خشونت در اردبیل
حسین بشیری گیوی
پدیده ی خشونت امروزه در جامعه ی ایران و به خصوص در شهر اردبیل به عنوان یک مسئله اجتماعی شناخته می شود. جامعه شناسان معمولا مسئله ی اجتماعی را وضعیت اظهار شده ای می دانند که با ارزش های شمار مهمی از مردم مغایرت دارد و معتقدند باید برای تغییر آن وضعیت اقدام کرد در تایید گستردگی پدیده خشونت در شهر اردبیل که آن را به یک مسئله ی اجتماعی تبدیل کرده است می توان به آمار، گزارش ها و شواهد مختلفی استناد کرد. به نحو کلی، می توان اشکال مختلف خشونت شامل؛ خشونت جسمانی، خشونت روانی، خشونت کلامی و .. را مشخص نمود و در اردبیل امروز از انواع خشونت مانند خشونت خیابانی، خشونت خانگی، خشونت علیه زنان، خشونت علیه کودکان، خشونت علیه سالمندان و ... سخن به میان آورد. در رابطه با این مسئله، آمار، گزارش ها و شواهد مختلفی وجود دارند که از گستردگی خشونت و وخامت شرایط اجتماعی شهر اردبیل در این زمینه حکایت می کنند.
قتل مهمترین و عریانترین نوع خشونت است که با توجه به آمارهای موجود هر سال بر میزان آمار سال قبل افزوده می شود که نشانگر افزایش شدت خشونت است.
یکی دیگر از انواع خشونت کودک آزاری است.کودک آزاری را می توان هر گونه آسیب جسمی، فکری، جنسی، سوء استفاده و بی توجهی و بدرفتاری با کودکان توسط فردی که حضانت و سرپرستی کودک را بر عهده دارد در نظر گرفت.
از سوی دیگر می توان به خشونت خانگی و خشونت علیه زنان توجه نمود. خشونت خانگی می تواند دربرگیرنده ی بدرفتاری با کودکان از سوی والدین، بدرفتاری کودکان با والدین،بدرفتاری با همسر(زن یا شوهر) و بدرفتاری اعضای خانواده علیه سالمندان باشد. اما معمولا رایج ترین منظور از مفهوم خشونت خانگی در زمینه ی خشونت شوهران علیه زنان به کار می رود. همچنین، خشونت علیه زنان به معنی هرگونه رفتار خشن و وابسته به جنسیت است که موجب آسیب جسمی، جنسی، روانی یا رنج زنان گردد. در زمینه ی خشونت خانگی و خشونت علیه زنان، می توان به پژوهش انجام شده توسط قاضی طبابایی و همکاران اشاره کرد. پژوهشگران در این طرح ملی برای اندازه گیری شاخص کلی خشونت خانگی علیه زنان در ایران از ۴۵ گویه استفاده کرده اند که تعدادی از آنها عبارتند از : به کاربردن کلمات رکیک، بهانه گیری های پی در پی، داد وفریاد و بد اخلاقی، ایجاد فشارهای روحی با رفتار تحکم آمیز،تهدیدبه کشتن، محروم کردن از غذا، کتک کاری، مجبور کردن به کارهای خلاف عرف و شرع و قانون، جلوگیری از استقلال مالی و مجبور کردن به دیدن عکس و فیلم های خلاف اخلاق عمومی یا اجبار به روابط زناشویی ناخواسته.
بر اساس یافته های این پژوهش ملی که در سال 1383 منتشر شده است، در مجموع تمامی افرد مورد مطالعه در سطح ملی به طور متوسط 4/7 مورد از گونه های متفاوت (۴۵ مورد) خشونت خانگی را تجربه کرده اند.معنای این آمار این است که هر زنی که در طول زندگی مشترک خود تاکنون با خشونت خانگی درگیر بوده، به طور متوسط هفت مورد از انواع این خشونت ها را تجربه کرده است .قاضی طباطبایی و همکارانش میزان وقوع خشونت خانگی علیه زنان رادر هشت نوع دسته بندی و بررسی کرده اند. یکی از انواع این خشونت ها استفاده از تهدیدهای متفاوت و ایجاد مخاطره است . 23/5درصد از زنان مورد مطالعه در این پژوهش اعلام کرده اند که از اول زندگی مشترک تاکنون درگیر این نوع از خشونت بوده اند که مفهوم آن تهدیدو شکایت به پلیس و دادگاه ، ایجاد محدویت در تماس های تلفنی و رفت و آمدهای روزانه، تهدیدبه آزار و اذیت، تهدید به ترک کردن خانه ... و حتی اقدام به خودکشی است . 52/7درصد از کل پاسخگویان در پژوهش ملی بررسی خشونت خانگی دقیقا اعلام کرده اند که از اول زندگی مشترک تا کنون قربانی خشونت روانی و کلامی که شامل به کاربردن کلمات رکیک، دشنام ،داد و فریاد، بهانه گیری های پی در پی و ... است، بوده اند.همچنین 37/8 درصد از زنان ایرانی، از ابتدای زندگی مشترک خود، خشونت فیزیکی را تجربه کرده اند. این نوع خشونت شامل سیلی زدن ، زدن با مشت یا چیز دیگر، لگد زدن و ... است .
