تلسکوپ جیمز وب برخورد ۶ کهکشان را در جهان اولیه ثبت کرد
رصدهای جدید تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST) از کشف سامانهای کمنظیر در جهان اولیه خبر میدهد که در آن دستکم شش کهکشان در حال ادغام با یکدیگر هستند؛ فرآیندی که در نهایت به شکلگیری یکی از عظیمترین کهکشانهای شناختهشده در کیهان و رشد یک سیاهچاله کلانجرم در مرکز آن منجر خواهد شد.
به گزارش اسپیس، این کشف پس از آن انجام شد که اخترشناسان رادیویی سیگنالهایی غیرعادی را شناسایی کردند که به نظر میرسید از یک سیاهچاله فعال و ناشناخته سرچشمه میگیرند. بررسی دقیقتر این ناحیه با استفاده از تلسکوپ فضایی جیمز وب تصویری کاملا متفاوت را آشکار کرد، جایی که به جای یک کهکشان منفرد مجموعهای متشکل از دستکم شش کهکشان در کنار یکدیگر مشاهده شد.
هوب روتگرینگ اخترشناس رصدخانه لیدن هلند در اینباره گفت: ویژگی منحصربهفرد این سامانه آن است که میتوانیم بهطور همزمان روند شکلگیری یک کهکشان غولپیکر و رشد سیاهچاله کلانجرم واقع در مرکز آن را دنبال کنیم.
این مجموعه کهکشانی با نام TGSSJ۱۵۳۰+۱۰۴۹ در انتقالبهسرخ ۴.۰ قرار دارد؛ به این معنا که نور آن مربوط به حدود ۱۲ میلیارد سال پیش و تنها ۱.۸ میلیارد سال پس از مهبانگ (بیگبنگ) است.
تصاویر ثبتشده توسط دوربین فروسرخ نزدیک جیمز وب نشان میدهد این شش کهکشان ظاهری محو و فشرده دارند و از نظر ساختار یادآور گروه کهکشانی استفان (Stephan's Quintet) هستند. مجموعهای از پنج کهکشان که چهار عضو آن در حال نزدیک شدن به یکدیگر بوده و سرانجام به یک کهکشان بیضوی غولپیکر تبدیل خواهند شد.
پژوهشگران معتقدند شش کهکشان TGSSJ۱۵۳۰+۱۰۴۹ نیز طی مجموعهای از برخوردها و ادغامهای سریع در آینده به یک کهکشان مرکزی خوشهای بسیار درخشان (Brightest Cluster Galaxy) تبدیل خواهند شد، نوعی کهکشان بیضوی بسیار عظیم که معمولا در مرکز خوشههای کهکشانی قرار دارد.
رودریک اوورزیه، اخترشناس رصدخانه لیدن، در توضیح این سامانه گفت: چنین ساختارهایی را پیشخوشههای کهکشانی مینامیم یعنی پیشساز مجموعههای عظیم کهکشانی که امروز در کیهان مشاهده میکنیم. به نظر میرسد ما در حال مشاهده لحظهای بسیار نادر هستیم که چند کهکشان پرجرم هنوز بهطور جداگانه وجود دارند، اما همزمان در مسیر تشکیل یک کهکشان بسیار بزرگتر قرار گرفتهاند.
بررسیهای رادیویی انجامشده با استفاده از شبکه European VLBI Network و سامانه e-MERLIN در بریتانیا نیز وجود یک سیاهچاله کلانجرم فعال را در مرکز این سامانه تأیید کرده است. تصاویر رادیویی، لوبها و نقاط داغی را نشان میدهند که مشخصه برخورد فورانهای پرانرژی سیاهچاله با گازهای پیرامون آن هستند.
کریستینا گابانیی از دانشگاه اوتووش لوراند مجارستان گفت: با اتصال چندین تلسکوپ رادیویی توانستیم تصویری با وضوح بسیار بالا از این سامانه تهیه کنیم. تابش رادیویی زمانی ایجاد میشود که ماده به درون سیاهچاله سقوط میکند و بخشی از آن نیز با سرعت بسیار زیاد به صورت فوران به بیرون پرتاب میشود.
به گفته پژوهشگران طول این فورانها هنوز به همه کهکشانهای این مجموعه نرسیده است. موضوعی که نشان میدهد سیاهچاله مرکزی هنوز در مراحل ابتدایی رشد خود قرار دارد.
نکته قابل توجه آن است که این شش کهکشان در فضایی به وسعت تنها چند ده هزار سال نوری، یعنی کوچکتر از قطر کهکشان راه شیری در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند. با این حال مجموع جرم ستارهای آنها به صدها میلیارد برابر جرم خورشید میرسد و نرخ ستارهزایی آنها بین ۷۰ تا ۱۶۳ جرم خورشیدی در سال برآورد شده است؛ رقمی که چندین برابر بیشتر از نرخ ستارهزایی کهکشان راه شیری است که سالانه کمتر از ۱۰ جرم خورشیدی ستاره جدید تولید میکند.
دانشمندان میگویند TGSSJ۱۵۳۰+۱۰۴۹ یکی از متراکمترین تجمعهای کهکشانهای پرجرم کشفشده در جهان اولیه به شمار میرود و میتواند سرنخهای ارزشمندی درباره چگونگی شکلگیری بزرگترین کهکشانها، خوشههای کهکشانی و سیاهچالههای کلانجرم در نخستین میلیاردهای سال عمر کیهان در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
نتایج مشاهدات تلسکوپ فضایی جیمز وب در نشریه The Open Journal of Astrophysics و دادههای رصدهای رادیویی نیز در مجله Astronomy & Astrophysics منتشر شده است.
انتهای پیام/
