ترامپ با کنگره دموکرات چه خواهد کرد؟
گروه سیاسی و بین‌الملل برنا/ انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر ۲۰۲۶، آرایش قدرت در واشنگتن را دگرگون کرد. دموکراتها با پیروزی در رقابت‌های مجلس نمایندگان و سنا، کنترل هر دو مجلس کنگره را از جمهوری‌خواهان گرفتند؛ نتیجه‌ای که دو سال پایانی ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ را وارد مرحله‌ای تازه می‌کند. این تحول دستور کار کاخ سفید را متوقف نمی‌کند، اما رئیس‌جمهور برای پیشبرد برنامه‌هایش با کنگره‌ای روبه‌رو خواهد بود که اکثریت آن در اختیار حزب رقیب است. جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران نیز در کارزار انتخاباتی و ارزیابی نتیجه رأی‌گیری جایگاهی برجسته داشت؛ موضوعی که خود ترامپ نیز به آن اذعان کرد. رویترز با استناد به یک نظرسنجی گزارش داد نیمی از رای‌دهندگان انتخابات را فرصتی برای اعلام مخالفت با رئیس‌جمهور می‌دانستند و ۷۰ درصد خواهان نقش نظارتی قوی‌تر کنگره بودند.
نتیجه‌ای فراتر از جابه‌جایی کرسی‌ها
بر اساس گزارش‌های منتشرشده از نتایج انتخابات، دموکراتها موفق شدند کنترل هر دو مجلس کنگره آمریکا را از جمهوری‌خواهان پس بگیرند و بار دیگر به اکثریت سیاسی در واشنگتن دست یابند. این تحول، موقعیت حکیم جفریز، رهبر دموکرات‌های مجلس نمایندگان، را برای تصدی ریاست این مجلس تقویت می‌کند و چاک شومر، رهبر دموکرات‌های سنا، نیز در صورت انتخاب از سوی هم‌حزبی‌هایش، هدایت اکثریت این مجلس را بر عهده خواهد گرفت. کنگره جدید از سوم ژانویه ۲۰۲۷ آغاز به کار می‌کند؛ بنابراین تا آن زمان، جمهوری‌خواهان همچنان فرصت کوتاهی برای تعیین تکلیف برخی پرونده‌های باقی‌مانده خواهند داشت.
کنترل مجلس نمایندگان به دموکراتها امکان می‌دهد دستور کار قانون‌گذاری و ریاست کمیته‌های کلیدی را در دست بگیرند. در سنا نیز اکثریت جدید بر دستور کار جلسات و بررسی نامزدهای معرفی‌شده از سوی رئیس‌جمهور اثر می‌گذارد. رویترز در گزارشی اشاره می‌کند که دموکراتها قصد دارند از این موقعیت برای نظارت و تحقیق درباره عملکرد دولت و مطالبه امتیاز از کاخ سفید استفاده کنند.
ترامپ و دموکراتها؛ از دعوت به همکاری تا تهدید به وتو
واکنش اولیه ترامپ ترکیبی از پذیرش نتیجه، اعلام آمادگی برای همکاری و هشدار به دموکراتها بود. او در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز پیروزی رقیبان را تبریک گفت و از عملکرد انتخاباتی آنان تمجید کرد؛ با این حال، گفت لوایحی را که از نظر او «غیرعاقلانه» باشند وتو خواهد کرد. ترامپ همچنین به پولیتیکو گفت تمایلی ندارد دو سال آینده را صرف وتوی همه مصوبات کند؛ موضعی که احتمال توافق موردی با دموکراتها را منتفی نمی‌داند.
این موضع دوگانه، هم احتمال بن‌بست بر سر اولویت‌های قانون‌گذاری و نظارت را نشان می‌دهد و هم امکان توافق‌های محدود را باز می‌گذارد. هنوز روشن نیست کدام مسیر غالب خواهد شد.
نقش جنگ ایران در نتیجه انتخابات، پس از اعلام نتایج با اظهارات خود رئیس‌جمهور برجسته‌تر شد. ترامپ در اظهاراتی به تاثیر جنگ علیه ایران بر نتایج انتخابات اعتراف کرد و آن را یکی از عوامل این نتیجه دانست. با این حال او از تصمیمات خود دفاع کرد. بنابراین، اذعان به اثر سیاسی جنگ با اعلام تغییر در راهبرد نظامی یا عقب‌نشینی از موضع پیشین همراه نشد. این مسئله در ارزیابی آینده سیاست خارجی آمریکا مهم است: شکست جمهوری‌خواهان به‌تنهایی نشانه تصمیم دولت برای توقف جنگ یا تغییر سیاست در قبال ایران نیست. فعلا ترامپ نقش جنگ در نتیجه انتخابات را پذیرفته، اما از تصمیم نظامی خود دفاع کرده است. بنابراین، پیش‌بینی توافق، توقف عملیات یا تشدید قطعی حملات، بدون نشانه‌های تازه زودهنگام خواهد بود.
پس از آغاز به کار کنگره جدید، دموکراتها می‌توانند جلسات نظارتی برگزار کنند، مقام‌های دولت را برای پاسخ‌گویی فرا بخوانند و درباره مبانی تصمیم‌گیری در جنگ پرسش مطرح کنند. کمیته‌های مجلس نمایندگان امکان بررسی نحوه اجرای سیاست‌ها را دارند و اکثریت سنا نیز بر روند بررسی انتصاب‌ها و دستور کار قانون‌گذاری اثر می‌گذارد.
با این همه، کنترل دو مجلس به معنای فرماندهی دموکراتها بر نیروهای مسلح یا توقف فوری عملیات نظامی نیست. اثرگذاری بر سیاست جنگ به استفاده از ابزارهای قانونی و جلب حمایت کافی برای تصویب قوانین وابسته است؛ ترامپ نیز می‌تواند از اختیارات ریاست‌جمهوری و حق وتو استفاده کند. مسیر پیش‌رو به توازن قوا و توان دو طرف برای مذاکره یا تقابل بستگی دارد.
آنچه پس از انتخابات سوم نوامبر در واشنگتن شکل گرفته، صرفاً تغییر ترکیب کنگره نیست؛ بلکه آغاز دوره‌ای تازه از محدودیت‌ها و چالش‌های سیاسی برای کاخ سفید است. ترامپ همچنان در جایگاه رئیس‌جمهور و تصمیم گیرنده اصلی مسائل نظامی آمریکا قرار دارد، اما از این پس برای پیشبرد بخش مهمی از برنامه‌های داخلی و دفاع از تصمیمات دولت، با کنگره‌ای مواجه خواهد بود که اکثریت آن با نگاه متفاوتی به قدرت اجرایی و سیاست خارجی می‌نگرد. در چنین شرایطی، جنگ ایران نیز احتمالا از مهم‌ترین پرونده‌های محل مناقشه میان دو طرف باقی خواهد ماند؛ پرونده‌ای که سرنوشت آن تنها در میدان نظامی تعیین نمی‌شود و تحولات سیاسی واشنگتن نیز بر مسیر آینده‌اش اثر خواهد گذاشت. انتخابات ۲۰۲۶ نشان داد که تصمیمات نظامی دولت ترامپ از پیامدهای سیاسی داخلی جدا نیستند؛ اکنون باید دید رئیس‌جمهور آمریکا در مواجهه با کنگره جدید، چه نسبتی میان ملاحظات نظامی، فشارهای سیاسی و محاسبات دیپلماتیک برقرار خواهد کرد.
انتهای پیام/