آمار موجود در زمینه ی وجود انواع خشونت در شهر اردبیل ، نشانگر رواج و گستردگی خشونت در شهر اردبیل است و وضعیت موجود نیازمند تغییر می باشد.بنابراین می توان پدیده ی خشونت در شهر اردبیل را یک مسئله ی اجتماعی دانست.
در تبیین مسئله ی اجتماعی خشونت در شهر اردبیل می توان به عوامل متعددی اشاره نمود. از جمله ی این موارد می توان به عللی چون مهاجرت گسترده از روستاهای مختلف به شهر اردبیل ، وجود آنومی و بی نظمی در بخش های مختلف شهر اردبیل و وجود آنومیا یا بی نظمی در اذهان و افکار شهروندان، وجود انواع مشکلات و فشارهای اقتصادی مانند بیکاری، تورم و ...، وجود انواع تبعیضات و بی عدالتی های اجتماعی مانند تبعیض علیه زنان و نابرابری های جنسیتی، نقصان مدارا و تساهل اجتماعی و عدم درک متقابل موقعیت های اجتماعی از سوی شهروندان، نقصان فرهنگ خردورزی و رواج فرهنگ توده ای، نمایش خشونت از سوی رسانه ها و ... اشاره کرد.
در کنار عوامل ذکر شده، فقدان یا کمبود مکان ها و فضاهایی جهت تخلیه ی هیجانات، احساسات و خشم و خشونت در شهر اردبیل به انباشت سائق های غریزی منجر می شود و در نتیجه خشم و خشونت به جای آنکه در مکان هایی مشخص و تحت نظارت تخلیه شوند، در مواقع تشدید فشارهای اجتماعی، به نحو تهاجمی در خانه و خیابان بروز می کنند. در نتیجه، ضعف در ایجاد فضاهای ورزشی و تفریحی در کنار دیدگاه محافظه کارانه ی موجود نسبت به این فضاها نیز از مهمترین علل گسترش انواع خشونت در شهر اردبیل است. به عبارت دیگر، بر اساس تاکیدات جامعه شناسان، خشم و خشونت از جمله سائق های غریزی آدمی هستند و در هر حال باید به نحوی تخلیه شوند. جامعه ی مدرن به منظور تخلیه قاعده مند و نظارت شده ی غرایز ذکر شده مکان های ویژ ه ای را در نظر گرفته است که از جمله ی آنها مکان های ورزشی و تفریحی است. همچنین باید توجه داشت که غرایز خشم و خشونت اگر به نحو مناسب تخلیه نشوند دیر یا زود خود را به شدیدترین نحو نشان خواهند داد. در نتیجه وجود اماکن ورزشی و هیجانی در جهت تخلیه این سائق ها ضرورت دارد و نقصان آنها از جمله علل رشد و گسترش خشونت در اردبیل امروز است. همچنین، دیدگاه محافظه کارانه ی موجود نسبت به فضاهای هیجانی و رقابت های ورزشی نیز می تواند به گسترش خشونت در اردبیل منجر شود. بر اساس این نگاه، وجود خشونت در فضاهای فوق تحمل نمی گردد و جامعه خواستار مهار و سرکوب خشونت در فضاهای ذکر شده است. در نتیجه، تخلیه ی قاعده مند و نظارت شده ی خشونت غیر ممکن می گردد.
