اجرای بازی‌های PS۵ روی ایکس‌باکس ممکن شد

گروه علمی و فناوری برنا/ یک توسعه‌دهنده با استفاده از شبیه‌ساز PS۵X موفق شده است نسخه پلی‌استیشن ۵ بازی Quake II را روی کنسول ایکس‌باکس سری X اجرا کند، دستاوردی که امکان اجرای برخی بازی‌های PS۵ روی کنسول رقیب را نشان می‌دهد اما محدودیت حافظه در حالت توسعه‌دهندگان ایکس‌باکس فعلا مانع اجرای بسیاری از بازی‌های نسل جدید شده است.

توسعه‌دهنده‌ای به نام دوران کاسمو اوئنال در ویدئویی که هشتم سپتامبر در یوتیوب منتشر شد اجرای نسخه پلی‌استیشن ۵ بازی Quake II را روی کنسول Xbox Series X به نمایش گذاشت. این بازی با استفاده از کنترلر ایکس‌باکس اجرا شد و نشان داد که امکان اجرای برخی بازی‌های توسعه‌یافته برای کنسول سونی روی سخت‌افزار مایکروسافت وجود دارد.

این دستاورد با استفاده از PS۵X حاصل شده است، شبیه‌سازی که اوئنال برای ایکس‌باکس توسعه داده و در واقع نسخه‌ای سازگارشده از شبیه‌ساز متن‌باز KytyPS۵ به شمار می‌رود. این توسعه‌دهنده علاوه بر Quake II موفق شده است سه بازی دیگر پلی‌استیشن ۵ را نیز با استفاده از این ابزار اجرا کند.

با وجود جذابیت فنی این پروژه PS۵X هنوز برای استفاده عمومی آماده نیست. این شبیه‌ساز فقط در حالت رسمی توسعه‌دهندگان کنسول ایکس‌باکس اجرا می‌شود، حالتی که مایکروسافت برای بازی‌ها محدودیت حافظه پنج گیگابایتی در نظر گرفته است. این محدودیت، اجرای بخش بزرگی از بازی‌های نسل فعلی را دشوار یا غیرممکن می‌کند. همچنین در حال حاضر نسخه عمومی قابل دانلودی از PS۵X منتشر نشده است.

شبیه‌ساز PS۵X چگونه بازی‌های پلی‌استیشن ۵ را روی ایکس‌باکس اجرا می‌کند؟

یکی از دلایل امکان‌پذیر بودن این پروژه شباهت معماری سخت‌افزاری کنسول‌های نسل فعلی سونی و مایکروسافت است.
هر دو کنسول پلی‌استیشن ۵ و ایکس‌باکس سری X از پردازنده‌ای با هشت هسته مبتنی بر معماری Zen ۲ شرکت AMD، پردازنده گرافیکی مبتنی بر معماری RDNA ۲ و ۱۶ گیگابایت حافظه GDDR۶ استفاده می‌کنند. علاوه بر این بازی‌های پلی‌استیشن ۵ برای معماری پردازنده x۸۶-۶۴ کامپایل می‌شوند، معماری‌ای که در رایانه‌های شخصی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این شباهت‌ها به شبیه‌ساز KytyPS۵ اجازه می‌دهد کد‌های بازی را به‌جای بازسازی کامل سخت‌افزار پلی‌استیشن ۵ از طریق نرم‌افزار، روی پردازنده دستگاه میزبان اجرا کند.

توسعه‌دهنده KytyPS۵ این سازوکار را یک لایه سازگاری (Compatibility Layer) توصیف می‌کند. این لایه عملا مانند یک مترجم نرم‌افزاری عمل می‌کند و درخواست‌های بازی طراحی‌شده برای پلی‌استیشن ۵ را به دستور‌هایی تبدیل می‌کند که سیستم میزبان بتواند آنها را اجرا کند.

با این حال شباهت معماری پردازنده‌ها و پردازنده‌های گرافیکی به‌تنهایی برای اجرای بازی‌ها کافی نیست و تفاوت در رابط‌های برنامه‌نویسی گرافیکی، مدیریت حافظه و محیط نرم‌افزاری دو کنسول همچنان چالش‌های مهمی ایجاد می‌کند.

تبدیل دستور‌های گرافیکی از Vulkan به DirectX؛ چالش اصلی PS۵X

شبیه‌ساز KytyPS۵ دستور‌های گرافیکی بازی‌های پلی‌استیشن ۵ را ترجمه می‌کند و سایه‌زن‌های گرافیکی (Shaders) آنها را برای اجرا با رابط برنامه‌نویسی Vulkan بازکامپایل می‌کند. به همین دلیل اجرای نسخه رایانه شخصی این شبیه‌ساز به کارت گرافیکی با پشتیبانی از Vulkan ۱.۳ نیاز دارد، اما شرایط در ایکس‌باکس متفاوت است. حالت توسعه‌دهندگان این کنسول از رابط‌های گرافیکی DirectX ۱۱ و DirectX ۱۲ پشتیبانی می‌کند و Vulkan در این محیط پشتیبانی نمی‌شود.

