سفر وزیر کشور پاکستان به تهران؛ میانجیگری اسلامآباد میان ایران و آمریکا در سایه اختلاف بر سر تنگه هرمز
علیرضا رجایی، کارشناس مسائل منطقه، در گفتوگو با برنا درباره چرایی سفر وزیر کشور پاکستان به ایران گفت: کار میانجی این است که با چانهزنی و انتقال پیام، مذاکرات را به نتیجه برساند. البته بحث نیت میانجی و کشور هدف که مشخصاً ایران و آمریکاست نیز اهمیت دارد. طرف ایرانی در این موضوع صادقانه عمل میکند، در حالی که طرف آمریکایی با رویکردی غاصبانه و یاغیگرایانه وارد شده است، اما به هر حال با این رایزنیها تلاش میشود موضوع به نوعی حلوفصل شود.
وی افزود: وزیر خارجه و مجموعه مسئولان پاکستان تاکنون بیشتر بهصورت کاغذی و در قالب قانون و توافقات فعالیت کردهاند و این موضوع هنوز شکل اجرایی به خود نگرفته است؛ یعنی آن چیزی که خواستگاه حاکمیتی سرزمین ایران است، هنوز محقق نشده و پاکستان در حال چانهزنی است تا این روند را به نقطهای برساند.
رجایی با اشاره به نقش ترکیه و عربستان در این رایزنیها اظهار کرد: عنصر تفاهم میان ترکیه، عربستان و پاکستان نیز حائز اهمیت است. پاکستان از یک سو با طرف عربستانی و از سوی دیگر با ترکیه در حال گفتوگوست، اما آنچه بتواند منجر به یک محصول و نتیجه مشخص شود، تاکنون شکل نگرفته است.
این کارشناس مسائل منطقه ادامه داد: طبیعتاً این موضوع در گرو آن است که طرف مقابل زیادهخواهی نکند. ایران مسلماً از معبر و ظرفیت تنگه هرمز که حقوق مسلم آن است، استفاده میکند. در این زمینه، بحثهای زیستمحیطی نیز بسیار مهم است؛ چراکه خسارات فاجعهباری ایجاد شده، آبزیان دچار مشکل شدهاند و اکوسیستم منطقه آسیب دیده است و بازسازی آن هزینههای زیادی خواهد داشت.
وی تصریح کرد: در مقابل، طرف مقابل صرفاً به دنبال زیادهخواهی است و میخواهد ساختار و منشور کشور را زیر سؤال ببرد. یکی از خواستگاههای ما نیز بحث انتقام و پاسخ به تجاوز است؛ چراکه آنها تجاوز کردند و قاعده کشور را نقض کردند و بزرگترین رکن اصلی کشور را به شهادت رساندند. با این حال، به ما میگویند جنگطلب هستیم.
رجایی گفت: طبیعتاً وقتی به پیکره یک کشور حمله میشود و با یاغیگری از ظرفیتهای مختلف استفاده میکنند، ما نیز از ظرفیتهای خود برای چانهزنی استفاده خواهیم کرد. قاعده ما این است که هم دفاع را دنبال کنیم و هم مذاکره را. مذاکره ما با طرف مقابل تا زمانی است که شرایط تغییر کند؛ همانطور که محاصره نیز باید تغییر کند.
وی افزود: یک سوی این مجموعه، موضوعی است که آنها محاصره را ایجاد کردهاند، پیمانی را که وجود داشته زیر پا گذاشتهاند و بعد تلاش کردهاند مسیرهای مورد نظر خود را از طریق عمان تعریف کنند. طبیعتاً این مسائل قابل قبول نیست.
این کارشناس مسائل منطقه با تأکید بر لزوم حفظ منافع ایران اظهار کرد: این پیکره، یک پیکره واحد است و این دو بخش باید در مالکیت و منافع، همعرض یکدیگر دیده شوند و منافع کشور حفظ شود. نمیتوان گفت ما با شما کاری نداریم و از طرف دیگر، موضوع عمان نیز دنبال شود.
