قفلِ تالار شیشهای بر پاشنه نااطمینانی؛ ۳ پیشنیاز حیاتی برای بازگشایی بورس
پس از شوکهای ژئوپلیتیک اخیر و تغییرات کلان در ساختار سیاسی، حالا سوال بزرگ فعالان بازار این نیست که «چه بخریم؟»، بلکه این است که «چه زمانی اجازه معامله خواهیم داشت؟». تحلیلگران عالی بازار سرمایه معتقدند بازگشایی «بدون برنامه»، میتواند به مراتب ویرانگرتر از «تعطیلی موقت» باشد.
صیانت یا حبس نقدینگی؟
از منظر کارشناسان ارشد بورس، توقف معاملات در شرایط «تنش حداکثری»، یک استاندارد جهانی برای جلوگیری از «سقوط آزاد ناشی از پارادایم ترس» است.
وقتی متغیرهای سیاسی از کنترل خارج میشوند، بورس به عنوان حساسترین دماسنج اقتصادی، دچار «بیشواکنشی» میشود.
در تجربههای مشابه جهانی (مانند بحران روسیه و اوکراین)، توقف معاملات توانسته است جلوی خروج نقدینگی هیجانی تا سطح ۳۵ درصد در روزهای نخست را بگیرد. با این حال، تداوم این وضعیت در ایران، اکنون منجر به پدیده «حبس سرمایه» شده که صدای منتقدان را بلند کرده است.
از «جنگ رمضان» تا «اردیبهشت ۱۴۰۵»
تفاوت معنادار شرایط کنونی با بحرانهای پیشین (مانند جنگ رمضان)، در سرعت بازگشت اعتماد است. در آن مقطع:صندوقهای درآمد ثابت، ظرف کمتر از ۷ روز به مدار بازگشتندو صندوقهای کالایی، پس از ۱۴ روز بازگشایی شدند.
اما در وضعیت کنونی (۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵)، به دلیل عمق نااطمینانی سیاسی و شرایط «نه جنگ، نه صلح»، سیاستگذار با احتیاطی مضاعف گام برمیدارد. کارشناسان معتقدند تفاوت امسال در «وزنِ ابهام» است که اجازه ریسک را به سازمان بورس نمیدهد.
۳ پیشنیاز کلیدی برای بازگشایی
تحلیلگران بورس بازگشت به تالار را مشروط به تحقق این سه ضلع مثلث ثبات میدانند:
زریق نقدینگی از طریق صندوق تثبیت بازار: پیش از فشار کلید بازگشایی، باید منابع ارزی و ریالی کلانی (تخمین زده میشود رقمی بالغ بر ۵۰ تا ۷۰ هزار میلیارد تومان) برای حمایت از نمادهای شاخصساز در صفهای فروش احتمالی آماده باشد. بدون این ضربهگیر، بازار در همان دقایق نخست با «قفل در صف فروش» مواجه خواهد شد.
تعیین تکلیف دامنه نوسان: اعتقاد بر این است که بورس نباید با دامنه نوسان عادی (۵ یا ۷ درصد) باز شود. پیشنهاد کارشناسان، بازگشایی تدریجی با دامنه نوسان محدود (۱ یا ۲ درصد) برای یک دوره گذار ۱۰ روزه است تا هیجانات تخلیه شوند.
۳. شفافیت در متغیرهای کلان اقتصادی:
تا زمانی که نرخ بهره بانک مرکزی و چشمانداز بازار ارز در شرایط پسا-تنش مشخص نشود، قیمتگذاری سهام در بورس غیرممکن است. بورس نیازمند یک «گرای اقتصادی» واضح از سوی دولت است.
بازگشایی تدریجی یا انفجاری؟
دیدگاه غالب در میان معاملهگران حرفهای این است که سازمان بورس احتمالاً از استراتژی «بازگشایی پلکانی» استفاده خواهد کرد؛ ابتدا صندوقهای درآمد ثابت، سپس صنایع ریالی و در نهایت صنایع دلاری و بزرگ.
«به هر روی بورس از آنکه به معامله نیاز داشته باشد، به امنیت روانی نیاز دارد.» سهامداران باید بدانند که بازگشایی در اوج تنش میتواند به معنای ذوب شدن داراییها باشد، اما تداوم تعطیلی نیز کارکرد بورس را به عنوان یک نهاد نقدشونده زیر سوال میبرد. روزهای آینده برای سرنوشت میانمدت بازار سرمایه ایران، حیاتی و سرنوشتساز خواهد بود.
انتهای پیام