به نحوی که ملاحظه شد در شهر اردبیل ، میزان قابل توجهی خشونت دیده می شود و انواع خشونت های فیزیکی، روانی، کلامی و ... در خیابان، محل کار، خانه، خانواده و ... مشاهده می گردد. در نتیجه، امروزه خشونت به عنوان یکی از مهمترین مسائل اجتماعی شهر اردبیل مطرح است. در جهت مقابله با انواع خشونت های موجود، راه کارهای مختلفی ارائه شده است. به عنوان مثال برخی راه حل موجود را در افزایش فشارهای غیر رسمی از طرف خانواده و جامعه دانسته اند و بر بازنگری در نحوه ی فرهنگ آموزی و اجتماعی شده فرزندان در خانواده ها و موسسات آموزشی تاکید کرده اند. از سوی دیگر، برخی خواستار افزایش فشارهای رسمی و تشدید کنترل اجتماعی توسط نیروهای انتظامی و قضایی هستند و کاهش خشونت را در تقویت قدرت این نیروها جستجو می کنند.
همچنین با توجه به علل ذکر شده در تبیین خشونت، به منظور کاهش این مسئله ی اجتماعی در شهر اردبیل می توان از مقابله با آنومی اجتماعی و بی نظمی عینی و ذهنی، مقابله با فشارهای اقتصادی مانند بیکاری و تورم، مبارزه با تبعیضات و نابرابری های جنسیتی، زمینه سازی در جهت افزایش مدارا و تحمل اجتماعی، ایجاد فرهنگ کتابخوانی و ترویج ادبیات (رمان خوانی و...) در اقشار مختلف جامعه و... اشاره نمود.
با توجه به ساز و کار کنترل خشونت در جوامع مدرن امروزی، مهمترین راه کار عملی کاهش خشونت در شهر اردبیل را در نظر گرفتن مکان هایی قانونی و تحت نظارت، جهت تخلیه ی فشارهای روانی و خشم و خشونت غریزی افراد می داند. خشم و خشونت در انسان غریزی است و نمی توان آنها را به کلی مهار کرد یا اساسا سرکوب نمود. اگر خشم و خشونت انسانی به وسیله ی جامعه و نیروهای اجتماعی اساسا سرکوب گردند مجددا در جایی بروز خواهند کرد و این بار نتایج بسیار وخیم تری به همراه خواهند داشت. به نحو مسلم، تمام جوامع انسانی تلاش می کنند تا خشم و خشونت افراد را در سطحی مشخص مهار کنند تا به دیگر افراد و امکانات و فضاهای عمومی کمترین آسیب وارد شود. در جامعه ی ایران نیز از راه های غیر رسمی و رسمی در مهار خشونت تلاش شده است. به عنوان مثال، سعی می شود تا با نفوذ بر فرایند جامعه پذیری افراد در خانواده و مدرسه و با استفاده از راه های فرهنگی و فرهنگ سازی به ترویج فرهنگ ضد خشونت پرداخته شود و همچنین با استفاده از نیروهای انتظامی و تهدید و تنبیه افراد از بروز خشونت جلوگیری گردد. افزون بر این جامعه شناسان تلاش دارند تا با شناسایی عوامل اجتماعی موثر بر رواج خشونت و کنترل آنها به مقابله با این مسئله ی اجتماعی بپردازند. اما باید توجه داشت که نمی توان خشونت را به نحو کلی از افراد و جامعه زدود و تمام جوامع باید راه کارهایی در جهت تخلیه خشم و خشونت در مکان هایی مشخص داشته باشند. به عبارت دیگر، جامعه باید راه های تخلیه خشم و خشونت را جهت دهی کند. در این صورت خشم و خشونت غریزی افراد به جای آنکه در خیابان و در مجامع عمومی و یا در خانه و محیط خانوادگی تخلیه گردند در مکان های تفریحی و ورزشی و تحت نظارت جامعه تخلیه خواهند شد.
در جامعه ی مدرن، این راه ها و منافذ می توانند در اشکال مختلف فعالیت های هیجانی، سرگرم کننده و ورزشی بروز یابند. جامعه شناسان به نحوی صریحتر بر نقش فعالیت های هیجانی و ورزشی تاکید می کند و کارکرد ورزش در جامعه ی امروز را مهار و تخلیه ی کنترل شده ی غرایز خشم و خشونت می داند. در نتیجه، از نظرآنها ورزش های مدرن با بازی های سنتی اختلاف ماهوی دارند. از نظر او، در زمانه ای که جامعه فرد را به مهار هرچه بیشتر غرایز و اعمال خشونت بر خود به جای اعمال آن بر دیگری وا می دارد، ورزش در شکلی قاعده مند و منضبط به تخلیه ی نظارت شده ی غرایز و فشارهای هیجانی منجر می گردد.
