اینوتکس باید از نمایشگاه به زیرساخت قدرت فناوری تبدیل شود
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور در مراسم افتتاحیه پانزدهمین نمایشگاه بینالمللی نوآوری و فناوری اینوتکس که امروز ۱۱ شهریورماه در منطقه نوآوری ایران برگزار شد با تشریح وضعیت زیستبوم علم، فناوری و نوآوری کشور بر ضرورت تغییر رویکرد از توسعه ظرفیتهای پراکنده به سمت ایجاد قدرت فناورانه تاکید کرد.
به گزارش خبرنگار گروه علم و فناوری خبرگزاری برنا، حسین افشین برای توضیح وضعیت فعلی زیستبوم نوآوری کشور از یک استعاره علمی استفاده کرد و گفت: در فیزیک هم لامپ نور تولید میکند و هم لیزر، اما تفاوت این دو تنها در شدت نور نیست. در یک منبع معمولی، میلیاردها پرتو وجود دارند که هرکدام در مسیری حرکت میکنند. نور و انرژی وجود دارد، اما این انرژی پراکنده است.
وی افزود: در لیزر اتفاق دیگری رخ میدهد؛ نورها همراستا و همفاز میشوند و انرژیای که تا چند لحظه قبل پراکنده بود به یک توان متمرکز تبدیل میشود؛ توانی که میتواند کار انجام دهد. به گمان من مسئله امروز زیستبوم علم و فناوری ایران نیز تقریبا همین است. ما دیگر با کمبود نقاط روشن مواجه نیستیم.
ظرفیتهای علمی و فناورانه کشور؛ از پراکندگی تا همافزایی
معاون علمی رئیسجمهور ادامه داد: دانشگاه خوب، شرکت دانشبنیان، پژوهشگر توانمند، صندوق، پارک فناوری، سرمایهگذار، شتابدهنده، صنعت و نیروی انسانی خلاق داریم. مسئله این است که این نقاط تا چه اندازه به یکدیگر متصلاند تا چه اندازه در یک جهت حرکت میکنند و مهمتر از همه حاصل جمع این ظرفیتها تا چه اندازه به قدرت ملی تبدیل میشود.
به گفته افشین این قدرت باید خود را در تابآوری اقتصادی و فناورانه، امنیت زنجیرههای تأمین، توان حل مسائل پیچیده کشور، کاهش وابستگی در حوزههای راهبردی، خلق بازارهای جدید و افزایش قدرت چانهزنی ایران در اقتصاد و فناوری نشان دهد.
گذار از دانشبنیانی به قدرتبنیانی
وی با تاکید بر اینکه کشور باید یک گام جلوتر برود اظهار کرد: باید از دانشبنیانی به قدرتبنیانی حرکت کنیم.
افشین توضیح داد: این به معنای کنار گذاشتن دانشبنیانی نیست بلکه ادامه منطقی همان مسیری است که کشور در دو دهه گذشته طی کرده است. در یک دوره مسئله اصلی ما تولید علم بود؛ دانشگاهها توسعه پیدا کردند، پژوهشگران بیشتری تربیت شدند و تولید علمی کشور رشد کرد. سپس متوجه شدیم علم زمانی ارزش بیشتری پیدا میکند که به فناوری، محصول و اقتصاد متصل شود.
وی ادامه داد: شرکتهای دانشبنیان شکل گرفتند پارکهای علم و فناوری توسعه یافتند و صندوقها و سرمایهگذاران وارد این عرصه شدند و مفهومی به نام زیستبوم نوآوری در کشور شکل گرفت. این یک دستاورد بزرگ بود، اما امروز یک سوال جدید پیش روی ماست؛ آیا داشتن هزاران شرکت فناور و صدها مجموعه علمی به خودی خود به معنای داشتن قدرت فناوری است؟ پاسخ من این است که لزوما نه؛ همانطور که داشتن هزاران پرتو نور الزاما لیزر نمیسازد.
قدرتبنیانی یعنی سازماندهی ظرفیتها برای حل مسائل واقعی
معاون علمی رئیسجمهور در تعریف مفهوم قدرتبنیانی گفت: قدرت زمانی شکل میگیرد که ظرفیتهای کشور بتوانند حول یک مسئله یک ماموریت و یک هدف مشخص به یکدیگر متصل شوند.
