نخستین جراحی جهان با رباتهای انساننمای کنترلازراهدور انجام شد
پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا سندیگو در همکاری مشترک میان مهندسان و جراحان برای نخستین بار در جهان از دو ربات انساننمای کنترلازراهدور (Teleoperated Humanoid Robots) برای انجام موفقیتآمیز دو عمل جراحی در یک مطالعه پیشبالینی استفاده کردند. نتایج این پژوهش در شماره ۸ ژوئیه نشریه معتبر Nature منتشر شده است.
به گزارش برنا، در این مطالعه در نخستین جراحی یک تیم متشکل از یک ربات انساننما و یک جراح که بهعنوان دستیار در کنار ربات حضور داشت عمل برداشتن کیسه صفرا را با موفقیت انجام داد. در جراحی دوم نیز دو ربات انساننما بهصورت همزمان و در کنار یکدیگر بدون حضور مستقیم جراح در میدان عمل موفق به انجام یک عمل جراحی شدند. هر دو جراحی روی پستانداران بزرگ غیرنخستی انجام شد.
محققان این آزمایش را نخستین گام عملی برای ورود رباتهای انساننما به اتاقهای عمل میدانند. به گفته آنها این رباتها در آینده ابتدا بهعنوان دستیار جراح فعالیت خواهند کرد و سپس قادر خواهند بود تحت کنترل از راه دور جراحان بخش قابلتوجهی از اعمال جراحی را انجام دهند.
مایکل ییپ، استاد دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر دانشگاه کالیفرنیا سندیگو و از نویسندگان ارشد این پژوهش با اشاره به کمبود جراحان در جهان و افزایش نیاز بیماران گفت این فناوری میتواند دسترسی بیماران به جراحیهای حیاتی را بهطور چشمگیری افزایش دهد.
وی افزود رباتهای انساننمای کنترلازراهدور و در آینده رباتهای خودمختار ظرفیت بالایی برای کاهش نابرابری در دسترسی به خدمات درمانی دارند و میتوانند بخشی از بحران جهانی نظام سلامت را برطرف کنند.
برخلاف سامانههای متداول جراحی رباتیک که تنها برای انجام یک دسته مشخص از اعمال جراحی طراحی شدهاند رباتهای انساننما قابلیت انجام طیف گستردهای از وظایف و انواع جراحیها را دارند. همچنین به دلیل طراحی مشابه انسان استفاده از آنها در محیطهای مختلف آسانتر است و میتوانند در شرایط دشوار مانند مناطق دورافتاده، بیمارستانهای کمامکانات، عملیات امداد و نجات و حتی ماموریتهای فضایی به کار گرفته شوند.
پژوهشگران تاکید کردند این مطالعه نشان میدهد رباتهای انساننما آیندهای عملی و قابلاتکا در جراحی خواهند داشت. به گفته آنان این فناوری میتواند در جوامعی که با کمبود نیروی انسانی پزشکی روبهرو هستند یا در شرایط اضطراری که نیاز به استقرار سریع خدمات درمانی وجود دارد نقش مهمی ایفا کند.
مزایای رباتهای انساننما در اتاق عمل
یکی از مهمترین مزیتهای این رباتها افزایش دسترسی به خدمات درمانی است. سامانههای رایج جراحی رباتیک معمولا دارای سه یا چهار بازوی رباتیک، ابزارهای اختصاصی و نرمافزارهای ویژه هستند. این سامانهها حدود ۸۱۶ کیلوگرم (۱۸۰۰ پوند) وزن دارند برای راهاندازی به تیم بزرگی نیاز دارند و فضای زیادی از اتاق عمل را اشغال میکنند؛ بهطوریکه بسیاری از اتاقهای عمل باید برای استفاده از آنها بازطراحی شوند.
در مقابل رباتهای انساننمای استفادهشده در این پژوهش که سرجی (Surgie) نام دارند تنها حدود ۱.۵ متر قد و ۲۷ کیلوگرم (۶۰ پوند) وزن دارند. این ابعاد کوچک و قابلیت جابهجایی استفاده از آنها را در مناطق محروم و مراکز درمانی با امکانات محدود بسیار مقرونبهصرفهتر میکند.
پژوهشگران برای اینکه ربات بتواند ابزارهای جراحی استاندارد را در دست بگیرد، آداپتورهای ویژهای طراحی کردند. با این حال، آنها اعلام کردند کنترل این رباتها نسبت به سامانههای تخصصی جراحی طبیعیتر و سادهتر است و حتی افرادی که تجربه کار با رباتهای جراحی متداول را ندارند راحتتر میتوانند با آنها کار کنند.
نیکیتا تارجا رزیدنت جراحی عمومی دانشگاه کالیفرنیا سندیگو گفت پژوهشگران از هماهنگی بالای ربات سرجی با محیط و روند کاری اتاق عمل شگفتزده شدند.
شانگلی لیو استادیار جراحی دانشگاه کالیفرنیا سندیگو که هدایت ربات را در طول جراحی برعهده داشت نیز تاکید کرد دقت این رباتها با سامانههای پیشرفته جراحی رباتیک قابل مقایسه است، در حالی که هزینه خرید، نگهداری و فضای موردنیاز آنها بهمراتب کمتر است. به گفته وی این ویژگیها امکان استفاده از رباتها را در مناطق روستایی، میدانهای نبرد و حتی ماموریتهای فضایی فراهم میکند.
با وجود موفقیت این آزمایش پژوهشگران معتقدند فناوری کنترل از راه دور هنوز نیازمند بهبود است. در جریان جراحی رباتها چندین بار به کالیبراسیون مجدد نیاز پیدا کردند که همین موضوع باعث شد مدت زمان انجام عمل نسبت به سامانههای فعلی طولانیتر باشد.
با این حال محققان یادآور شدند که نخستین جراحی لاپاراسکوپی رباتیک نیز حدود شش ساعت زمان میبرد اما امروزه همان عمل تنها در حدود ۳۰ دقیقه انجام میشود؛ بنابراین انتظار میرود با پیشرفت فناوری، عملکرد رباتهای انساننما نیز بهطور قابلتوجهی بهبود یابد.
یکی دیگر از چالشهای فعلی تاخیر زمانی (Latency) میان حرکت دست جراح و واکنش ربات است؛ موضوعی که برای انجام جراحی از فواصل بسیار دور اهمیت زیادی دارد و تیم تحقیقاتی در حال توسعه راهکارهایی برای کاهش آن است.
پژوهشگران همچنین معتقدند ربات سرجی تنها به انجام جراحی محدود نخواهد شد. این ربات که توانایی راه رفتن و انجام بسیاری از فعالیتهای فیزیکی انسان را دارد در آینده میتواند ابزارهای جراحی را برای پزشکان جابهجا کند اتاق عمل را پس از پایان جراحی مرتب کند و بهعنوان یک دستیار هوشمند در کنار تیم درمان فعالیت داشته باشد.
مایکل ییپ در پایان گفت هدف نهایی این پروژه توسعه دستیار جراحی خودمختار است؛ سامانهای که در آن انسان و ربات در قالب یک تیم یکپارچه، خدمات درمانی را هم در بیمارستانهای معمولی و هم در محیطهای دشوار و پزشکی صحرایی به بیماران ارائه دهند.
پژوهشگران تاکید کردند دستیابی به این موفقیت نتیجه همکاری نزدیک میان مهندسان، جراحان و مرکز آینده جراحی دانشگاه کالیفرنیا سندیگو بوده است؛ مرکزی که نقش مهمی در توسعه، آزمایش و ارزیابی فناوریهای نوین جراحی ایفا میکند.
انتهای پیام/