اهتمام به ایجاد و گسترش فضاهای تفریحی- هیجانی و ورزشی در اردبیل می تواند به میزان قابل توجهی از خشونت موجود بکاهد. افزون بر این، باید در نحوه ی نگاه به شور و نشاط موجود در سرگرمی های هیجان آور و درگیری ها و زد و خوردهای موجود در ورزش های مختلف تغییر ایجاد کرد. در توضیح مطلب فوق باید گفت، همواره و در سراسر جهان مدرن، میزانی از خشونت با بازی های سرگرم کننده و رقابت های ورزشی همراه بوده است. به عبارت دیگر، خشم و خشونت بازیکنان و تماشاگران جزئی همیشگی از رقابت های ورزشی ای چون فوتبال، والیبال، کشتی، بوکس و ... است. درجامعه ی ایران معمولا نگاه محافظه¬کارانه ای به رقابت های ورزشی وجود دارد که خواستار حذف هر گونه خشم و خشونت در میادین ورزشی و در بین تماشاگران است. به عبارت دیگر، از دیدگاه این گروه از صاحبنظران، عرصه های رقابتی و ورزشی نیز باید به مانند سایر عرصه های عمومی و خصوصی از بروز خشم و خشونت عاری باشد. در نتیجه، این گروه از متفکران، تفاوتی بین فضاهای ورزشی و دیگر فضاها، از لحاظ بروز خشم و خشونت نمی بینند. نتیجه ی این نوع نگاه به جامعه و رقابت های ورزشی، بستن هرگونه راه خروج بر غرایز خشم و خشونت و سرکوب کامل این سائق ها است که می تواند به نتایج وخیم فردی و اجتماعی منجر گردد. در صورت عدم وجود منافذ و راه هایی در جهت خروج خشم و خشونت، انباشتی از غرایز سرکوب شده می تواند به یکباره سر باز کند و فشارهای انباشت شده به ایجاد تحرکاتی بسیار خشن و کنترل نشده در سطوح فردی یا اجتماعی منجر گردد. بنابراین، تجدید نظر در نگاه ذکر شده ضروری است. در برابر، می توان با رسمیت شناختن خشونت موجود در بازی های رقابتی و فعالیت های ورزشی و کنترل نحوه ی خروج هیجانات و غرایز به خروج تدریجی آنها یاری رساند و از سرکوب و انباشت آنها جلوگیری کرد. امسال تیم شهرداری اردبیل برای اولین بار به لیگ اول صعود کرده است زمینه مناسبی است تا مسئولین جوانان را به ورزشگاه بکشانند و هیجانات آنها را تخلیه کنند و اگر خشونتی در ورزشگاه اتفاق بافتد آن را سرکوب نکنند بلکه جهت دهی کنند. در هر حال وضعیت شکننده ای در اردبیل وجود دارد که اگر حل و فصل نشود همین وضعیت جامعه در آینده بدتر خواهد شد.
قتل مهمترین و عریانترین نوع خشونت است که با توجه به آمارهای موجود هر سال بر میزان آمار سال قبل افزوده می شود که نشانگر افزایش شدت خشونت است.
یکی دیگر از انواع خشونت کودک آزاری است.کودک آزاری را می توان هر گونه آسیب جسمی، فکری، جنسی، سوء استفاده و بی توجهی و بدرفتاری با کودکان توسط فردی که حضانت و سرپرستی کودک را بر عهده دارد در نظر گرفت.
