نوزادان نارس پس از ترخیص هم به مراقبت تخصصی نیاز دارند
به گزارش گروه اجتماعی برنا، نوزادان نارس به دلیل تولد پیش از تکامل کامل اندامهای بدن، بیش از سایر نوزادان به مراقبتهای تخصصی نیاز دارند؛ مراقبتهایی که تنها به دوران بستری در بیمارستان محدود نمیشود و پس از ترخیص نیز باید با ارزیابی منظم رشد، بینایی، شنوایی و تکامل عصبی ادامه پیدا کند.
حسن بسکابادی، فوقتخصص نوزادان و استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با اشاره به اینکه نوزادان نارس حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد تولدها را در کشورهای مختلف تشکیل میدهند، اظهار کرد: با پیشرفت دانش پزشکی، بهویژه در حوزه پریناتولوژی و مراقبتهای نوزادی، امکان زنده ماندن نوزادانی که در گذشته شانس بقای کمتری داشتند، افزایش یافته است.
وی بیماریهای زمینهای مادر مانند دیابت و سایر بیماریهای مزمن، افزایش سن بارداری و برخی روشهای کمکباروری و بارداریهای چندقلویی را از عوامل مؤثر در افزایش تولد نوزادان نارس برشمرد.
این فوقتخصص نوزادان با اشاره به آسیبپذیری بیشتر نوزادان با وزن تولد کمتر از ۱۵۰۰ گرم گفت: این گروه حدود سه درصد تولدها را شامل میشوند، اما سهم قابل توجهی، حدود ۵۰ درصد، از مرگومیر نوزادان به آنان اختصاص دارد که اهمیت مراقبتهای ویژه و تخصصی از این نوزادان را نشان میدهد.
چرا نوزادان نارس به مراقبتهای ویژه نیاز دارند؟
بسکابادی با تشریح شرایط جسمانی نوزادان نارس بیان کرد: این نوزادان پیش از تکامل کامل اندامهای بدن متولد میشوند؛ به همین دلیل، اندامهایی مانند ریه، دستگاه گوارش، مغز و سیستم عصبی آنان هنوز به بلوغ کامل نرسیده و برای سازگاری با محیط خارج از رحم به حمایتهای درمانی و مراقبتی نیاز دارند.
وی ادامه داد: نوزادان نارس ممکن است در ساعات اولیه تولد برای شروع و حفظ تنفس به کمک نیاز داشته باشند و در برخی موارد، استفاده از داروهای تکاملدهنده ریه، حمایت تنفسی و حتی تهویه مکانیکی ضروری است.
به گفته این استاد دانشگاه، نارس بودن دستگاه گوارش نیز باعث میشود دریافت، هضم و جذب مواد غذایی در این نوزادان با دشواری همراه باشد و تغذیه آنان بهتدریج و با روشهای حمایتی، از جمله استفاده از سوند تغذیه، انجام شود.
وی با تأکید بر اهمیت پیشگیری از عفونت در نوزادان نارس اظهار کرد: سیستم ایمنی این نوزادان هنوز به تکامل کافی نرسیده و از سوی دیگر، اقدامات درمانی و استفاده از تجهیزات مراقبتی در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان میتواند خطر عفونت را افزایش دهد؛ بنابراین رعایت دقیق اصول کنترل عفونت و ارائه مراقبتهای تخصصی اهمیت زیادی دارد.
بسکابادی مغز و سیستم عصبی مرکزی را از مهمترین بخشهای نیازمند مراقبت در نوزادان نارس دانست و خاطرنشان کرد: بسیاری از مشکلات این نوزادان ناشی از بیماری نیست، بلکه به دلیل ناتمام ماندن روند تکامل و آماده نبودن اندامهای بدن برای زندگی در محیط خارج از رحم ایجاد میشود.
حضور مادر و شیر مادر؛ دو رکن اساسی مراقبت از نوزادان نارس
این فوقتخصص نوزادان با تأکید بر نقش حضور مادر در کنار نوزاد اظهار کرد: نوزادان نارس ممکن است روزها، هفتهها و حتی ماهها در بخش مراقبتهای ویژه بستری باشند و حضور مستمر مادر در کنار آنان نقش مهمی در ایجاد آرامش، تنظیم ضربان قلب، بهبود وضعیت تنفس و حفظ دمای بدن نوزاد دارد.
وی استفاده از شیر مادر را یکی از مهمترین اصول مراقبت از این نوزادان دانست و افزود: چه شیر مادر خود نوزاد و چه شیر اهدایی بانک شیر، میتواند نقش مؤثری در تغذیه، رشد و کاهش عوارض نوزادان نارس داشته باشد؛ زیرا این نوزادان در بسیاری از موارد تحمل مناسبی نسبت به شیر خشک ندارند.
