آغاز روند پذیرش و عضویت عکاسان

نشست تحلیلی «۶ آلبوم تاریخی از گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران»، هم‌زمان با برپایی نمایشگاه عکس «این صورت باقی»، در کتابخانه موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد، نشستی که در آن، ۶ آلبوم تاریخی گنجینه موزه، نه صرفاً به‌عنوان مجموعه‌ای از عکس‌های به‌جامانده از گذشته، بلکه به‌مثابه اسنادی تصویری برای بازخوانی تاریخ اجتماعی، فرهنگی و مناسبات ایران با جهان در دوره قاجار مورد بررسی قرار گرفت.

در آغاز نشست، بابک مفیدی، معمار و پژوهشگر و مدیر جلسه، با تاکید بر اهمیت آلبوم به‌عنوان یک کلیت تاریخی، توجه را از «عکس منفرد» به «مجموعه عکس‌ها» معطوف کرد.

وی گفت: آنچه یک آلبوم را به سندی تاریخی بدل می‌کند، تنها سوژه هر تصویر نیست، بلکه ترتیب تصاویر، شیوه انتخاب و گردآوری آنها، هویت گردآورنده، زمان شکل‌گیری مجموعه و حتی مسیری که آلبوم برای رسیدن به ایران طی کرده است، همگی بخشی از روایت پنهان آن را شکل می‌دهند.

مفیدی در ادامه، با اشاره به پیدایش و گسترش عکس‌های «کارت ویزیتی» در اروپا از میانه قرن نوزدهم، به تحولی پرداخت که عکاسی را از تجربه‌ای شخصی و محدود، به پدیده‌ای اجتماعی و کالایی فرهنگی بدل کرد.

وی ادامه داد: امکان تکثیر گسترده تصاویر، زمینه شکل‌گیری فرهنگ خرید، مبادله و گردآوری عکس را فراهم آورد و آلبوم‌ها به محل گردآمدن تصاویری تبدیل شدند که در مسیرهای مختلف میان اروپا، عثمانی، ایران و دیگر نقاط جهان در گردش بودند. به این ترتیب، آلبوم‌های تاریخی را می‌توان ردپایی از شبکه گسترده گردش تصویر و شکل‌گیری نگاه تازه ایرانیان به جهان دانست.

در ادامه، رضا شیخ، پژوهشگر تاریخ عکاسی، با تمرکز بر روش‌شناسی مطالعه آلبوم‌های تاریخی، بر تفاوت اساسی میان خوانش یک عکس منفرد و مطالعه یک آلبوم تاکید کرد.

وی تصریح کرد: آلبوم امکان هم‌نشینی تاریخ خرد و تاریخ کلان را فراهم می‌کند زیرا در کنار محتوای هر تصویر، ترتیب قرارگیری عکس‌ها، انتخاب و حذف تصاویر و حتی ویژگی‌های مادی آلبوم نیز می‌تواند اطلاعاتی درباره جامعه، طبقه اجتماعی، سلیقه و شیوه مواجهه مخاطبان با عکاسی در اختیار پژوهشگر قرار دهد. از این منظر، آلبوم نه ظرفی برای نگهداری عکس‌ها، بلکه خود بخشی از تاریخ عکاسی است.

همچنین در این نشست، امین آریان‌راد، پژوهشگر تاریخ معاصر ایران، به تصاویر دانشجویان ایرانی اعزام‌شده به فرانسه در دوره ناصری پرداخت و این تصاویر را در بستر تاریخ اعزام دانشجویان ایرانی به اروپا بررسی کرد.

وی افزود: این روند از دوره عباس‌میرزا تا عصر ناصرالدین‌شاه، به سرگذشت شماری از دانشجویانی که برای فراگیری پزشکی، علوم نظامی، مهندسی، دیپلماسی و دیگر دانش‌های جدید راهی اروپا شدند، می‌پردازد. این تصاویر، در کنار ارزش عکاسانه، امکان بازخوانی بخشی از تاریخ آموزش، مناسبات ایران و اروپا و تلاش‌های ایران برای دستیابی به دانش و تخصص‌های نوین را فراهم می‌کنند.

در پایان این نشست، داریوش رحمانیان، پژوهشگر تاریخ و سردبیر مجله «مردم‌نامه»، با طرح مفهوم «تاریخ دیدمانی»، بر ضرورت خواندن تصویر به‌عنوان یکی از منابع تاریخ تأکید کرد.