از سوی دیگر می توان به خشونت خانگی و خشونت علیه زنان توجه نمود. خشونت خانگی می تواند دربرگیرنده ی بدرفتاری با کودکان از سوی والدین، بدرفتاری کودکان با والدین،بدرفتاری با همسر(زن یا شوهر) و بدرفتاری اعضای خانواده علیه سالمندان باشد. اما معمولا رایج ترین منظور از مفهوم خشونت خانگی در زمینه ی خشونت شوهران علیه زنان به کار می رود. همچنین، خشونت علیه زنان به معنی هرگونه رفتار خشن و وابسته به جنسیت است که موجب آسیب جسمی، جنسی، روانی یا رنج زنان گردد. در زمینه ی خشونت خانگی و خشونت علیه زنان، می توان به پژوهش انجام شده توسط قاضی طبابایی و همکاران اشاره کرد. پژوهشگران در این طرح ملی برای اندازه گیری شاخص کلی خشونت خانگی علیه زنان در ایران از ۴۵ گویه استفاده کرده اند که تعدادی از آنها عبارتند از : به کاربردن کلمات رکیک، بهانه گیری های پی در پی، داد وفریاد و بد اخلاقی، ایجاد فشارهای روحی با رفتار تحکم آمیز،تهدیدبه کشتن، محروم کردن از غذا، کتک کاری، مجبور کردن به کارهای خلاف عرف و شرع و قانون، جلوگیری از استقلال مالی و مجبور کردن به دیدن عکس و فیلم های خلاف اخلاق عمومی یا اجبار به روابط زناشویی ناخواسته.
بر اساس یافته های این پژوهش ملی که در سال 1383 منتشر شده است، در مجموع تمامی افرد مورد مطالعه در سطح ملی به طور متوسط 4/7 مورد از گونه های متفاوت (۴۵ مورد) خشونت خانگی را تجربه کرده اند.معنای این آمار این است که هر زنی که در طول زندگی مشترک خود تاکنون با خشونت خانگی درگیر بوده، به طور متوسط هفت مورد از انواع این خشونت ها را تجربه کرده است .قاضی طباطبایی و همکارانش میزان وقوع خشونت خانگی علیه زنان رادر هشت نوع دسته بندی و بررسی کرده اند. یکی از انواع این خشونت ها استفاده از تهدیدهای متفاوت و ایجاد مخاطره است . 23/5درصد از زنان مورد مطالعه در این پژوهش اعلام کرده اند که از اول زندگی مشترک تاکنون درگیر این نوع از خشونت بوده اند که مفهوم آن تهدیدو شکایت به پلیس و دادگاه ، ایجاد محدویت در تماس های تلفنی و رفت و آمدهای روزانه، تهدیدبه آزار و اذیت، تهدید به ترک کردن خانه ... و حتی اقدام به خودکشی است . 52/7درصد از کل پاسخگویان در پژوهش ملی بررسی خشونت خانگی دقیقا اعلام کرده اند که از اول زندگی مشترک تا کنون قربانی خشونت روانی و کلامی که شامل به کاربردن کلمات رکیک، دشنام ،داد و فریاد، بهانه گیری های پی در پی و ... است، بوده اند.همچنین 37/8 درصد از زنان ایرانی، از ابتدای زندگی مشترک خود، خشونت فیزیکی را تجربه کرده اند. این نوع خشونت شامل سیلی زدن ، زدن با مشت یا چیز دیگر، لگد زدن و ... است .
آمار موجود در زمینه ی وجود انواع خشونت در شهر اردبیل ، نشانگر رواج و گستردگی خشونت در شهر اردبیل است و وضعیت موجود نیازمند تغییر می باشد.بنابراین می توان پدیده ی خشونت در شهر اردبیل را یک مسئله ی اجتماعی دانست.
در تبیین مسئله ی اجتماعی خشونت در شهر اردبیل می توان به عوامل متعددی اشاره نمود. از جمله ی این موارد می توان به عللی چون مهاجرت گسترده از روستاهای مختلف به شهر اردبیل ، وجود آنومی و بی نظمی در بخش های مختلف شهر اردبیل و وجود آنومیا یا بی نظمی در اذهان و افکار شهروندان، وجود انواع مشکلات و فشارهای اقتصادی مانند بیکاری، تورم و ...، وجود انواع تبعیضات و بی عدالتی های اجتماعی مانند تبعیض علیه زنان و نابرابری های جنسیتی، نقصان مدارا و تساهل اجتماعی و عدم درک متقابل موقعیت های اجتماعی از سوی شهروندان، نقصان فرهنگ خردورزی و رواج فرهنگ توده ای، نمایش خشونت از سوی رسانه ها و ... اشاره کرد.
