نمایشگاه ساختمان، ویترین رونق، پشت صحنه بحران تولید
به گزارش برنا، نمایشگاه امسال فقط محل معرفی محصول نیست، تصویری از زنجیرهای است که از کارخانه مواد اولیه شروع میشود و به معمار، سازنده، انبوهساز و مصرفکننده میرسد. فعالان صنعت مصالح ساختمانی معتقدند افزایش هزینه تولید در شرایطی اتفاق افتاده که بازار نهایی دیگر توان جذب تمام این افزایش قیمت را ندارد و همین مسئله حاشیه سود تولیدکنندگان را تحت فشار قرار داده است.
مواد اولیه، دغدغه مشترک تولیدکنندگان
فعالان صنایع ساختمانی میگویند یکی از اصلیترین مشکلات امروز، دسترسی منظم و قابل پیشبینی به مواد اولیه است. تولیدکننده زمانی میتواند برای سفارش، قیمت و صادرات برنامهریزی کند که بداند مواد اولیه را چه زمانی و با چه هزینهای دریافت خواهد کرد.
به گفته فعالان صنعت، نوسان قیمت مواد اولیه باعث شده قیمت تمامشده بسیاری از محصولات دائماً تغییر کند؛ در حالی که سازنده نیز نمیتواند در میانه پروژه، هزینههای خود را بدون محدودیت افزایش دهد. نتیجه این وضعیت، فشار همزمان بر تولیدکننده و سازنده است.
نقدینگی، کارخانههایی که توان تولید دارند اما پول در گردش ندارند
کمبود نقدینگی یکی دیگر از محورهای اصلی گلایههاست. تولیدکنندگان میگویند فاصله میان خرید مواد اولیه، تولید، فروش و وصول مطالبات، سرمایه در گردش آنها را تحت فشار قرار داده است.
فعالان صنعت معتقدند حتی واحدی که سفارش و بازار دارد، بدون نقدینگی کافی نمیتواند ظرفیت تولید خود را فعال کند. به گفته آنها، تأمین مالی باید متناسب با چرخه واقعی تولید باشد و تسهیلاتی که با تأخیر به دست کارخانه میرسد، عملاً نمیتواند مشکل سرمایه در گردش را حل کند.
انرژی، خاموشی کارخانه فقط خاموشی یک خط تولید نیست
موضوع انرژی نیز تقریباً در میان تمام گروههای صنعتی حاضر در نمایشگاه تکرار میشود. فعالان صنایع فولاد، کاشی و سرامیک، شیشه، آلومینیوم، تجهیزات و برخی صنایع وابسته میگویند قطعی برق و گاز فقط تولید همان ساعت را متوقف نمیکند؛ بلکه برنامه تولید، تحویل سفارش، مصرف مواد اولیه و هزینههای کارخانه را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
به گفته فعالان صنعت، در برخی خطوط تولید، راهاندازی مجدد پس از توقف هزینهبر است و ممکن است ضایعات یا آسیب به فرآیند تولید ایجاد کند. بنابراین مسئله انرژی برای صنعت، تنها قیمت برق و گاز نیست؛ قابلیت اتکای شبکه انرژی نیز به همان اندازه اهمیت دارد.
در و پنجره، رکود ساختوساز مستقیماً به تولیدکننده میرسد
فعالان صنعت در و پنجره و تجهیزات مرتبط با این بخش میگویند کاهش پروژههای ساختمانی بهسرعت در میزان سفارشها دیده میشود. تولیدکننده پروفیل، شیشه، یراقآلات، شیشههای ساختمانی و تجهیزات تکمیلی زمانی میتواند با ظرفیت بالا کار کند که پروژه ساختمانی در جریان باشد.
به گفته فعالان این حوزه، افزایش قیمت مواد اولیه از یک طرف و کاهش قدرت خرید سازندگان از طرف دیگر، بازار را در شرایط دشواری قرار داده است. آنها معتقدند رونق واقعی ساختوساز میتواند بخش بزرگی از ظرفیتهای بلااستفاده این صنعت را دوباره فعال کند.
تجهیزات آشپزخانه، بازار کوچکتر شده است
فعالان حوزه تجهیزات آشپزخانه نیز از تغییر رفتار مصرفکنندگان سخن میگویند. به گفته آنها، در شرایط کاهش قدرت خرید، مشتری بیش از گذشته قیمت را معیار اصلی انتخاب قرار میدهد و تقاضا برای برخی محصولات و تجهیزات گرانتر کاهش پیدا میکند.
این فعالان معتقدند رکود ساختمان فقط تعداد پروژهها را کاهش نمیدهد؛ بلکه کیفیت و سطح هزینهکرد در پروژهها را نیز تغییر میدهد و در نهایت بازار تجهیزات آشپزخانه، دکوراسیون و محصولات تکمیلی را کوچکتر میکند.
