«سرزمین، در غیابِ خویش»؛ از تجربه نقاشی تا گفتوگویی درباره آینده هنر
به گزارش خبرگزاری برنا از گیلان؛ نمایشگاه انفرادی نقاشی و اینستالیشن تلفیقی و تعاملی «سرزمین، در غیابِ خویش» با ارائه ۱۰ اثر از احمد دستبند، هنرمند نقاش معاصر ایرانی ساکن امارات متحده عربی، در گالری آرین هنر معاصر اصفهان، با کیوریتوری سیمین زحمتکش برگزار شد و در آیین اختتامیه آن، علاوه بر جمعبندی این پروژه هنری، دو رویداد تخصصی با محوریت آینده هنر، آسیبشناسی وضعیت هنرمندان و مسیر بینالمللیشدن برندهای هنری برگزار شد.
این نمایشگاه که از ۲۱ تا ۲۸ مرداد ۱۴۰۵ برپا بود، تلاش داشت نقاشی انتزاعی را از قالب یک اثر مستقل روی دیوار فراتر ببرد و آن را به یک تجربه فضایی و مفهومی تبدیل کند. در این پروژه، رنگ، ماده، نور، تصویر و فضای معماری در ارتباطی متقابل قرار گرفتند و آثار، نه بهعنوان مجموعهای از تصاویر منفرد، بلکه بهعنوان اجزای یک ساختار واحد در فضای گالری دیده شدند. استفاده از پروجکشن و نمایش تصاویر بناها و نشانههای معماری و فرهنگی در امتداد آثار، لایهای متغیر به تجربه مخاطب افزود؛ بهگونهای که تصویر ثابت نقاشی در مواجهه با نور و تصویر متحرک، پیوسته در معرض خوانش دوباره قرار گرفت. دستبند در این مجموعه، نقطه آغاز خود را از تجربه ماده و رنگ قرار داده است؛ حرکت آکریلیکهای روان، جاذبه، بافت، لایهگذاری و رفتار پیشبینیناپذیر رنگ، بخشی از فرآیند شکلگیری آثار را رقم میزنند، اما نتیجه نهایی حاصل رهاشدگی صرف نیست.
تصادف و انتخاب، شهود و کنترل و آشفتگی و تعادل در فرآیندی آگاهانه در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند. فرمهای آثار نیز عامدانه در مرز میان شناخت و انتزاع باقی میمانند و میتوانند تداعیکننده کوه، زمین، آب، آسمان، ساختارهای طبیعی یا حتی فضاهای ناشناخته باشند، بدون آنکه به یک بازنمایی قطعی تقلیل پیدا کنند. وجه متمایز این پروژه، در همین نقطه شکل میگیرد؛ جایی که نقاشی صرفاً بهعنوان یک تصویر دیده نمیشود، بلکه به بخشی از یک «وضعیت» تبدیل میشود. قاب، دیوار، فاصله میان آثار، نور و پروجکشن همگی در شکلگیری تجربه نهایی نقش دارند. در این ساختار، اثر ابتدا بهعنوان یک شیء هنری دیده میشود و سپس با ورود نور و تصویر، مرز آن با فضای پیرامون دستخوش تغییر میشود.
از این منظر، خودِ نمایشگاه نیز به بخشی از اثر هنری تبدیل میشود. در سطح مفهومی، «سرزمین، در غیابِ خویش» روایتی از حرکت جغرافیا به «حافظه» و «حضور» به «غیاب» است؛ رویکردی که در آن سرزمین نه یک موقعیت ثابت روی نقشه، بلکه «ردّی» از تجربه، تصویر و خاطره تلقی میشود. تصاویر معماری که در جریان اینستالیشن از بستر اصلی خود جدا شده و بر فضای آثار ظاهر میشوند، دیگر صرفاً سند یا بازنمایی یک مکان نیستند؛ بلکه به بخشی از یک حافظه سیال تبدیل میشوند.
در اینجا «اصل» و «بازنمایی»، «مکان» و «تصویر» و «گذشته» و «اکنون» در یکدیگر نفوذ میکنند و مرز میان واقعیت و یادآوری به تدریج محو میشود. این نگاه، نمایشگاه را به برخی مباحث مهم فلسفه و نظریه هنر معاصر نزدیک میکند؛ از مفهوم «رد» و نسبت «حضور و غیاب» تا «مکانهای حافظه»، «شاعرانگی فضا» و «فضای سوم». با این حال، نظریه در این پروژه قرار نیست جای اثر را بگیرد؛ بلکه بهعنوان بستری برای گسترش خوانش اثر عمل میکند. نتیجه، تجربهای است که در آن مخاطب با یک معنای از پیش تعیینشده مواجه نیست، بلکه بخشی از معنا را در فرآیند دیدن و مواجهه با اثر شکل میدهد. از سوی دیگر، زندگی و فعالیت هنرمند در فضای چندفرهنگی امارات متحده عربی، به این پروژه امکان خوانشی دیگر نیز میدهد؛ خوانشی که در آن مفهوم تعلق، جابهجایی، آشنایی و بیگانگی در قالب یک «فضای سوم» تجربه میشود.