در کنار عوامل ذکر شده، فقدان یا کمبود مکان ها و فضاهایی جهت تخلیه ی هیجانات، احساسات و خشم و خشونت در شهر اردبیل به انباشت سائق های غریزی منجر می شود و در نتیجه خشم و خشونت به جای آنکه در مکان هایی مشخص و تحت نظارت تخلیه شوند، در مواقع تشدید فشارهای اجتماعی، به نحو تهاجمی در خانه و خیابان بروز می کنند. در نتیجه، ضعف در ایجاد فضاهای ورزشی و تفریحی در کنار دیدگاه محافظه کارانه ی موجود نسبت به این فضاها نیز از مهمترین علل گسترش انواع خشونت در شهر اردبیل است. به عبارت دیگر، بر اساس تاکیدات جامعه شناسان، خشم و خشونت از جمله سائق های غریزی آدمی هستند و در هر حال باید به نحوی تخلیه شوند. جامعه ی مدرن به منظور تخلیه قاعده مند و نظارت شده ی غرایز ذکر شده مکان های ویژ ه ای را در نظر گرفته است که از جمله ی آنها مکان های ورزشی و تفریحی است. همچنین باید توجه داشت که غرایز خشم و خشونت اگر به نحو مناسب تخلیه نشوند دیر یا زود خود را به شدیدترین نحو نشان خواهند داد. در نتیجه وجود اماکن ورزشی و هیجانی در جهت تخلیه این سائق ها ضرورت دارد و نقصان آنها از جمله علل رشد و گسترش خشونت در اردبیل امروز است. همچنین، دیدگاه محافظه کارانه ی موجود نسبت به فضاهای هیجانی و رقابت های ورزشی نیز می تواند به گسترش خشونت در اردبیل منجر شود. بر اساس این نگاه، وجود خشونت در فضاهای فوق تحمل نمی گردد و جامعه خواستار مهار و سرکوب خشونت در فضاهای ذکر شده است. در نتیجه، تخلیه ی قاعده مند و نظارت شده ی خشونت غیر ممکن می گردد.
به نحوی که ملاحظه شد در شهر اردبیل ، میزان قابل توجهی خشونت دیده می شود و انواع خشونت های فیزیکی، روانی، کلامی و ... در خیابان، محل کار، خانه، خانواده و ... مشاهده می گردد. در نتیجه، امروزه خشونت به عنوان یکی از مهمترین مسائل اجتماعی شهر اردبیل مطرح است. در جهت مقابله با انواع خشونت های موجود، راه کارهای مختلفی ارائه شده است. به عنوان مثال برخی راه حل موجود را در افزایش فشارهای غیر رسمی از طرف خانواده و جامعه دانسته اند و بر بازنگری در نحوه ی فرهنگ آموزی و اجتماعی شده فرزندان در خانواده ها و موسسات آموزشی تاکید کرده اند. از سوی دیگر، برخی خواستار افزایش فشارهای رسمی و تشدید کنترل اجتماعی توسط نیروهای انتظامی و قضایی هستند و کاهش خشونت را در تقویت قدرت این نیروها جستجو می کنند.
همچنین با توجه به علل ذکر شده در تبیین خشونت، به منظور کاهش این مسئله ی اجتماعی در شهر اردبیل می توان از مقابله با آنومی اجتماعی و بی نظمی عینی و ذهنی، مقابله با فشارهای اقتصادی مانند بیکاری و تورم، مبارزه با تبعیضات و نابرابری های جنسیتی، زمینه سازی در جهت افزایش مدارا و تحمل اجتماعی، ایجاد فرهنگ کتابخوانی و ترویج ادبیات (رمان خوانی و...) در اقشار مختلف جامعه و... اشاره نمود.
