ایران تنها کشور غرب آسیا با توان ساخت ماهواره و پرتاب

شاهرخ ظهراب‌زاده، کارشناس حوزه فضایی در مراسم هفته جهانی فضا که در سالن شهید قندی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات برگزار شد با مرور خاطرات و تجربه‌های چند دهه فعالیت فضایی ایران مسیر کشور از دوران تماشای پرتابگر‌های خارجی در قاب تلویزیون تا ساخت ماهواره‌بر و پرتاب ماهواره‌های ایرانی را روایت کرد.

به گزارش خبرنگار علمی و فناوری خبرگزاری برنا، ظهراب‌زاده در این مراسم با تبریک هفته جهانی فضا به مسئولان دولتی، نمایندگان مجلس، اهالی رسانه، همکاران سازمان فضایی ایران، پژوهشگاه‌های مرتبط با صنعت فضایی، استادان دانشگاه، دانشجویان و مردم ایران گفت: قصد دارد در این برنامه روایتی کوتاه و تاریخی از آنچه طی چند دهه در حوزه فضایی تجربه شده است یعنی روایتی از تسخیر فضا از دید یک ایرانی ارائه کند.

از مجله‌های فضایی تا رویای حضور ایران در فضا

این کارشناس حوزه فضایی با اشاره به دوران کودکی و نوجوانی خود اظهار کرد: وقتی در دهه ۶۰ وارد مدرسه شدم علاقه‌مندان به فضا در ایران بیشتر امکان مطالعه و دنبال کردن اخبار این حوزه از طریق مجلات را داشتند. مجلاتی که به صورت ماهانه منتشر می‌شدند بخشی از مطالب خود را به موضوعات فضایی اختصاص می‌دادند و گاهی نیز مردم می‌توانستند تصاویر پرتاب ماهواره‌بر‌ها و پرتابگر‌های خارجی را از قاب تلویزیون ببینند.

وی افزود: من خاطرم هست پرتاب سایوز برای ما خیلی جالب بود. احتمالا این تصاویر را دیده‌اید؛ پرتابگری که بازو‌های نگهدارنده آن به ترتیب عقب می‌روند و سپس پرتابگر به سمت بالا حرکت می‌کند. این صحنه برای ما بسیار هیجان‌انگیز بود.

ظهراب‌زاده ادامه داد: در آن دوران این پرسش در ذهن بسیاری از علاقه‌مندان وجود داشت که ایران چه زمانی می‌تواند در میان کشور‌هایی قرار بگیرد که در حوزه فضایی فعالیت می‌کنند و آیا روزی خواهد رسید که نام ایران را در میان کشور‌های فعال فضایی ببینیم و دستاورد‌های کشورمان را در قاب تلویزیون یا صفحات مجلات مشاهده کنیم.

تأسیس دانشکده‌های هوافضا و تبدیل یک رویا به مسیر حرفه‌ای

وی با اشاره به تحولات دهه‌های بعد گفت: در اواخر دهه ۶۰ و دهه ۷۰ دانشکده‌های هوافضا در کشور تاسیس شدند و همین اتفاق برای نسلی که آن زمان در دوران دبیرستان قرار داشت نگاه به هوافضا را تغییر داد.

این کارشناس حوزه فضایی افزود: برای من که در ابتدای دهه ۷۰ دبیرستانی بودم این جذابیت به وجود آمد که می‌شود به هوافضا به عنوان یک کار حرفه‌ای نگاه کرد.

ظهراب‌زاده ادامه داد: این روند در دهه ۸۰ وارد مرحله مهم‌تری شد و ایران رسما وارد عرصه فضایی شد. با توسعه ماهواره‌بر‌ها و پرتاب ماهواره امید با ماهواره‌بر سفیر ایران توانست به جمع کشور‌های دارای توانمندی پرتاب ماهواره وارد شود.

وی با اشاره به ادامه این مسیر گفت: پس از آن پروژه‌های مختلفی در حوزه ماهواره‌بر‌ها دنبال شد و ماهواره‌بر‌های سیمرغ، ذوالجناح، قاصد و قائم نیز در ادامه این مسیر توسعه پیدا کردند.

از پرتاب ماهواره تا ورود ایران به عرصه زیست‌فضا

ظهراب‌زاده با اشاره به ورود ایران به حوزه زیست‌فضا اظهار کرد: پس از توسعه توانمندی‌های پرتاب کشور وارد عرصه زیست‌فضا نیز شد و او در آن مقطع این فرصت را داشت که در پژوهشگاه هوافضا فعالیت کند.