اوئنال در توضیحات ویدئوی یوتیوب خود نوشته است: از آنجا که Vulkan پشتیبانی نمی‌شود همه‌چیز باید به DirectX ترجمه شود.
او همچنین اذعان کرده است که در فرایند توسعه این پروژه از هوش مصنوعی نیز کمک گرفته است.

این تفاوت فنی به آن معناست که پیشرفت‌های تیم KytyPS۵ در نسخه رایانه شخصی شبیه‌ساز لزوما به‌صورت مستقیم در نسخه ایکس‌باکس قابل استفاده نیست. همان‌طور که وب‌سایت فناوری VideoCardz نیز اشاره کرده است اصلاحاتی که تیم KytyPS۵ در بخش رندر گرافیکی نسخه رایانه شخصی انجام می‌دهد پیش از استفاده در PS۵X باید با شرایط و رابط گرافیکی DirectX سازگار شوند؛ بنابراین توسعه PS۵X فقط به انتقال شبیه‌ساز به ایکس‌باکس محدود نمی‌شود بلکه به تطبیق مداوم تغییرات فنی، رفع ناسازگاری‌ها و مدیریت محدودیت‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری این کنسول نیز نیاز دارد.

کدام بازی‌های پلی‌استیشن ۵ روی ایکس‌باکس اجرا شده‌اند؟

در زمان انتشار گزارش PS۵X توانسته است چهار بازی را در نسخه پلی‌استیشن ۵ روی ایکس‌باکس سری X اجرا کند. این بازی‌ها عبارت‌اند از:

•    Quake II: نسخه پلی‌استیشن ۵ این بازی در ویدئوی توسعه‌دهنده به نمایش درآمده است. وب‌سایت TweakTown با بررسی تصاویر منتشرشده نرخ اجرای بازی را حدود ۲۵ تا ۴۵ فریم بر ثانیه تخمین زده است.

•    GEX Trilogy: مجموعه‌ای از بازی‌های پلتفرمر که نسخه پلی‌استیشن ۵ آن از طریق این شبیه‌ساز اجرا شده است.

•    Hellboy: Web of Wyrd: بازی‌ای با محوریت شخصیت هلبوی که نسخه PS۵ آن نیز در فهرست بازی‌های سازگار با PS۵X قرار دارد.

•    Marvel Cosmic Invasion: بازی‌ای در دنیای مارول که اجرای نسخه پلی‌استیشن ۵ آن با این ابزار امکان‌پذیر شده است.
هر چهار بازی از ورودی‌های کنترلر ایکس‌باکس پشتیبانی می‌کنند و در برخی از آنها صدا نیز به‌درستی اجرا می‌شود. با این حال نکته مهم این است که هیچ‌یک از این چهار بازی انحصاری پلی‌استیشن ۵ نیستند و برای پلتفرم‌های دیگر نیز عرضه شده‌اند. بنابراین اجرای آنها هنوز نشان نمی‌دهد که PS۵X توانسته است یک بازی انحصاری PS۵ را به‌طور کامل روی کنسول مایکروسافت اجرا کند.

اوئنال نیز تاکید کرده است که این پروژه در مراحل ابتدایی قرار دارد و سازگاری آن با بازی‌های مختلف همچنان محدود است.

پیشرفت شبیه‌سازی پلی‌استیشن ۵ در رایانه‌های شخصی

در کنار تلاش‌ها برای اجرای بازی‌های پلی‌استیشن ۵ روی ایکس‌باکس شبیه‌سازی این کنسول در رایانه‌های شخصی نیز در حال پیشرفت است.

وب‌سایت Android Authority در گزارشی در ۲۸ سپتامبر اعلام کرد که شبیه‌ساز KytyPS۵ توانسته است تعدادی از بازی‌های پلی‌استیشن ۵ را در رایانه شخصی به مرحله ورود به محیط بازی برساند.

در همین زمینه یکی از کاربران ویدئویی منتشر کرده بود که در آن بازی Marvel’s Wolverine روی دستگاهی مجهز به کارت گرافیک NVIDIA RTX ۵۰۹۰ به صفحه منوی اصلی می‌رسید. با این حال این ویدئو اجرای واقعی گیم‌پلی را نشان نمی‌داد و مشخص نبود که از نسخه استاندارد شبیه‌ساز استفاده شده است یا نسخه‌ای با تغییرات خاص.

