از خانهی سمنانیها تا خانهی ترابی/گفتوگوی برنا با محسن مداح، سرمایهگذار، معمار و کنشگر میراث فرهنگی
به گزارش خبرگزاری برنا از سمنان، محسن مداح، متولد سوم خرداد ۱۳۶۴، دانشآموخته کارشناسی ارشد معماری، دارای گرید تخصصی مرمت بناهای تاریخی است، همچنین وی نزدیک به یک دهه سابقهی تدریس در دانشگاههای استان سمنان دارد و در تهیه پرونده ثبتی بیش از ۳۰ اثر تاریخی استان سمنان در اداره کل میراث فرهنگی،گردشگری و صنایع دستی مشارکت کرده است.
مداح به تازگی، مرمت و بهرهبرداری از خانه تاریخی ترابی سمنان را آغاز کرده است و گامهای پایانی مرمت گرمابه صفوی قلی را برداشته است، همین خاطر با او به گفت و گو نشستهایم
برنا: آقای مداح، شما هم عنوان یک کنشگر میراث فرهنگی و هم یک سرمایهگذار در حوزه میراث شناخته میشوید؟ چگونه شد در این حوزه گام برداشتید؟
در واقع این یک مسیر پیوسته است. ده سال تدریس دربرخی دانشگاهها و همکاری با ادارهکل میراث فرهنگی باعث شد بیش از ۳۰ اثر تاریخی را مستندسازی کنم. در این مسیر متوجه شدم اگر بناهای تاریخی را فقط «ساختمانهای قدیمی» ببینیم که باید زیر شیشه محافظت شوند، محکوم به نابودی یا فراموشیاند.
من به این باور رسیدم که این بناها «سرمایههای فرهنگی و اقتصادی» شهر هستند. ورود من به سرمایهگذاری، در واقع تلاشی برای اثبات این دیدگاه بود که میتوان با حفظ اصالت، بناهای تاریخی را به چرخه زندگی بازگرداند و آنها را به موتور توسعه گردشگری تبدیل کرد.
برنا: اولین تجربه عملی شما در این مسیر، مرمت «خانه تاریخی سمنانیها» بود. در آن پروژه چه چالشی پیش رو داشتید؟
چالش اصلی، ایجاد تعادل میان استانداردهای مدرن اقامتی و حفاظت از هویت معماری بود. صرف بیش از سه میلیارد تومان هزینه تنها برای مرمت، به این دلیل بود که نمیخواستیم کوچکترین خدشهای به هویت اثر وارد شود.
آن پروژه برای من یک آزمون بود؛ میخواستم نشان دهم که حفاظت از میراث، نه تنها هزینه نیست، بلکه میتواند الگویی برای توسعه پایدار و بازگشت حیات به بافت فرسوده باشد.
برنا: شما اکنون در حال مرمت «حمام تاریخی قلی» و «خانه تاریخی ترابی» هستید. رویکرد شما برای این پروژهها چیست؟
نگاه ما فراتر از بازسازی یک بنای منفرد است. هدف این است که هر بنا به یک مرکز فرهنگی و گردشگری تبدیل شود که به رونق اقتصاد محله کمک کند.
گرمابه قلی قرار است به یک مجموعه گردشگری فعال تبدیل شود که داستانِ بودن در این بافت را برای گردشگر روایت کند. در خانه ترابی نیز اولویت ما تقویتِ پیوند میان هویت بافت تاریخی و نیازهای امروزی شهر است.
برنا: به نظر شما، سمنان برای تبدیل شدن به مقصد اصلی گردشگری فرهنگی ایران چه الزامی دارد؟
سمنان دارای ظرفیتهای بینظیری در معماری، از بازار و خانهها گرفته تا حمامها و آبانبارهاست. اما تحقق این هدف نیازمند یک مثلث سه ضلعی است: نخست، همدلی و همراهی مدیران شهری برای کاهش موانع؛ دوم، حضور جدی بخش خصوصی متخصص؛ و سوم، افزایش حساسیت و مشارکت عمومی مردم.
میراث فرهنگی زمانی زنده میماند که مردم شهر خود را صاحبِ این ارزشها بدانند.
برنا: به عنوان عضو هیئتمدیره انجمن اقامتگاههای سنتی، دیدگاه شما درباره توسعه پایدار در این صنعت چیست؟
توسعه پایدار یعنی گردشگریای که بر پایه حفاظت از اصالت تاریخی و مشارکت محلی شکل بگیرد. اگر گردشگری به معنای تخریب بافت تاریخی برای ساخت فضاهای بیهویت باشد، ناپایدار است.
ما به دنبال مدلی هستیم که در آن هر خانه تاریخی، نه فقط یک اقامتگاه، بلکه مرکزی برای معرفی فرهنگ، هنر و اقتصاد بومی سمنان باشد.