وی افزود: برای مردم خیلی عجیب بود و حتی تا همین الان هم هر از گاهی در دورهمی‌ها یا جا‌های مختلف وقتی می‌گویم بله ما واقعا این کار را انجام دادیم، درباره آن سوال می‌کنند؛ اینکه آن میمون واقعا به فضا رفت و موفقیت‌آمیز به زمین بازگشت.

این کارشناس حوزه فضایی گفت: پس از این مراحل ایران به سمت توسعه کاوشگر‌های سنگین‌تر حرکت کرد و اطلاعات فنی بیشتری درباره این دستاورد‌ها در ادامه برنامه هفته جهانی فضا ارائه خواهد شد.

روایت یک مقام مصری از فاصله ایران و مصر در فناوری فضایی

ظهراب‌زاده در ادامه سخنان خود به خاطره‌ای از اسفند سال ۱۳۹۳ اشاره کرد و گفت: در آن زمان کنفرانس وزرای علوم کشور‌های عضو جنبش عدم تعهد در سالن اجلاس برگزار شد و در کنار این کنفرانس نیز نمایشگاهی برپا بود.

وی ادامه داد: در آن نمایشگاه غرفه پژوهشگاه هوافضا نیز برپا شده بود و نمایندگان کشور‌های مختلف برای بازدید از دستاورد‌های فضایی ایران به این غرفه مراجعه می‌کردند. یکی از تجهیزاتی که در این غرفه به نمایش گذاشته شده بود کپسول پژوهشی مورد استفاده در ماموریت‌های زیست‌فضایی بود که پس از فرود آن به نمایش گذاشته شده بود.

این کارشناس حوزه فضایی گفت: نمایندگان کشور‌های عضو جنبش عدم تعهد، از جمله نمایندگان کشور‌های مختلف با شور و شوق از این کپسول بازدید می‌کردند و با آن عکس می‌گرفتند.

ظهراب‌زاده افزود: نماینده مصر آمد و از من پرسید آیا این کپسول به فضا رفته است؟ گفتم بله. دست زد با آن عکس گرفت و بعد به من گفت شما ارزش چیزی را که دارید واقعا نمی‌دانید.

وی ادامه داد: این نماینده مصری در توضیح سخنان خود گفته بود که مصر در آن زمان زیرساخت سخت‌افزاری قابل توجهی در این حوزه نداشت و بیشتر به تعدادی دانشگاه محدود می‌شد.

ظهراب‌زاده به نقل از او گفت: ما در کشورمان فقط یک‌سری دانشگاه داریم و در این حوزه هیچ سخت‌افزار فضایی نداریم. قدر آنچه را که دارید بدانید.

پیشنهاد یک مدیر آلمانی‌تبار برای قرار گرفتن کپسول فضایی ایران در موزه

وی خاطره دیگری را مربوط به آذرماه سال ۱۳۹۴ و ششمین نمایشگاه توانمندی‌های صنایع هوایی و فضایی ایران دانست، نمایشگاهی که در دوره اجرای برجام برگزار شد و تعدادی از شرکت‌ها و نمایندگان خارجی نیز در آن حضور داشتند.

ظهراب‌زاده گفت: در جریان این نمایشگاه با یکی از مدیران یک شرکت خارجی که فردی آلمانی و ترک‌تبار بود و سابقه فعالیت در شرکت ایرباس را داشت گفت‌و‌گو کرده و همراه او از بخش‌های مختلف نمایشگاه بازدید کرده است.

وی ادامه داد: در ادامه بازدید زمانی که به غرفه پژوهشگاه هوافضا رسیدند درباره کپسول مورد استفاده در ماموریت زیست‌فضایی ایران با این فرد صحبت کرده است.

ظهراب‌زاده گفت: به او گفتم اگر اخبار را شنیده باشی، این همان کپسولی است که میمون‌ها با آن به فضا رفتند و برگشتند. او می‌دانست و گفت چه جالب.

به گفته وی این مدیر آلمانی‌تبار نیز مانند نماینده مصری با علاقه به کپسول نگاه کرد با آن عکس گرفت و درباره آن پرسید.

این کارشناس حوزه فضایی افزود: به من گفت چرا این کپسول اینجاست؟ گفتم چطور؟ گفت این باید در موزه باشد. باید داخل یک حفاظ شیشه‌ای قرار بگیرد و مردم برای دیدن آن به موزه بیایند. چرا آن را به نمایشگاه آورده‌اید؟

باید فرهنگ فضایی جامعه را بالاتر ببریم

ظهراب‌زاده ادامه داد: در پاسخ به این اظهارنظر برای این مدیر خارجی توضیح داده که متاسفانه در جامعه ایران برخی افراد ارزش این دستاورد‌ها را آن‌گونه که باید درک نمی‌کنند و نسبت به آنها کم‌لطف هستند.