وی با مقایسه آلبوم‌های عثمانی و ژاپنی، تفاوت در انتخاب سوژه‌ها و شیوه بازنمایی جوامع را مورد توجه قرار داد و پرسش‌هایی درباره چگونگی ورود تصاویر سرزمین‌های مختلف به ایران، سازوکار گردش آن‌ها، مخاطبانشان و نقش احتمالی این تصاویر در شکل‌گیری تصور ایرانیان از جهان مطرح کرد.

در مجموع، این نشست نشان داد که شش آلبوم تاریخی گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران، تنها مجموعه‌هایی از تصاویر متعلق به گذشته نیستند، بلکه خود، روایت‌هایی چندلایه از تاریخ عکاسی، مناسبات اجتماعی و فرهنگی، گردش تصویر و چگونگی شکل‌گیری نگاه ایرانیان به جهان‌اند. آلبوم‌ها در این خوانش، همچون حافظه‌ای تصویری، بخشی از تاریخ مواجهه جامعه ایرانی با جهان مدرن را در میان عکس ها، ترتیب صفحات و ردپای نگاه انسان‌های یک دوره حفظ کرده‌اند.

آغاز عضوگیری انجمن عکاسان ایران

دور تازه عضوگیری انجمن عکاسان ایران در سال ۱۴۰۵ آغاز شد. علاقمندان به عضویت در انجمن عکاسان ایران می‌توانند از تاریخ ۲۹ شهریور ماه تا ۱۵مهر ماه ۱۴۰۵ با مراجعه به سایت انجمن به نشانی www.nips.org.ir مطابق مقررات اعلام شده در سایت نسبت به تکمیل فرم ثبت‌نام و بارگذاری مدارک مورد نیاز و درخواست عضویت اقدام کنند.

همچنین همه اعضای پایه نیز می‌توانند در راستای ارتقای عضویت خود از پایه به اصلی با ثبت درخواست ارتقای عضویت، تکمیل مدارک مورد نیاز در سایت انجمن و ارسال آثار جدید خود اقدام کنند.

اعلام اسامی اعضای پذیرفته شده و ارتقا یافته پس از پایان مهلت مذکور و بررسی مدارک و آثار آنان صورت خواهد گرفت.

مروری بر ۷ دهه کاریکاتور مطبوعات در ایران

نمایشگاه گروهی «اثر ثانویه» با آثاری از ۱۰ کاریکاتوریست فعال در مطبوعات از تاریخ سوم تا ۱۷ مهر در گالری آرتیبیشن به نمایش درمی‌آید. این نمایشگاه با محوریت یادآوری اهمیت ارزش هنری کاریکاتور مطبوعاتی در کنار ارزش‌های رسانه‌ای، شکل گرفته است.

آثار کامبیز درم‌بخش، اردشیر محصص، داود شهیدی، احمدعربانی، پرویز شاپور، بهمن رضائی، هادی حیدری، جمال رحمتی، لاله ضیائی و احسان گنجی در این رویداد به نمایش در می‌آید.

در بخشی از بیانیه‌ این نمایشگاه نوشته شده: «کاریکاتور در مطبوعات، از تصویری برای خبر روز به تصویری برای فرداها می‌رسد.

هنرمندان خالق این آثار کسانی بوده و هستند که هنرشان کمتر در قالب مضامین شخصی نمود یافته و عمدتاً در واکنش به مناسبات اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی، همچون مترجمان تصویری زمانه خود عمل کرده‌اند.

سهم هنری بسیاری از آنان، به‌دلیل همین دغدغه‌مندی، در سایه خبر قرار گرفته است و از سوی دیگر، همین رویکرد آثارشان را به تاریخ و نامیرایی گره زده است.

کاریکاتور در مطبوعات ایران به‌ تدریج تبلور یافت و در دوره‌های مختلف به یکی از زبان‌های اثرگذار رسانه بدل شد. از «باباشمل» در دهه ۲۰ و «توفیق» در دهه ۴۰ تا انتشار «گل‌آقا» در سال ۱۳۶۹ و تاثیرگذاری آن در دهه‌های ۷۰ و ۸۰ با اثرگذاری هم‌تراز با رسانه‌ای مثل تلویزیون و در ادامه ارائه‌ کاریکاتور دربسیاری از نشریات و صفحات مطبوعاتی، ماهیتی در مرز بین هنر و رسانه را برایکاریکاتوریست‌های فعال در مطبوعات رقم زد».