آرامش شکننده یا ثبات پایدار؟/ ایران از اهرمهای قدرت خود در منطقه دست نخواهد کشید
«خالد الجابر» تحلیلگر امور بینالمللی در مورد دوام توافق احتمالی ایران - آمریکا به «القدس العربی» گفت: این توافق (احتمالی) نشاندهنده پایان واقعی درگیری نیست، بلکه یک توقف موقت است. اختلافات اساسی بین واشنگتن و تهران، چه در مورد مساله هستهای، چه نفوذ منطقهای و چه حتی ماهیت رابطه بین دو طرف، بدون تغییر باقی مانده است بنابراین، صحبت از یک توافق پایدار و بلندمدت در غیاب اعتماد متقابل دشوار است.
وی افزود: آنچه امروز اتفاق میافتد بیشتر شبیه بازآرایی اولویتها است تا یک توافق نهایی. ایالات متحده آمریکا خواهان یک آرامش موقت برای جلوگیری از تشدید تنشهای منطقهای است و ایران به رهایی از فشارهای اقتصادی و سیاسی نیاز دارد. با این حال، این بدان معنا نیست که علل و زمینههای درگیری پایان یافتهاند؛ بنابراین معتقدم که این توافق بذرهای یک بحران جدید را در خود دارد که میتواند هر لحظه پدیدار شود.
این تحلیلگر خاطرنشان کرد: احتمال موقتی بودن این توافق که تا بعد از جام جهانی ادامه خواهد داشت، بسیار زیاد است و بسیاری آن را به عنوان یک «آتشبس موقت» مرتبط با محاسبات سیاسی و اقتصادی بینالمللی ارزیابی میکنند تا یک تغییر راهبردی دائمی.
آمریکا از نظر تاریخی با مساله ایران با مدیریت تشدید تنش بطور مرحلهای برخورد کرده است، نه با تلاش برای پایان کامل درگیری. پس از فروکش کردن شرایط بینالمللی فعلی، ابزارهای فشار آمریکا ممکن است با قدرت بیشتری، چه از طریق تحریمها، تشدید سیاسی یا حتی از طریق حوزههای نفوذ منطقهای، بازگردد. برعکس، ایران به راحتی از اهرمهای قدرت خود در منطقه دست نخواهد کشید، به این معنی که ظرفیت بالقوه برخورد همچنان باقی خواهد ماند.
این تحلیلگر تاکید کرد: شیخنشینهای منطقه نقش مهمی در جلوگیری از تشدید تنش ایفا کردند، زیرا میدانند که هرگونه رویارویی جدید بین آمریکا و ایران برای کل منطقه پرهزینه خواهد بود. تلاشهای قطر و عربستان سعودی، به ویژه، به باز نگه داشتن کانالهای ارتباطی یاری رساند و از فروپاشی کامل مذاکرات جلوگیری کرد.
کشورهای منطقه این درک را دارند که توافق فعلی ممکن است برای جلوگیری از بازگشت تنش در آینده کافی نباشد. بنابراین، میتوان گفت که کشورهای خلیج فارس در به تعویق انداختن انفجار شرایط موفق بودهاند، اما آنها به تنهایی تضمینی برای جلوگیری از تکرار آن ندارند.
الجابر گفت: معتقدم مرحله بعدی، مرحله «آرامش شکننده» خواهد بود، نه ثبات پایدار. کشورهای عربی حوزه خلیج فارس سعی خواهند کرد از هرگونه آرامشی برای تقویت اقتصاد، سرمایهگذاری و امنیت خود بهرهبرداری کنند، اما در عین حال، گزینههای خود را برای احتمال تشدید مجدد تنش در هر زمان باز نگاه میدارند.
وی افزود: رابطه بین واشنگتن و تهران از نظر تاریخی مبتنی بر چرخههای کاهش تنش و به دنبال آن رویارویی مجدد بوده است. بنابراین، به نظر نمیرسد که منطقه واقعاً وارد مرحله پسا درگیری شده باشد، بلکه چه بسا مرحله انتظار برای دور جدیدی از درگیری است.
حمله نظامی مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران از صبح روز شنبه نهم اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶) آغاز شد؛ این اقدام در حالی صورت گرفت که مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و آمریکا با میانجیگری برخی کشورهای منطقه در جریان بود.
جمهوری اسلامی ایران با پاسخی قاطع، هدفمند و متناسب به اقدامات تجاوزکارانه دشمن واکنش نشان داد. در چارچوب این پاسخ مشروع، مواضع نظامی و امنیتی رژیم صهیونیستی در شهرهای مختلف فلسطین اشغالی و همچنین پایگاهها و مراکز استقرار نیروهای آمریکایی در منطقه با حملات موشکی، پهپادی و هوایی دقیق هدف قرار گرفت.
در پی دفاع قدرتمندانه جمهوری اسلامی ایران از منافع ملی و ناکام گذاشتن آمریکا در دستیابی به اهداف ادعایی در جنگ، آتشبسی بین ایران و طرفهای متخاصم از روز چهارشنبه ۱۹ فروردین ماه برقرار و پس از آن مذاکراتی به میانجیگری پاکستان در اسلامآباد برای پایان دائمی جنگ در منطقه آغاز شد.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران روز جمعه ۲۵ اردیبهشت در دهلی نو با اظهار امیدوار از بازگشت عقلانیت به مسیر مذاکرات طرف مقابل گفت: «ایران صرفا به زبان احترام پاسخ میدهد.»
سیدعباس عراقچی که برای شرکت در اجلاس وزرای خارجه گروه «بریکس» به دهلی نو سفر کرده بود است در نشست خبری با خبرنگاران هندی گفت: «ما اکنون در وضعیت آتشبس هستیم؛ اگرچه این وضعیت بسیار ناپایدار است، اما ما در تلاش هستیم تا آن را حفظ کنیم تا فرصتی مجدد به دیپلماسی داده شود.»
اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت امور خارجه روز دوشنبه با اشاره به اینکه ایران سبک مذاکراتی خود را دارد و قرار نیست به تمام سخنان و اظهار نظرهای مقامهای آمریکایی پاسخ بدهد، گفت: «ما کارهای بسیار مهمتری داریم و اگر به توییتها، عکسها و تصاویر طرفهای مقابل پاسخ بدهیم، به کارهای مهمتر نمیرسیم. ما متمرکز بر طراحی و پیشبرد بهترین شیوهها برای صیانت از منافع ملی ایران هستیم.»
وی درباره گمانهزنیها درباره توافق احتمالی گفت: موضوعات شکلی، فرع بر اصل موضوع و محتوا است. ما الان متمرکز بر روند مذاکرات هستیم. اینکه بعداً به چه شکلی تفاهم اعلام شود یا امضا شود، یک موضوعی است که برای تصمیمگیری درباره آن در آینده فرصت هست. در شرایط فعلی، ما برنامهای برای سفر به پاکستان (نداریم) یا برای سفر هیات پاکستانی به ایران فعلاً چیزی را برنامهریزی نکردهایم.
انتهای پیام/