وی افزود: وقتی از قدرتبنیانی صحبت میکنیم منظورمان یک اصطلاح یا شعار تازه نیست. قدرتبنیانی یعنی سازماندهی و همراستا کردن دانش، فناوری، سرمایه، بازار، تقاضا و حکمرانی برای ساختن قابلیتهای ملی قابل اتکا؛ قابلیتهایی که بتوانند در زمان نیاز مسئلهای واقعی از کشور را حل کنند و به مزیت اقتصادی، فناورانه و راهبردی تبدیل شوند.
افشین تصریح کرد: خروجی نظام علم و فناوری باید بتواند یک قابلیت ملی بسازد؛ قابلیتی که اگر کشور به آن نیاز پیدا کرد، در اختیارش باشد، بتواند یک مسئله واقعی صنعت را حل کند، بازار ایجاد کند، در زنجیره ارزش جهانی برای ایران جایگاه بسازد و در نهایت قدرت چانهزنی اقتصادی و فناوری کشور را افزایش دهد.
وی ادامه داد: در این نگاه دیگر نمیتوانیم موفقیت خود را فقط با تعداد شرکتهای دانشبنیان، تعداد اختراعات، تعداد رویدادها یا حتی حجم سرمایهگذاری اندازه بگیریم. اینها شاخصهای مهمی هستند اما سؤال نهایی چیز دیگری است؛ از مجموع این ظرفیتها چه تواناییای برای کشور ساختهایم؟
تغییر نقش دولت؛ از مالک زیستبوم به معمار اتصالها
معاون علمی رئیسجمهور با اشاره به ضرورت تغییر نقش دولت در زیستبوم نوآوری گفت: اگر ۱۰۰ شرکت روی یک فناوری کار کنند، اما هیچ زنجیره ارزشی شکل نگیرد، ما ۱۰۰ شرکت داریم، اما الزاما یک قدرت فناوری نداریم.
وی افزود: اگر دانشگاه پژوهش کند، شرکت فناوری تولید کند، صنعت مسئله دیگری داشته باشد و سرمایهگذار نیز به دنبال حوزهای کاملا متفاوت باشد، هر چهار بازیگر ممکن است کار خود را به خوبی انجام دهند اما حاصل جمع آنها لزوما یک دستاورد ملی نخواهد بود.
افشین تاکید کرد: اینجاست که نقش حکمرانی تغییر میکند. در مدل جدید، دولت قرار نیست خودش جای دانشگاه پژوهش کند، جای شرکت محصول بسازد یا جای سرمایهگذار سرمایهگذاری کند.
وی ادامه داد: دولت باید بتواند جهت ایجاد کند، موانع را بردارد، تقاضا بسازد و بازیگران را حول ماموریتهای روشن به یکدیگر متصل کند. به تعبیر دیگر دولت نباید مالک زیستبوم باشد بلکه باید معمار اتصالهای آن باشد.
اینوتکس؛ از نمایشگاه تا زیرساخت قدرت فناوری
افشین با بیان اینکه این تغییر نگاه درباره رویدادهای فناوری نیز صدق میکند گفت: سالهاست در کشور رویدادهای علمی و فناوری بسیاری برگزار میشود. برخی بزرگ برخی پرمخاطب و برخی دارای سابقه طولانی هستند، اما امروز باید درباره هر رویداد یک سوال ساده بپرسیم؛ بعد از تمام شدن این رویداد چه چیزی در زیستبوم تغییر کرده است؟
وی ادامه داد: آیا سرمایهای به فناوری متصل شده است؟ آیا یک مسئله صنعتی صاحب راهحل شده؟ آیا بازاری برای یک شرکت باز شده؟ آیا همکاری جدیدی میان دانشگاه و صنعت شکل گرفته است؟ آیا چند بازیگری که تا دیروز یکدیگر را نمیشناختند، امروز توانستهاند یک زنجیره جدید ایجاد کنند؟
معاون علمی رئیسجمهور خاطرنشان کرد: اگر پاسخ این سوالها روشن باشد، رویداد دیگر صرفاً یک رویداد نیست بلکه به یک ابزار سیاستگذاری و بخشی از زیرساخت نوآوری کشور تبدیل میشود. نگاه ما در معاونت علمی نیز همین است.
افشین با تاکید بر اینکه حمایت از یک رویداد نباید صرفا به دلیل برگزاری آن باشد اظهار کرد: رویداد باید بتواند ماموریتی را جلو ببرد، شبکهای بسازد، بازاری ایجاد کند یا قابلیتی را در کشور توسعه دهد.