دکوراسیون و معماری، پروژه کمتر، سفارش کمتر
فعالان حوزه دکوراسیون و طراحی داخلی نیز از کاهش حجم پروژهها گلایه دارند. به گفته آنها، وقتی ساختوساز کاهش پیدا میکند، نخستین فشار بر پروژههایی وارد میشود که در اولویتهای ثانویه قرار دارند.
کارشناسان معتقدند کاهش سرمایهگذاری در طراحی، دکوراسیون و تجهیزات داخلی فقط یک مسئله صنفی نیست؛ بلکه نشانهای از کاهش قدرت خرید و کوچک شدن تقاضای مؤثر در بازار ساختمان است.
لوله و اتصالات، افزایش هزینه از کارخانه تا پروژه
تولیدکنندگان لوله و اتصالات نیز با افزایش هزینه مواد اولیه، انرژی، حملونقل و تأمین مالی مواجهاند. فعالان این بخش میگویند هر افزایش هزینه در کارخانه، در نهایت به زنجیره اجرای پروژه منتقل میشود.
به گفته آنها، اگر سازنده نتواند قیمت مصالح را پیشبینی کند، برآورد هزینه پروژه نیز دشوار میشود و همین مسئله میتواند شروع پروژههای جدید را به تعویق بیندازد.
کابل و تجهیزات برق، بازار وابسته به شروع پروژهها
فعالان حوزه کابل و تجهیزات برق نیز معتقدند بازار آنها مستقیماً به حجم ساختوساز وابسته است. پروژهای که شروع نشود، به کابل، تجهیزات برق، سیستمهای حفاظتی و سایر تجهیزات نیز نیاز پیدا نمیکند.
در کنار رکود، تولیدکنندگان این بخش از نوسان قیمت مواد اولیه و مشکلات نقدینگی نیز سخن میگویند و معتقدند ثبات در زنجیره تأمین برای حفظ توان تولید ضروری است.
فولاد؛ فشار همزمان انرژی، مواد اولیه و بازار
فعالان صنعت فولاد معتقدند این صنعت با یکی از پیچیدهترین شرایط تولید مواجه است؛ زیرا هم به انرژی پایدار نیاز دارد و هم با هزینههای مواد اولیه و حملونقل روبهروست.
به گفته آنها، کاهش ساختوساز نیز مستقیماً تقاضای محصولات فولادی را تحت تأثیر قرار میدهد. بنابراین تولیدکننده فولاد از دو طرف تحت فشار قرار میگیرد؛ هزینه تولید افزایش مییابد و بازار مصرف کوچکتر میشود.
کاشی و سرامیک، محصول هست، قدرت خرید نیست
فعالان صنعت کاشی و سرامیک معتقدند یکی از مشکلات اصلی امروز، فاصله میان هزینه تولید و توان خرید بازار است. کارخانه نمیتواند هزینههای خود را نادیده بگیرد، اما بازار نیز توان پذیرش افزایش قیمتهای پیدرپی را ندارد.
به گفته فعالان این صنعت، اگر این فاصله ادامه پیدا کند، فشار بر نقدینگی کارخانهها بیشتر شده و سرمایهگذاری برای نوسازی خطوط تولید نیز کاهش خواهد یافت.
شیشه، تولیدی که به انرژی پایدار نیاز دارد
فعالان صنعت شیشه نیز انرژی را یکی از مهمترین مؤلفههای استمرار تولید میدانند. آنها معتقدند توقفهای مکرر میتواند علاوه بر کاهش تولید، هزینههای جانبی زیادی برای کارخانه ایجاد کند.
به گفته این گروه، برنامهریزی انرژی باید با توجه به ماهیت صنایع انجام شود و برای واحدهایی که توقف خط تولید خسارت بیشتری ایجاد میکند، سازوکار تأمین پایدار در نظر گرفته شود.
پتروشیمی و صنایع پاییندستی؛ نوسان مواد اولیه، نوسان تولید
فعالان صنایع پاییندستی پتروشیمی نیز از بیثباتی قیمت و دسترسی به مواد اولیه گلایه دارند. تولیدکنندگان محصولات پلیمری و عایقهای ساختمانی میگویند زمانی که قیمت مواد اولیه دائماً تغییر میکند، تعیین قیمت محصول نهایی و عقد قراردادهای بلندمدت دشوار میشود.
کارشناسان معتقدند ثبات در تأمین مواد اولیه صنایع پاییندستی میتواند به کاهش هزینه مبادله و افزایش قابلیت برنامهریزی تولید کمک کند.