رجایی ادامه داد: اصل قصه این است که پاکستان باید هم در برابر عربستان پاسخگو باشد، هم با آمریکا تعامل داشته باشد و هم با مجموعه بازیگران درگیر در این موضوع وارد گفتوگو شود تا بتواند مسئله را به نوعی به تفاهم برساند.
وی با اشاره به روابط ایران و پاکستان گفت: به لحاظ فکری و موضوعی، ممکن است منافع ما روی کاغذ تعریف شده باشد، اما در عمل با مشکل مواجه هستیم. اگر وارد بحث خود پاکستان شویم، هنوز جاده تفتان ـ کویته با مشکل مواجه است و از طرف دیگر، ترددهای اقتصادی ما نیز به شکل مطلوب انجام نمیشود. کانتینرهای ما همچنان با مشکلات مختلف مواجه هستند و هر کدام از این مسائل باعث افزایش نرخ و هزینه تعامل میان دو کشور شده است.
رجایی افزود: کشور همسایه باید به این موضوع توجه داشته باشد. مسئله زیارت نیز هنوز حل نشده و همواره با مشکل مواجه است و مناقشات مرزی نیز همچنان ادامه دارد. این مسائل باید به چه شکلی حل شوند؟ وزیر کشور پاکستان که عملاً مسئولیت امنیت داخلی کشور را بر عهده دارد، طبیعتاً باید این مجموعه مسائل را بپذیرد و سفر او نیز در همین راستا انجام شده تا موضوع به نتیجه برسد.
این کارشناس مسائل منطقه خاطرنشان کرد: نسخه اساسی این است که ما اکنون در عمل به نتیجه مطلوب و خواستگاه اصلی خود از پاکستان نرسیدهایم. در طرف مقابل، مدارس ایرانی ما در کویته تعطیل شده، موضوع زیارت همچنان با مشکل مواجه است و در حوزه ترانزیت کالا نیز مشکلاتی وجود دارد.
رجایی گفت: ما دیپلماسی شهری و خواهرخواندگی میان گوادر و چابهار داریم، اما این روابط نیز مختل شده است. باید این مسائل به شکلی حل شود. وقتی یک سرزمین قدرت دارد، چگونه نمیتواند حافظ و محافظ یک جاده باشد؟ نمیتوان هر بار به بهانه حمله به یک کاروان یا اتفاقات مشابه، امنیت مسیرهای ارتباطی و تجاری را مختل کرد.
وی با بیان اینکه سفر وزیر کشور پاکستان را باید در چارچوب همین مسائل ارزیابی کرد، اظهار کرد: توقعاتی که وجود دارد، بسیار زیاد است، اما در نهایت کار نباید صرفاً فرمال و تشریفاتی باشد و نباید شاهد اختلال در روابط باشیم.
این کارشناس مسائل منطقه تأکید کرد: اگر وزیر کشور پاکستان به ایران آمده است، باید تردد و رفتوآمد هیئتهای بلندپایه به نتیجه عملی منجر شود؛ هرچند پاکستان در لفظ، از ایران بهعنوان کشور برادر یاد میکند، اما در عمل هنوز به نتیجه مطلوب نرسیدهایم.
رجایی در پایان گفت: ما از همه تلاشهای میانجیگرانه تشکر میکنیم، اما خود میانجی نیز وظیفهای دارد و اگر این وظیفه دچار مشکل شود، موجب نگرانی خواهد شد. پاکستان از نظر جوهره، تار و پود و قرابت فرهنگی، نزدیکی زیادی به ایران دارد و ملتهای دو کشور نیز از یکدیگر توقعات زیادی دارند؛ بنابراین، این مسائل باید در نهایت به یک نقطه مشخص و قابل قبول برای دو طرف برسد.
انتهای پیام/