وی افزود: به همین دلیل آینده حمایت از رویدادهای فناوری نیز باید از حمایتهای پراکنده به سمت ایجاد چند نقطه مرجع حرکت کند؛ نقاطی که بتوانند بخش مهمی از زیستبوم را به یکدیگر متصل کنند.
اینوتکس باید محل برخورد جریانهای فناوری باشد
معاون علمی رئیسجمهور درباره جایگاه اینوتکس نیز گفت: اینوتکس برای ما اهمیت دارد و من این رویداد را صرفا یک نمایشگاه نمیبینم.
وی ادامه داد: اگر اینوتکس قرار باشد فقط محلی باشد که تعدادی شرکت غرفه بگیرند، چند پنل برگزار شود، چند مقام بازدید کنند و بعد از چند روز همه چیز جمع شود از ظرفیت واقعی این رویداد استفاده نکردهایم.
افشین تاکید کرد: اینوتکس باید محل برخورد جریانها باشد؛ جایی که سرمایهگذار بداند فناوری آینده را کجا پیدا کند، صنعت بداند مسئلهاش را با چه کسی در میان بگذارد، شرکت فناور بداند مشتری بعدیاش کجاست، دانشگاه بداند مسئله واقعی کشور چیست و سیاستگذار بتواند از دل همین تعاملات، موانع رشد فناوری را ببیند.
وی درباره معیار مرجعیت یک رویداد نیز گفت: مرجع بودن یک رویداد با تعداد غرفههای آن سنجیده نمیشود. مرجعیت زمانی به وجود میآید که اگر بازیگری بخواهد بداند در زیستبوم نوآوری ایران چه میگذرد، احساس کند باید در اینجا حضور داشته باشد.
سرعت اتصال دانش، سرمایه و بازار؛ مزیت جدید کشورها
افشین با اشاره به سرعت تحولات فناوری اظهار کرد: در شرایطی که سرعت تغییرات اقتصادی و فناوری بسیار زیاد شده است، زیستبوم ما نیز باید سریعتر از گذشته بتواند مسئله، سرمایه، فناوری و بازار را به یکدیگر متصل کند.
وی افزود: امروز مزیت کشورها فقط این نیست که چه چیزی میدانند و حتی فقط این نیست که چه فناوریای دارند. مزیت واقعی این است که با چه سرعتی میتوانند دانش، سرمایه، فناوری، بازار و تصمیمگیری را کنار یکدیگر قرار دهند و از مجموع آنها یک قابلیت بسازند؛ قابلیتی که در شرایط عادی مزیت رقابتی ایجاد کند و در شرایط دشوار، تابآوری و قدرت پاسخ کشور را افزایش دهد.
ایران پر از نقاط روشن است
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور در پایان با اشاره به ظرفیتهای موجود در کشور گفت: ایران پر از نقاط روشن است؛ در دانشگاهها، شرکتهای دانشبنیان، کارخانهها، آزمایشگاهها، پارکهای فناوری و حتی در ذهن جوانانی که شاید هنوز هیچکدام از ما آنها را نمیشناسیم انرژی عظیمی وجود دارد.
افشین تاکید کرد: وظیفه حکمرانی علم و فناوری این نیست که خودش یک نور دیگر به این مجموعه اضافه کند وظیفهاش این است که این نورها را همراستا کند.
وی خاطرنشان کرد: اگر موفق شویم آنچه امروز مجموعهای از ظرفیتهای علمی و فناوری است، فردا به یک قدرت تبدیل خواهد شد. برای من، معنای قدرتبنیانی دقیقا همین است؛ تبدیل دانشهای پراکنده به قابلیتهای متصل، تبدیل قابلیتهای متصل به قدرت اقتصادی و تبدیل این قدرت به تابآوری، توان حل مسئله، امنیت فناورانه، قدرت حضور در زنجیرههای ارزش و امکان ساختن آیندهای که ایران خودش بتواند درباره آن تصمیم بگیرد.
معاون علمی رئیسجمهور در پایان گفت: اینوتکس نیز اگر بتواند بخشی از این اتصال را ایجاد کند دیگر فقط یک رویداد فناوری نیست بلکه بخشی از زیرساخت قدرت فناوری ایران است.
انتهای پیام/
