ترافیک اراک از خیابان به کوچه رسید
به گزارش برنا، صدای بوق از چند متر آنطرفتر میآید. دو خودرو در کوچه باریکی روبهروی هم ایستادهاند؛ یکی میخواهد عبور کند و دیگری راه برگشت ندارد. چند ثانیه بعد، یکی از خودروها خودش را به سمت دیوار میکشاند تا مسیر باز شود. اینجا یکی از کوچههای اطراف مرکز اراک است، جایی که تا چند ماه پیش بیشتر محل رفتوآمد ساکنان بود، اما حالا شبیه یک خیابان پرتردد شده است.
کافی است چند دقیقه در این محدوده بایستید تا متوجه شوید بخشی از خودروها مقصدی در همین کوچهها ندارند. وارد میشوند، چند متر جلو میروند، از کوچهای به کوچه دیگر میپیچند و دوباره خود را به یکی از خیابانهای اصلی میرسانند. چند ماه است مسیرها عوض شدهاند و خودروها هم مسیر خودشان را در میان کوچههای باریک پیدا کردهاند.
ماجرا حدود هفت ماه پیش و همزمان با اجرای پروژه پیادهراه در مرکز اراک آغاز شد. پروژهای که با تغییر در شبکه معابر، ایجاد پیادهراه، تشویق مردم به پیادهروی و جذب گردشگر اجرا شد، بخشی از مسیر خودروها را مسدود کرد، جهت حرکت برخی خیابانها را تغییر داد، بعضی مسیرها را یکطرفه کرد و حتی در برخی معابر خیابان یکطرفه، در نیمه راه، به جهت مخالف تغییر مسیر داد و آرامش را از محلات شهر برد.
حالا چند ماه از اجرای این تغییرات گذشته و رد آن را باید در کوچههایی گرفت که ناگهان با حجم بیشتری از خودرو روبهرو شدهاند.
کوچه، دیگر کوچه نیست
علی، از ساکنان این محدوده، درباره تغییرات مرکز شهر میگوید: « کوچهها قبلاً برای تردد خود اهالی بود. الان ماشینهایی را میبینید که اصلاً کاری اینجا ندارند. فقط چون مسیر اصلی بسته شده، از اینجا رد میشوند و مثل یک خیابان پرتردد و شلوغ شده.»
مهری، یکی دیگر از ساکنان، میگوید شلوغی برای اهالی فقط به معنای چند دقیقه تأخیر بیشتر نیست: «در بعضی ساعتها دیگر کوچه، کوچه نیست، مسیر عبور ماشینها شده و خودرو پشت خودرو رد میشود. قبلاً وقتی از خانه بیرون میآمدیم، احساس میکردیم اینجا یک محله مسکونی است. الان باید بیشتر حواسمان به ماشینها باشد تا دچار حادثه نشویم.»
او از سالمندان و کودکان محله میگوید، کسانی که بیشتر از دیگران تغییر فضای کوچهها را احساس میکنند: «وقتی حجم ماشین زیاد شود، برای کودکی که میخواهد از کوچه رد شود یا سالمندی که آرام راه میرود، شرایط مثل قبل نیست.»
مسیرهایی که طولانیتر شدند
هدف از اجرای این طرح حل ترافیک بود اما ترافیک از مسیرهای اصلی حذف نشده، بلکه به مسیرهای دیگر منتقل شده است. تغییر مسیرها برای کسانی که هر روز از مرکز شهر عبور میکنند، داستان دیگری دارد. حالا اهالی مجبورند زمان بیشتری صرف کنند تا به مقصد برسند. سهیلا، از شهروندانی که روزانه در این محدوده رفتوآمد دارد، میگوید پیش از اجرای طرح، مسیرهایش مشخص بود: «اگر میخواستم از یک طرف مرکز شهر به طرف دیگر بروم، میدانستم از کدام خیابان بروم. الان بعضی مسیرها بسته یا یکطرفه شدهاند و باید راهی پیدا کنیم تا مسیر را دور بزنیم.» او تصویری را نشان و مسیر مورد استفادهاش را توضیح میدهد، مسیری که حالا برای رسیدن به همان مقصد، چند پیچ بیشتر دارد. سهیلا میگوید: «شاید برای یک بار رفتوآمد چیز مهمی نباشد، اما وقتی هر روز این مسیر را بروید، تفاوتش را احساس میکنید.»
امدادی که سختتر میشود
در میان این تغییرات، مسدود شدن خیابان امام خمینی (ره) که طولانیترین خیابان شهر است کار اهالی محدوده را سختتر کرده. این خیابان یکی از مسیرهای ارتباطی مرکز اراک بوده و تغییر وضعیت آن، الگوی حرکت خودروها در محدوده اطراف را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
حذف پل خیبر (محسنی) نیز از دیگر تغییرات این محدوده است که تردد را مشکل کرده. این پل که در خیابان محسنی در موازات بازار سرپوشیده قرار داشت و یکی از مسیرهای ارتباطی شمال و جنوب شهر بود با هدف تسهیل ثبت جهانی بازار تاریخی شهر برداشته شد. حمید، از شهروندان اراکی، معتقد است بحث را نباید فقط به بسته بودن یک خیابان محدود کرد: «مشکل فقط این نیست که خیابان امام بسته شده. در مواقع ضروری، امکان عبور خودروهای امدادی وجود دارد. مسئله این است که بار ترافیکی به خیابانها و کوچههای اطراف منتقل شده است، آرامش از محلات گرفته شده، کوچهها پرمخاطره و ظاهر شهر هم ناخوشایند شده.»