بسکابادی همچنین کنترل درد را از بخشهای مهم مراقبت درمانی این نوزادان عنوان کرد و گفت: نوزادان نارس در طول دوره بستری ممکن است بارها تحت اقداماتی مانند نمونهگیری خون، رگگیری و سایر مداخلات درمانی قرار گیرند که میتواند با درد همراه باشد؛ ازاینرو، استفاده از روشهای دارویی و غیردارویی برای کنترل درد و کاهش ناراحتی آنان باید مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به اینکه نوزادان متولدشده پیش از ۳۴ هفته بارداری، بهویژه نوزادان زیر ۳۲ هفته، معمولاً به مراقبتهای تخصصی در بخش مراقبتهای ویژه نیاز دارند، اظهار کرد: کنترل قند خون، حفظ دمای مناسب بدن، پیشگیری و درمان سریع عفونتها، بررسی وضعیت مغز با سونوگرافی، ارزیابی عملکرد قلب و کلیه، کنترل تحمل تغذیه و مدیریت زردی از جمله اقدامات ضروری برای حفظ سلامت این نوزادان است.
ترخیص از بیمارستان پایان مراقبت از نوزاد نارس نیست
این استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر ضرورت تداوم مراقبتها پس از ترخیص گفت: نوزادان نارس پس از خروج از بیمارستان نیز به پیگیریهای منظم پزشکی و ارزیابی رشد و تکامل نیاز دارند و در برخی موارد، انجام کاردرمانی و تمرینهای توانبخشی برای کمک به کسب مهارتهای حرکتی مانند کنترل سر و گردن، غلت زدن، نشستن، چهاردستوپا رفتن و ایستادن ضروری است.
وی بررسی وضعیت بینایی و شنوایی را از دیگر ضرورتهای مراقبت پس از ترخیص دانست و افزود: به دلیل تکامل نیافتن کامل چشم در نوزادان نارس، معاینات تخصصی چشمپزشکی و پیگیریهای منظم برای تشخیص و درمان بهموقع مشکلات بینایی اهمیت زیادی دارد.
بسکابادی ادامه داد: ارزیابی شنوایی این نوزادان نیز باید بهطور جدی دنبال شود تا در صورت وجود اختلال، اقدامات درمانی و توانبخشی لازم پیش از ایجاد مشکلات گفتاری و زبانی انجام شود.
وی با اشاره به اهمیت پایش شاخصهای رشد نوزادان نارس تصریح کرد: اندازهگیری منظم وزن، قد و دور سر و مقایسه آن با منحنیهای استاندارد رشد از اقدامات ضروری در پیگیری وضعیت این کودکان است. همچنین ارزیابی تکامل از طریق ابزارهایی مانند آزمون ASQ و آزمونهای استانداردی نظیر بیلی و دنور، به شناسایی تأخیرهای تکاملی و تعیین زمان مناسب برای مداخلات درمانی کمک میکند.
این فوقتخصص نوزادان با تأکید بر نقش همکاری تیم درمانی در بهبود پیامدهای سلامت نوزادان نارس اظهار کرد: مراقبت از این نوزادان نیازمند حضور تیم پرستاری توانمند است که بهصورت شبانهروزی از آنان حمایت کند و در کنار آن، مادر را نیز از نظر آموزشی و روانی مورد توجه قرار دهد تا با شرایط نوزاد، مشکلات احتمالی و شیوه مراقبت از او آشنا شود.
وی حضور تیم پزشکی متخصص و توانمند را نیز برای ارائه مراقبتهای متناسب با شرایط هر نوزاد ضروری دانست و گفت: هدف نهایی این مراقبتها، کاهش عوارض نارسی و فراهم کردن شرایطی است که این کودکان بتوانند در آینده زندگی سالم و تا حد امکان طبیعی داشته باشند.
بسکابادی هماهنگی میان بخشهای مختلف درمانی را نیز ضروری دانست و خاطرنشان کرد: دستیابی به این هدف مستلزم همکاری یکپارچه متخصصان زنان و زایمان، تیم اتاق زایمان، گروه مامایی، گروه پرستاری، مادر نوزاد و تیم پزشکی نوزادان است تا همه اعضا در قالب یک تیم منسجم و با هدف مشترک فعالیت کنند.
این استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان با اشاره به اینکه بسیاری از نوزادان نارس در صورت دریافت مراقبتهای مناسب، طی دو تا سه سال نخست زندگی از نظر بسیاری از شاخصهای رشد و تکامل به همسالان خود نزدیک میشوند، تأکید کرد: نوزادان نارس در ساعات و روزهای نخست تولد آسیبپذیری بیشتری دارند و به مراقبتهای تخصصی و مستمر نیازمندند.
انتهای پیام/