پل آقتکهخان، آزمون جدید کریدور شمال–شرق ایران / تجارت منطقهای در انتظار بازگشت ریل به مدار
به گزارش برنا، پل راهآهن آقتکهخان در استان گلستان بخشی از مسیر ریلی بینالمللی چین–قزاقستان–ترکمنستان–ایران است؛ مسیری که هدف آن توسعه تجارت زمینی میان شرق آسیا، آسیای مرکزی و ایران بوده است. این کریدور در سالهای اخیر به دلیل افزایش اهمیت مسیرهای زمینی و کاهش وابستگی به حملونقل دریایی، جایگاه ویژهای در تجارت منطقهای پیدا کرده است.
بر اساس برآوردهای بخش حملونقل، توسعه کریدورهای ریلی شمالی ایران میتواند ظرفیت جابهجایی میلیونها تن کالا در سال را افزایش دهد. راهآهن ایران با بیش از ۱۴ هزار کیلومتر شبکه ریلی، یکی از مسیرهای بالقوه اتصال آسیای مرکزی به آبهای جنوبی و بازارهای جهانی محسوب میشود.
همچنین ایران در سالهای اخیر تلاش کرده سهم خود را از تجارت ترانزیتی منطقه افزایش دهد؛ بهطوری که طبق آمارهای رسمی، حجم ترانزیت خارجی کشور در سال ۱۴۰۳ از مرز ۲۰ میلیون تن عبور کرد و دولت هدفگذاری کرده این رقم در سالهای آینده به دهها میلیون تن افزایش یابد.
کالاهایی که روی این مسیر حرکت میکنند
فعالان اقتصادی معتقدند اهمیت این خط ریلی تنها به حمل کالاهای صادراتی ایران محدود نمیشود، بلکه این مسیر برای انتقال کالا میان کشورهای منطقه نیز اهمیت دارد.
مهمترین گروههای کالایی در مسیرهای ریلی شمالی کشور شامل محصولات کشاورزی و غذایی، مواد اولیه صنعتی، فلزات و محصولات معدنی، ماشینآلات و تجهیزات صنعتی وکالاهای صادراتی ایران به کشورهای آسیای مرکزی است.
به گفته کارشناسان، هر روز توقف در مسیرهای ترانزیتی میتواند هزینههای لجستیکی را افزایش دهد، زیرا صاحبان کالا مجبور به استفاده از مسیرهای جایگزین با زمان و هزینه بالاتر خواهند شد.
تجارت با همسایگان متوقف نمیشود
رمضان بهرامی، رئیس خانه صنعت، معدن و تجارت استان گلستان، با اشاره به اهمیت این مسیر ریلی اظهار کرد: این خط آهن یک مسیر اقتصادی و تجاری میان چند کشور است و نقش آن ایجاد ارتباط میان فعالان اقتصادی و بازرگانان منطقه است.
وی تاکید کرد: آسیب به این زیرساخت میتواند تجارت کشورهای مختلف را تحت تاثیر قرار دهد، اما فعالان اقتصادی با وجود این اتفاق، تلاش خود را برای حفظ و توسعه مراودات تجاری با کشورهای همسایه ادامه خواهند داد.
بهرامی افزود: تجربه سالهای گذشته نشان داده زیرساختهای آسیبدیده با همکاری دستگاههای مسئول قابلیت بازسازی سریع دارند و نباید اجازه داد اختلال موقت به کاهش روابط تجاری منجر شود.
نگاه کارشناسی به آینده مسیر ریلی آقتکهخان
محمدرضا پورابراهیمی، کارشناس اقتصاد حملونقل در این خصوص گفت: «کریدورهای ریلی امروز بخشی از امنیت اقتصادی کشورها هستند. هرگونه اختلال در این مسیرها علاوه بر هزینه مستقیم، میتواند بر زمان تحویل کالا و اعتماد تجار اثر بگذارد. اولویت باید بازگشت سریع مسیر به چرخه حملونقل باشد.»
فرهاد احتشامی، کارشناس تجارت بینالملل نیز عنوان کرد: «ایران برای افزایش سهم خود از تجارت منطقه نیازمند شبکه پایدار حملونقل است. کشورهای آسیای مرکزی به مسیرهای متنوع دسترسی به بازارهای جهانی نیاز دارند و ایران میتواند یکی از مسیرهای اصلی باشد.»
به گفته احمد نادری، پژوهشگر اقتصاد منطقهای«مزیت ژئوپلیتیک ایران زمانی به درآمد اقتصادی تبدیل میشود که زیرساختهای ریلی و جادهای بدون وقفه فعالیت کنند. توسعه کریدورها نیازمند سرمایهگذاری مستمر و مدیریت بحران است.»
امیرحسین کاظمی، تحلیلگر لجستیک در این خصوص گفت:
«هر کیلومتر خط ریلی که از مدار خارج شود، هزینه حمل کالا را افزایش میدهد. بازسازی سریع پل آقتکهخان میتواند مانع انتقال بار به مسیرهای پرهزینهتر شود.»
علی رضایی، فعال بخش خصوصی و حوزه صادرات نیز در این خصوص گفت: «تجار بیش از هر چیز به ثبات مسیرهای انتقال کالا نیاز دارند. استمرار تجارت با کشورهای همسایه نشان میدهد بخش خصوصی ظرفیت عبور از بحرانهای مقطعی را دارد.»
بازسازی سریع برای حفظ سهم ایران از تجارت منطقه
کارشناسان اقتصادی معتقدند اهمیت اصلی پل آقتکهخان فراتر از یک سازه عمرانی است؛ این پل بخشی از زنجیره اتصال ایران به بازارهای شمالی و شرقی محسوب میشود. در شرایطی که رقابت میان کشورهای منطقه برای جذب مسیرهای ترانزیتی افزایش یافته، حفظ پایداری زیرساختها میتواند نقش تعیینکنندهای در افزایش درآمدهای ترانزیتی ایران داشته باشد.
به باور فعالان اقتصادی، سرعت بازسازی این مسیر و بازگشت آن به مدار بهرهبرداری، مهمترین عامل برای جلوگیری از آسیب بلندمدت به تجارت منطقهای خواهد بود.