از این منظر، هویت نیز نه یک امر ثابت و محدود به یک جغرافیای مشخص، بلکه فرآیندی در حال تغییر و بازتعریف است؛ مفهومی که با ساختار سیال و چندلایه آثار دستبند همخوانی پیدا میکند. احمد دستبند، متولد ۱۳۷۵، از سال ۲۰۱۸ فعالیت خود را در حوزه هنر انتزاعی آغاز کرده و در مسیر کاری خود به تجربه رنگ، حرکت، بافت و ساختارهای ارگانیک پرداخته است.
آنچه در «سرزمین، در غیابِ خویش» بیش از یک تجربه اجرایی صرف به چشم میآید، تلاش هنرمند برای عبور از مهارت تکنیکی و رسیدن به زبان بصری و فکری شخصی است؛ زبانی که در این پروژه، نقاشی را با رسانههای دیگر وارد گفتوگو کرده و از یک مجموعه اثر، یک تجربه واحد ساخته است.
اختتامیه؛ هنر در مسیر گفتوگوی تخصصی و بینالمللی آیین اختتامیه نمایشگاه «سرزمین، در غیابِ خویش» نیز با رویکردی فراتر از پایان یک نمایشگاه برگزار شد و دو بخش تخصصی را دربر گرفت. در بخش نخست، نشست تخصصی هماندیشی اساتید و هنرمندان اصفهان، کیوریتور و اساتید بینالمللی با رویکرد آسیبشناسی وضعیت هنر و هنرمندان و بررسی راهکارهای برونرفت از این چالشها با تأکید بر بینالمللیشدن برند هنرمند برگزار شد؛ نشستی که تلاش داشت مسئله حضور جهانی هنرمندان را از سطح نمایش آثار فراتر برده و موضوعاتی همچون هویت حرفهای، ساخت برند، ارتباطات بینالمللی و ظرفیتهای توسعه حضور هنرمندان در عرصه جهانی را مورد توجه قرار دهد.
بخش دوم این برنامه به پنل تخصصی سخنرانی و آیین رونمایی از کتاب اختصاص داشت و سه موضوع در حوزههای گالری، کیوریتوری و ادبیات و تصویر برای کودک مورد توجه قرار گرفت. در این بخش، حسین تحویلیان، مدرس دانشگاه، گالریست و عضو هیئت مؤسس انجمن هنرمندان نقاش، با موضوع «از گالری تا جهان دیجیتال؛ دگرگونی تجربه هنر در عصر شبکه»، سمیرا صفاری، مدرس دانشگاه، گرافیست و مدیرمسئول گروه بینالمللی هنری رسم، با موضوع «فراتر از اثر؛ اینستالیشن میانرشتهای و بازتعریف تجربه جمعی» و زهرا رمضانی، مدرس، تصویرگر و گرافیست و نویسنده کتاب «ایران بانو، مادر ما»، با موضوع «روایت سرزمین برای کودک؛ پیوند ادبیات، تصویر و هویت» به ارائه دیدگاههای خود پرداختند و در ادامه، آیین رونمایی از کتاب برگزار شد.
برگزاری این دو بخش در کنار نمایشگاه، نشان داد که «سرزمین، در غیابِ خویش» تنها به ارائه چند اثر انتزاعی محدود نمانده، بلکه بستری برای گفتوگو میان هنر، نظریه، فناوری، کیوریتوری، جامعه و مسئله حضور جهانی هنرمند فراهم کرده است. در نهایت، این پروژه را میتوان تجربهای دانست که در آن احمد دستبند تلاش کرده است از نقاشی به تجربه نقاشی حرکت کند؛ تجربهای که در آن ماده، نور، تصویر و حافظه به یکدیگر متصل میشوند و مخاطب را با سرزمینی مواجه میکنند که بیش از آنکه دیده شود، به یاد آورده میشود. شاید در نهایت آنچه از یک سرزمین، یک مکان یا یک تجربه باقی میماند، خودِ آن نباشد؛ بلکه ردّی باشد که در غیابِ خویش همچنان در ذهن و نگاه انسان ادامه پیدا میکند.
انتهای پیام/