او از یک نگرانی مشخص حرف میزند؛ اینکه اگر حادثهای در یکی از همین معابر شلوغ اتفاق بیفتد، دسترسی خودروهای امدادی چگونه خواهد بود: «اگر یک کوچه پر از ماشین باشد، عبور آمبولانس یا خودرو آتشنشانی هم سختتر میشود.»
جای پارک، یک مشکل دیگر
در یکی از کوچهها، چند خودرو کنار هم پارک کردهاند و عرض مسیر را کمتر کردهاند. یک راننده برای عبور از کنار آنها مجبور است وارد بخش دیگری از مسیر شود. مهری میگوید افزایش تردد خودروها، مشکل پارک را هم بیشتر کرده است: «وقتی مسیرها عوض میشود، بعضیها برای پیدا کردن جای پارک وارد کوچهها میشوند. وقتی یک ماشین پارک میکند، ماشین دیگری پشت سرش میایستد و مسیر باریکتر میشود.» در چنین شرایطی، کوچهای که قرار بوده بخشی از شبکه محلی محله باشد، آرامآرام کارکرد دیگری پیدا میکند، مسیر میانبری برای خودروهایی که راه قبلی خود را از دست دادهاند.
زخمی بر تن محیطزیست
اما پیامد تغییرات مرکز اراک فقط به تردد خودرو و شلوغی خیابان ختم نمیشود. در خیابان امام موسی صدر، حدفاصل میدان دارایی تا پل برق، موضوع ریشهکن کردن و جابهجایی درختان کهنسال در جریان اجرای پروژه تعریض خیابان، موجب اعتراض فعالان محیطزیست شده است. علی درباره درختانی حرف میزند که به گفته او سالها بخشی از منظره این محدوده بودهاند: «برای مردم اینجا، این درختها فقط فضای سبز نیستند، بخشی از خاطرات مردماند.»
مسئولان شهری اعلام کردهاند درختان جابهجا شدهاند، اما منتقدان میگویند ارزش یک درخت کهنسال را نمیتوان فقط با شمارش تعداد آنها سنجید و به این دلخوش بود که قطع نشدهاند. سایه، کاهش دمای محیط، کیفیت منظر شهری و نقشی که درختان قدیمی در زیست شهری دارند، حاصل سالها رشد آنها است و حذفشان از یک محیط جز بحث زیبایی منجر به حذف مزایای محیطزیستی درختان نیز میشود. به همین دلیل، اعتراض به تغییرات مرکز شهر صرفا یک اعتراض ترافیکی نیست، بخشی از آن به این برمیگردد که شهر قرار است در نهایت چه شکلی داشته باشد و هزینه این تغییر را چه بخشهایی از شهر پرداخت میکنند.
سوالهایی که باقی مانده
اردیبهشت امسال روحالله دولتآبادی، معاون امور زیربنایی شهرداری اراک، جمعآوری پل تقاطع خیابان امام و محسنی را، بخشی از تغییرات شبکه معابر و در راستای اجرای این طرح خوانده بود. او گفته بود با توجه به وجود بازار تاریخی اراک، ایجاد ارتباط میان بازار و پیادهراه میتواند به جذب گردشگر و رونق اقتصادی مرکز شهر کمک کند. به اعتفاد او ترافیک مرکز اراک با عادتهای چند دههای شهروندان گره خورده است و بیش از ۶۰ درصد خودروهای سطح شهر تکسرنشین هستند و هنوز مسیرهای جایگزین به شکل گسترده مورد استفاده قرار نگرفتهاند.دولتآبادی اجرای طرح را مبتنی بر بیش از ۱۰ پیوست مطالعاتی در حوزههای ترافیکی، اجتماعی، اقتصادی، فنی و زیستمحیطی دانسته و تاکید کرده بود ایجاد پیادهراه به معنای حذف پارکینگ نیست و همزمان از ایجاد ظرفیتهای جدید پارکینگ از جمله پارکینگ مجتمع آفتاب و پارکینگ روباز محدوده میدان دارایی تا خیابان میرزای شیرازی خبر داده بود. او، اجرای این طرح را با هدفی بلندمدت و انسانمحور خوانده و گفته بود مطالعات حملونقل شهری نشان داده است که با پیشبینی مسیرهای جایگزین و ظرفیتهای پارکینگ، اجرای آن اختلال جدی در تردد ایجاد نخواهد کرد.
اجرای پروژههای شهری، بهویژه در مرکز شهر، طبیعتاً با تغییر در الگوی رفتوآمد همراه است. پیادهراهسازی و کاهش حضور خودرو در مرکز شهر نیز میتواند بخشی از یک برنامه برای ارتقای کیفیت فضای شهری باشد. اما یک تغییر وقتی کامل ارزیابی میشود که اثر آن در تمام شبکه معابر سنجیده شود، نه فقط در محدودهای که پروژه در آن اجرا شده است.حالا چند ماه از اجرای تغییرات گذشته و میتوان از مجریان طرح پرسید: حجم تردد در کوچههای اطراف و معابر فرعی چه تغییری کرده است؟ زمان سفر شهروندان بیشتر شده یا کمتر؟ و این مسئله چه تاثیری در میزان سوخت مصرفی و تاثیر آن بر اقتصاد و محیطزیست دارد؟ دسترسی خودروهای امدادی در ساعات پرترافیک چگونه است؟ و در نهایت، وضعیت درختان کهنسال این محدوده چه شده است؟
این پرسشها پاسخهای عددی میخواهند، اما بخشی از ماجرا را همین حالا میتوان با چشم دید؛ چند قدم آنطرفتر، در کوچهها و آرامشی که از ساکنان آن سلب شده است.
انتهای پیام/