این پیشرفت‌ها نشان می‌دهد که شبیه‌سازی پلی‌استیشن ۵ در رایانه‌های شخصی به‌تدریج امکان‌پذیرتر می‌شود اما این حوزه همچنان در مراحل بسیار ابتدایی قرار دارد.

از سوی دیگر PS۵X نمی‌تواند تمام پیشرفت‌های نسخه رایانه شخصی را بلافاصله به ارث ببرد. هر اصلاح باید برای DirectX بازسازی و با محدودیت حافظه حالت توسعه‌دهندگان ایکس‌باکس سازگار شود، فرایندی که می‌تواند سرعت توسعه و تعداد بازی‌های قابل اجرا را محدود کند.

محدودیت پنج گیگابایتی حافظه؛ مانع اصلی اجرای بازی‌های جدید

مهم‌ترین مانع PS۵X برای اجرای گسترده بازی‌های پلی‌استیشن ۵ روی ایکس‌باکس محدودیت حافظه در حالت توسعه‌دهندگان این کنسول است.

بر اساس مستندات مایکروسافت بازی‌ها در Developer Mode به پنج گیگابایت حافظه و برنامه‌ها به یک گیگابایت حافظه محدود هستند. درخواست برای استفاده از حافظه بیشتر از سهمیه تعیین‌شده نیز با شکست مواجه می‌شود.

این در حالی است که در حالت عادی اجرای بازی‌های تجاری روی Xbox Series X حدود ۱۳.۵ گیگابایت از مجموع ۱۶ گیگابایت حافظه کنسول در اختیار بازی قرار می‌گیرد و باقی حافظه برای سیستم‌عامل رزرو می‌شود. در نتیجه PS۵X در حالت توسعه‌دهندگان تنها به حدود ۳۷ درصد از حافظه‌ای دسترسی دارد که یک بازی معمولی ایکس‌باکس می‌تواند از آن استفاده کند.

این تفاوت برای بازی‌های نسل جدید اهمیت زیادی دارد، زیرا چنین بازی‌هایی ممکن است به حافظه قابل‌توجهی برای بارگذاری بافت‌های گرافیکی، مدل‌های سه‌بعدی، محیط‌های گسترده، داده‌های بازی و سایر منابع نیاز داشته باشند.

به همین دلیل حتی اگر PS۵X بتواند از نظر پردازنده و پردازنده گرافیکی یک بازی را اجرا کند محدودیت حافظه می‌تواند مانع بارگذاری کامل آن یا اجرای پایدار بازی شود.

مایکروسافت فقط در شرایطی که نرم‌افزار از طریق ابزار اشکال‌زدایی Visual Studio اجرا می‌شود این محدودیت حافظه را برمی‌دارد. این قابلیت برای توسعه‌دهندگانی طراحی شده است که کد‌های خود را آزمایش و اشکال‌زدایی می‌کنند و راهکاری عمومی برای اجرای بازی‌ها در اختیار کاربران عادی محسوب نمی‌شود.

چرا اجرای شبیه‌ساز‌ها در حالت عادی ایکس‌باکس مسدود شده است؟

مایکروسافت در سال ۲۰۲۳ اجرای شبیه‌ساز‌ها را در حالت عادی و تجاری ایکس‌باکس محدود کرد. دلیل اعلام‌شده برای این تصمیم سیاست فروشگاه این شرکت بود که عرضه محصولاتی را که یک سیستم بازی دیگر را شبیه‌سازی می‌کنند ممنوع می‌کند.

پس از آن گزارش‌هایی از تعلیق ۱۵روزه حساب برخی کاربران منتشر شد؛ کاربرانی که با استفاده از راهکار‌های جایگزین تلاش کرده بودند شبیه‌ساز‌ها را در حالت عادی کنسول اجرا کنند.

در پی این محدودیت‌ها کاربرانی که قصد داشتند بازی‌های کنسول‌هایی مانند پلی‌استیشن ۲ یا گیم‌کیوب را با شبیه‌ساز‌هایی نظیر Dolphin روی ایکس‌باکس اجرا کنند به حالت Developer Mode روی آوردند.

با این حال استفاده از این حالت یک محدودیت مهم دارد: کنسول در حالت توسعه‌دهندگان نمی‌تواند بازی‌های تجاری معمولی را اجرا کند و برای بازگشت به اجرای بازی‌های عادی باید دوباره به حالت خرده‌فروشی (Retail Mode) تغییر وضعیت دهد.
اجرای PS۵X در Developer Mode به این معنا نیست که کاربران می‌توانند بازی‌های پلی‌استیشن ۵ را در کنار بازی‌های معمول ایکس‌باکس و بدون تغییر حالت کنسول اجرا کنند.

وضعیت حقوقی شبیه‌ساز و تجربه پروژه‌های پیشین

اوئنال در ویدئوی خود PS۵X را یک پروژه پژوهشی برای اجرای نرم‌افزار‌های خانگی پلی‌استیشن ۵ (Homebrew) و نسخه‌های پشتیبان بازی‌ها در حالت توسعه‌دهندگان ایکس‌باکس سری X معرفی کرده است.