سازندگان و انبوهسازان، طرف دیگر ماجرا
در سوی دیگر زنجیره، سازندگان و انبوهسازان قرار دارند که خود را گرفتار افزایش همزمان هزینه زمین، مصالح، تأمین مالی و فروش میدانند.
فعالان ساختوساز معتقدند وقتی قیمت تمامشده پروژه افزایش پیدا میکند اما قدرت خرید متقاضی رشد متناسبی ندارد، پروژه جدید با ریسک بیشتری مواجه میشود. به همین دلیل، کاهش ساختوساز به صورت مستقیم به صنایع تولیدکننده مصالح و تجهیزات منتقل میشود.
معماران، محصول جدید بدون بازار قوی کافی نیست
فعالان معماری معتقدند صنعت ساختمان تنها با افزایش تعداد کارخانهها و محصولات جدید توسعه پیدا نمیکند. باید تقاضای واقعی و سرمایهگذاری ساختمانی نیز وجود داشته باشد.
به گفته آنها، امروز فناوری و محصولات متنوعی در بازار وجود دارد، اما رکود پروژهها و کاهش بودجه ساخت باعث شده بخشی از این ظرفیت کمتر مورد استفاده قرار گیرد.
نمایشگاه بینالمللی، فرصت صادرات یا هشدار درباره تولید؟
یکی از مهمترین ظرفیتهای نمایشگاه، امکان معرفی محصولات ایرانی به بازارهای خارجی است. فعالان صنعت معتقدند ایران در بسیاری از حوزههای مصالح و تجهیزات ساختمانی توان تولید و حتی صادرات دارد، اما استمرار حضور در بازار خارجی به تولید پایدار نیاز دارد.
به گفته کارشناسان، صادرکنندهای که با قطعی انرژی، کمبود مواد اولیه یا نوسان شدید هزینه تولید مواجه است، نمیتواند بهسادگی تعهد بلندمدت خارجی بدهد. بنابراین توسعه صادرات بدون حل مشکلات تولید داخلی دشوار خواهد بود.
یک زنجیره بزرگ با یک مشکل مشترک
از مصالح ساختمانی و محصولات نوین تا تجهیزات آشپزخانه و دکوراسیون، از در و پنجره تا پروفیل و شیشه، از لوله و اتصالات تا کابل و تجهیزات برق، از فولاد و سیمان تا کاشی و سرامیک، تقریباً همه حلقههای صنعت ساختمان به یکدیگر وابستهاند.
اگر ساختوساز کاهش پیدا کند، سفارش کارخانه کم میشود؛ اگر سفارش کم شود، نقدینگی کاهش مییابد؛ اگر نقدینگی محدود شود، خرید مواد اولیه دشوار میشود و اگر انرژی نیز ناپایدار باشد، حتی ظرفیت موجود کارخانه هم نمیتواند بهطور کامل مورد استفاده قرار گیرد.
هشدار فعالان صنعت، مشکل فقط رکود نیست
بررسی دیدگاه فعالان نشان میدهد مسئله صنعت ساختمان یک بحران تکبعدی نیست. رکود بازار، کمبود مواد اولیه، سرمایه در گردش، انرژی، هزینه حملونقل، نوسان قیمت و کاهش قدرت خرید به صورت زنجیرهای روی یکدیگر اثر میگذارند.
کارشناسان معتقدند سیاستگذار اگر تنها یکی از این متغیرها را اصلاح کند، اثر آن محدود خواهد بود. رونق پایدار زمانی ایجاد میشود که تولیدکننده بتواند با هزینه قابل پیشبینی تولید کند، سازنده بتواند پروژه را تأمین مالی کند و مصرفکننده نیز توان خرید داشته باشد.
نمایشگاه ساختمان، صدای واحد تولیدکنندگان
آنچه از فضای بیستوششمین نمایشگاه بینالمللی صنعت ساختمان شنیده میشود، بیش از هر چیز یک مطالبه مشترک است: ثبات.
تولیدکننده مواد اولیه پایدار میخواهد، کارخانه انرژی قابل اتکا میخواهد، بنگاه سرمایه در گردش میخواهد، سازنده بازار و قدرت خرید میخواهد و انبوهساز برای آغاز پروژه به چشمانداز اقتصادی نیاز دارد.
نمایشگاه امسال نشان میدهد صنعت ساختمان هنوز ظرفیت تولید، فناوری و نیروی متخصص دارد؛ اما اگر مشکلات مواد اولیه، نقدینگی، انرژی و رکود ساختوساز همزمان مدیریت نشود، خطر اصلی نه کاهش یک یا چند محصول، بلکه فرسایش تدریجی کل زنجیره تولید ساختمان خواهد بود.
