هشدار داد خرید نفت روسیه به تأمین مالی جنگ علیه اوکراین کمک میکند.
واکنشهای بینالمللی و سناریوهای جایگزین: کمیسیون اروپا از طریق آنا کایسا ایتکونن، سخنگوی خود، اعلام کرد که تصمیمگیری درباره زمان تعمیر خط لوله "تنها بر عهده اوکراین است" و نسبت به خطر حملات مجدد روسیه هشدار داد. ایتکونن یادآور شد که روسیه پیش از جنگ نیز وابستگی اروپا به سوختهای فسیلی را به سلاح تبدیل کرده بود.
اکراین پیشنهاد جایگزین شامل ترانزیت نفت غیرروسی از طریق خط لوله اودسا-برودی یا مسیر دریایی ارائه کرده. مذاکرات صلح با میانجیگری آمریکا در ابوظبی و ژنو ادامه دارد، اما ضربالاجل دو روزه فیتسو و تهدید وتوی اوربان، تنش را به آستانه انتخاب میان انسجام اروپایی یا تأمین انرژی رساند.