به گفته او این پروژه شامل میان‌افزار پلی‌استیشن ۵ یا کلید‌های رمزگشایی این کنسول نیست. مستندات KytyPS۵ نیز به کاربران توصیه می‌کند از فایل‌های بازی‌ای استفاده کنند که به‌صورت قانونی به دست آورده‌اند.

این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که اجرای شبیه‌ساز و دور زدن سازوکار‌های حفاظت از حق نشر از نظر فنی و حقوقی دو موضوع متفاوت هستند. شبیه‌سازی یک کنسول به‌خودی‌خود به معنای مجاز بودن استفاده از هر نسخه بازی یا دور زدن تمام تدابیر حفاظتی آن نیست.

در یکی از نمونه‌های شناخته‌شده، سازندگان شبیه‌ساز نینتندو سوییچ با نام Yuzu در سال ۲۰۲۴ در پرونده حقوقی شرکت نینتندو با این شرکت به توافق رسیدند؛ توافقی که بر اساس آن ۲.۴ میلیون دلار پرداخت کردند و پروژه را متوقف ساختند.

تجربه این پرونده نشان می‌دهد که مسائل مربوط به حق نشر، نحوه دسترسی به بازی‌ها و دور زدن تدابیر حفاظتی می‌تواند پیامد‌های حقوقی جدی برای پروژه‌های شبیه‌سازی داشته باشد.

همچنین تیم توسعه‌دهنده شبیه‌ساز پلی‌استیشن ۳ با نام RPCS۳ در فهرست پروژه‌های متن‌باز فعال پلی‌استیشن ۵ که قادر به بوت کردن بازی‌ها هستند از KytyPS۵ و SharpEmu نام برده و درباره وب‌سایت‌های جعلی که خود را به‌جای منابع رسمی این پروژه‌ها معرفی می‌کنند هشدار داده است.

آیا اجرای بازی‌های انحصاری PS۵ روی ایکس‌باکس امکان‌پذیر می‌شود؟

اجرای بازی‌های پلی‌استیشن ۵ روی ایکس‌باکس سری X از نظر فنی دستاورد قابل‌توجهی است زیرا نشان می‌دهد تفاوت میان دو کنسول، دست‌کم در برخی موارد، با استفاده از لایه‌های سازگاری و ترجمه دستور‌ها قابل مدیریت است.

این موفقیت به معنای آن نیست که ایکس‌باکس سری X اکنون می‌تواند طیف گسترده‌ای از بازی‌های PS۵ را اجرا کند یا بازی‌های انحصاری سونی به‌زودی در دسترس کاربران این کنسول قرار خواهند گرفت.

محدودیت حافظه پنج گیگابایتی، نیاز به ترجمه دستور‌های گرافیکی از Vulkan به DirectX تفاوت‌های نرم‌افزاری دو پلتفرم و وضعیت ابتدایی شبیه‌ساز، همگی موانعی جدی هستند.

در شرایط فعلی راهکار عمومی و تاییدشده‌ای برای عبور از این محدودیت حافظه در اختیار کاربران قرار ندارد و توسعه‌دهنده نیز راهی برای اجرای گسترده بازی‌های جدید در حالت عادی ایکس‌باکس ارائه نکرده است بنابراین پیشرفت‌های نسخه رایانه شخصی KytyPS۵ نیز لزوما به معنای امکان اجرای همان بازی‌ها روی ایکس‌باکس نیست.

PS۵X فعلا بیش از آنکه راهکاری کاربردی برای اجرای بازی‌های پلی‌استیشن ۵ روی ایکس‌باکس باشد یک پروژه فنی و پژوهشی جالب‌توجه است که امکان‌های شبیه‌سازی میان دو کنسول را نشان می‌دهد اما برای تبدیل شدن به ابزاری قابل استفاده برای بازی‌های بیشتر همچنان به پیشرفت‌های فنی قابل‌توجهی نیاز دارد.

هشدار درباره نسخه‌های جعلی: علاقه به شبیه‌ساز‌های پلی‌استیشن ۵ باعث شده است برخی افراد از نام این پروژه‌ها برای انتشار بدافزار استفاده کنند. برای نمونه نسخه‌های مخربی با نام‌های مشابه مانند PCS۵X ممکن است کاربران را به دانلود فایل‌های آلوده ترغیب کنند. ازاین‌رو کاربران باید درباره منابع دریافت شبیه‌ساز‌ها احتیاط کنند و از دانلود فایل‌های ناشناس یا وب‌سایت‌هایی که اعتبار آنها تایید نشده است خودداری کنند.

انتهای پیام/