ترامپ به شی پیشنهاد خرید سلاح از آمریکا را داده است/ واقعیت یا تاکتیک ترامپ؟
آیا واقعا قرار است آمریکا به چین سلاح بفروشد؟ دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بنا بر اظهارات سفیر این کشور در چین، در جریان دیدار با شی جینپینگ از رئیسجمهور چین پرسیده است که آیا پکن تمایلی به خرید سلاح از آمریکا دارد؛ اظهاراتی که در صورت تبدیل شدن به یک پیشنهاد رسمی، میتواند معادلات پیچیده روابط آمریکا، چین و تایوان را وارد مرحلهای تازه کند. فعلا که وزارت خارجه آمریکا صریحا بر ممنوعیت فروش سلاح به چین تاکید دارد و اعلام کرده که ایالات متحده هیچ پیشنهاد یا برنامهای برای فروش سلاح به پکن وجود ندارد.
نیویورکتایمز در گزارشی در این زمینه نوشت، اعتراف به پیشنهاد فروش سلاح از سوی رئیسجمهور آمریکا به چین اتفاقی به شدت غیرمعمول است. بیشتر سیاستمداران و قانونگذاران هر دو حزب اصلی آمریکا این کشور را بزرگترین رقیب نظامی، اقتصادی و دیپلماتیک خود و تنها چالشگر واقعی هژمونی واشنگتن میدانند. وزارت خارجه آمریکا نیز تاکید کرد قوانین آمریکا فروش سلاح به چین را ممنوع کرده و چنین پیشنهاد یا برنامهای وجود ندارد.
چین طی سالهای گذشته بارها از واشنگتن خواسته است فروش تسلیحات به تایوان را متوقف کند؛ موضوعی که یکی از مهمترین محورهای اختلاف میان دو کشور محسوب میشود. این فشار در جریان دیدار اخیر ترامپ و شی نیز بار دیگر مطرح شد. آمریکا در ماه مه فروش یک بسته تسلیحاتی به ارزش ۱۴ میلیارد دلار به تایوان را متوقف کرد و ترامپ در آن مقطع، فروش تسلیحات به تایوان را اهرم مذاکراتی بسیار خوبی در تعامل با چین توصیف کرد.
در همین شرایط، دیوید پردو، سفیر آمریکا در چین، در گفتوگویی تلویزیونی اعلام کرد ترامپ در جریان دیدار با شی جینپینگ با اشاره به اینکه آمریکا به کشورهای مختلف جهان سلاح میفروشد، از رئیسجمهور چین پرسیده است که آیا چین نیز مایل به خرید سلاحهای آمریکایی است. پردو در عین حال تاکید کرده که گفتوگوها درباره فروش تسلیحات ادامه دارد و ترامپ و شی در دیدارهای خود درباره این موضوع گفتوگو میکنند.
فروش سلاح ممنوع
با این حال، این اظهارات با موضع رسمی دولت آمریکا همراه نشده است. وزارت خارجه آمریکا اعلام کرده که قوانین این کشور فروش تسلیحات به چین را ممنوع کرده و هیچ پیشنهاد یا برنامهای برای فروش سلاح به پکن وجود ندارد. به این ترتیب، آنچه سفیر آمریکا درباره آن سخن گفته، دستکم در شرایط فعلی به معنای شکلگیری یک توافق یا تصمیم رسمی برای فروش تسلیحات به چین نیست.
اهمیت این اظهارات زمانی بیشتر میشود که موضوع فروش تسلیحات آمریکا به تایوان را در کنار آن قرار دهیم. واشنگتن در دسامبر گذشته یک قرارداد تسلیحاتی به ارزش ۱۱ میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار با تایوان را تصویب کرد؛ قراردادی که به گفته پردو، از نظر ارزش از فروش تسلیحات به تایوان در دوره ریاستجمهوری هر رئیسجمهور دیگری از سال ۱۹۷۹ بیشتر بوده است.
از سوی دیگر، توقف بسته ۱۴ میلیارد دلاری تسلیحات تایوان در ماه مه و توصیف آن از سوی ترامپ به عنوان اهرم مذاکراتی، نشان داد که پرونده تسلیحاتی تایوان در نگاه دولت آمریکا تنها یک موضوع امنیتی نیست و میتواند در تعاملات گستردهتر واشنگتن و پکن نیز مورد استفاده قرار گیرد.
در چنین شرایطی، مطرح شدن موضوع خرید احتمالی سلاح آمریکایی از سوی چین، حتی اگر صرفا در قالب یک گفتوگوی سیاسی مطرح شده باشد، به دلیل حساسیت بالای روابط دو کشور اهمیت دارد. چین، تایوان را بخشی از قلمرو خود میداند و بارها نسبت به فروش تسلیحات آمریکایی به این جزیره اعتراض کرده است.
جاناتان زین، مقام ارشد پیشین سیا و کارشناس مسائل چین در مؤسسه بروکینگز نیز گفته که ایده فروش سلاح به پکن، در صورت صحت، تغییری بنیادین در رویکرد دولت آمریکا محسوب میشود. وی افزود: «اگر فرض کنیم این خبر صحت دارد و یک لغزش کلامی نبوده است، شاهد تغییری بسیار شگرف و غیرمنتظره خواهیم بود؛ بهویژه وقتی در نظر بگیریم که همین دولت ترامپ بود که در استراتژی دفاع ملی خود، چین را به اولویت نخست دفاعی تبدیل کرد.»
منطق معاملهمحور ترامپ
حال پرسش آن است که آیا این اظهارات را باید صرفا یک تاکتیک چانهزنی ترامپ در پرونده تایوان دانست یا میتواند نشانه تغییر در رویکرد واشنگتن نسبت به روابط امنیتی و نظامی با پکن باشد؟
دکتر عابد اکبری، کارشناس مسائل بینالملل به خبرگزاری برنا گفت: «به نظر من، این اظهارات را باید در وهله نخست در چارچوب تاکتیک چانهزنی ترامپ در قبال چین و بهویژه پرونده تایوان تحلیل کرد، نه بهعنوان نشانهای از تغییر بنیادی در معماری امنیتی آمریکا در شرق آسیا.»
وی افزود: «اهمیت این اظهارات بیشتر در منطق معاملهمحور ترامپ است. او پیشتر نیز فروش تسلیحات به تایوان را اهرم چانهزنی در تعامل با پکن توصیف کرده و حتی درباره این موضوع با شی گفتوگو کرده است؛ رویکردی که با سنت چند دههای واشنگتن مبنی بر تفکیک فروش سلاح به تایوان از مذاکرات با پکن تفاوت دارد.»
اکبری توضیح داد: «بنابراین، این سخنان را میتوان پیامی سیاسی به پکن دانست: اگر آمریکا به دیگر کشورها سلاح میفروشد، چرا چین نباید در این معادله قرار گیرد؟ چنین ادبیاتی میتواند برای کاهش حساسیت چین نسبت به تسلیحات تایوان یا تبدیل مسئله تایوان به بخشی از یک بسته بزرگتر معامله با پکن به کار رود. اما تا زمانی که در سیاست رسمی، قوانین آمریکا و ساختار روابط امنیتی واشنگتن با تایوان تغییری ایجاد نشده، نباید آن را نشانه تغییر راهبردی آمریکا در قبال چین دانست. سابقه مواضع رسمی دولت آمریکا نیز نشان میدهد سیاست کلی واشنگتن درباره تایوان همچنان تغییر نکرده است.»
انتهای پیام/