وی گفت: آن فرد نیز در پاسخ تاکید کرده که خودش ترک‌تبار است و معتقد است سطح فرهنگ در کشور‌ها باید ارتقا پیدا کند و برای رسیدن به این هدف باید اقدامات بیشتری انجام شود.

از نمایش دستاورد‌ها در ایران تا ارائه توانمندی‌های فضایی در مجامع بین‌المللی

این کارشناس حوزه فضایی با اشاره به ادامه فعالیت‌های فضایی ایران گفت: پس از آن با حضور در سازمان فضایی ایران دستاورد‌های کشور در حوزه فضا افزایش پیدا کرد و این فرصت فراهم شد که ایران در مجامع بین‌المللی حضور پیدا کند و توانمندی‌های فضایی خود را به سایر کشور‌ها معرفی کند.

وی اظهار کرد: واقعا نمی‌دانی چقدر انگیزه‌بخش است وقتی در جمعی متشکل از چندین کشور خارجی حضور دارید و در آسیا به غیر از چین ایران می‌تواند ادعا کند که ماهواره می‌سازد، ماهواره‌بر دارد و ماهواره را در مدار قرار می‌دهد.

ظهراب‌زاده این موضوع را یکی از نقاط مهم در مسیر توسعه صنعت فضایی ایران دانست و گفت: ارائه دستاورد‌های فضایی کشور در مجامع بین‌المللی باعث شده است توانمندی‌های ایران در این حوزه برای کشور‌های دیگر نیز قابل مشاهده باشد.

پیشنهاد مصر برای پرتاب ماهواره با استفاده از توان ایران

وی در ادامه به یکی از نشست‌هایی که حدود دو سال پیش و در چارچوب برنامه‌های مرتبط با سازمان همکاری فضایی آسیا و اقیانوسیه (APSCO) برگزار شده بود اشاره کرد و گفت: در این نشست دستاورد‌های فضایی ایران ارائه شد.

ظهراب‌زاده افزود: در پایان ارائه فردی از یک دانشگاه مصری نزد من آمد و پرسید اگر ما ماهواره بسازیم، برای ما پرتاب می‌کنید؟

وی ادامه داد: در پاسخ به این درخواست گفته است که ایران حتما برای انجام چنین کاری آمادگی دارد، اما در آن مقطع میان ایران و مصر روابط دیپلماتیک برقرار نبود.

این کارشناس حوزه فضایی اظهار کرد: گفتم امیدوارم زمانی برسد که بتوانیم این پرتاب را انجام دهیم. ارتباطات ما را دارید؛ اگر خواستید ایمیلی بزنید.

از تماشای پرتاب سایوز در تلویزیون تا روایت پرتاب ماهواره ایرانی

ظهراب‌زاده در ادامه سخنان خود به نقطه آغاز روایتش بازگشت؛ زمانی که در دوران کودکی پرتابگر سایوز را از تلویزیون تماشا می‌کرد.

وی گفت: من سایوز را در دوران دبستان و کودکی در تلویزیون می‌دیدم. این توفیق نصیب من شد که مجری پرتاب ماهواره‌های ایرانی با سایوز باشم.

وی افزود: همان صحنه‌ای که سال‌ها پیش در تلویزیون مشاهده می‌کرد این بار از سوی خودش روایت می‌شد؛ با این تفاوت که ماهواره‌ای که قرار بود پرتاب شود ماهواره‌ای بود که توسط متخصصان ایرانی ساخته شده بود.

ظهراب‌زاده گفت: آن پایه‌های سایوز که باز می‌شود را حالا خودمان داشتیم روایت می‌کردیم؛ منتها در شرایطی که ماهواره‌ای که خودمان ساخته بودیم داشت پرتاب می‌شد.

این کارشناس حوزه فضایی با اشاره به عملکرد یکی از ماهواره‌های پرتاب‌شده اظهار کرد: یکی از این ماهواره‌ها به صورت کامل فعالیت کرد و به گفته او، حتی ممکن است همچنان در حال کار باشد.

آنها زمانی خواننده بودند و ما امروز عمل می‌کنیم

ظهراب‌زاده در پایان سخنان خود با بازگشت به تصویر نخست سخنرانی‌اش گفت: ما زمانی فقط خواننده بودیم؛ در مجله‌ها مطالب فضایی را می‌خواندیم. الان به جایی رسیده‌ایم که یک مؤسسه متعلق به کشور دشمن، موسسه برایس می‌آید و کار‌های فضایی ما را تحلیل می‌کند.

وی افزود: آنها خواننده هستند و ما داریم عمل می‌کنیم.

این کارشناس حوزه فضایی در پایان تاکید کرد: این موفقیت‌ها بدون تلاش و کوشش زنان و مردان ایرانی و لطف خداوند به دست نمی‌آمد.

انتهای پیام/