با توجه به ساز و کار کنترل خشونت در جوامع مدرن امروزی، مهمترین راه کار عملی کاهش خشونت در شهر اردبیل را در نظر گرفتن مکان هایی قانونی و تحت نظارت، جهت تخلیه ی فشارهای روانی و خشم و خشونت غریزی افراد می داند. خشم و خشونت در انسان غریزی است و نمی توان آنها را به کلی مهار کرد یا اساسا سرکوب نمود. اگر خشم و خشونت انسانی به وسیله ی جامعه و نیروهای اجتماعی اساسا سرکوب گردند مجددا در جایی بروز خواهند کرد و این بار نتایج بسیار وخیم تری به همراه خواهند داشت. به نحو مسلم، تمام جوامع انسانی تلاش می کنند تا خشم و خشونت افراد را در سطحی مشخص مهار کنند تا به دیگر افراد و امکانات و فضاهای عمومی کمترین آسیب وارد شود. در جامعه ی ایران نیز از راه های غیر رسمی و رسمی در مهار خشونت تلاش شده است. به عنوان مثال، سعی می شود تا با نفوذ بر فرایند جامعه پذیری افراد در خانواده و مدرسه و با استفاده از راه های فرهنگی و فرهنگ سازی به ترویج فرهنگ ضد خشونت پرداخته شود و همچنین با استفاده از نیروهای انتظامی و تهدید و تنبیه افراد از بروز خشونت جلوگیری گردد. افزون بر این جامعه شناسان تلاش دارند تا با شناسایی عوامل اجتماعی موثر بر رواج خشونت و کنترل آنها به مقابله با این مسئله ی اجتماعی بپردازند. اما باید توجه داشت که نمی توان خشونت را به نحو کلی از افراد و جامعه زدود و تمام جوامع باید راه کارهایی در جهت تخلیه خشم و خشونت در مکان هایی مشخص داشته باشند. به عبارت دیگر، جامعه باید راه های تخلیه خشم و خشونت را جهت دهی کند. در این صورت خشم و خشونت غریزی افراد به جای آنکه در خیابان و در مجامع عمومی و یا در خانه و محیط خانوادگی تخلیه گردند در مکان های تفریحی و ورزشی و تحت نظارت جامعه تخلیه خواهند شد.
در جامعه ی مدرن، این راه ها و منافذ می توانند در اشکال مختلف فعالیت های هیجانی، سرگرم کننده و ورزشی بروز یابند. جامعه شناسان به نحوی صریحتر بر نقش فعالیت های هیجانی و ورزشی تاکید می کند و کارکرد ورزش در جامعه ی امروز را مهار و تخلیه ی کنترل شده ی غرایز خشم و خشونت می داند. در نتیجه، از نظرآنها ورزش های مدرن با بازی های سنتی اختلاف ماهوی دارند. از نظر او، در زمانه ای که جامعه فرد را به مهار هرچه بیشتر غرایز و اعمال خشونت بر خود به جای اعمال آن بر دیگری وا می دارد، ورزش در شکلی قاعده مند و منضبط به تخلیه ی نظارت شده ی غرایز و فشارهای هیجانی منجر می گردد.
اهتمام به ایجاد و گسترش فضاهای تفریحی- هیجانی و ورزشی در اردبیل می تواند به میزان قابل توجهی از خشونت موجود بکاهد. افزون بر این، باید در نحوه ی نگاه به شور و نشاط موجود در سرگرمی های هیجان آور و درگیری ها و زد و خوردهای موجود در ورزش های مختلف تغییر ایجاد کرد. در توضیح مطلب فوق باید گفت، همواره و در سراسر جهان مدرن، میزانی از خشونت با بازی های سرگرم کننده و رقابت های ورزشی همراه بوده است. به عبارت دیگر، خشم و خشونت بازیکنان و تماشاگران جزئی همیشگی از رقابت های ورزشی ای چون فوتبال، والیبال، کشتی، بوکس و ... است. درجامعه ی ایران معمولا نگاه محافظه¬کارانه ای به رقابت های ورزشی وجود دارد که خواستار حذف هر گونه خشم و خشونت در میادین ورزشی و در بین تماشاگران است. به عبارت دیگر، از دیدگاه این گروه از صاحبنظران، عرصه های رقابتی و ورزشی نیز باید به مانند سایر عرصه های عمومی و خصوصی از بروز خشم و خشونت عاری باشد. در نتیجه، این گروه از متفکران، تفاوتی بین فضاهای ورزشی و دیگر فضاها، از لحاظ بروز خشم و خشونت نمی بینند. نتیجه ی این نوع نگاه به جامعه و رقابت های ورزشی، بستن هرگونه راه خروج بر غرایز خشم و خشونت و سرکوب کامل این سائق ها است که می تواند به نتایج وخیم فردی و اجتماعی منجر گردد. در صورت عدم وجود منافذ و راه هایی در جهت خروج خشم و خشونت، انباشتی از غرایز سرکوب شده می تواند به یکباره سر باز کند و فشارهای انباشت شده به ایجاد تحرکاتی بسیار خشن و کنترل نشده در سطوح فردی یا اجتماعی منجر گردد. بنابراین، تجدید نظر در نگاه ذکر شده ضروری است. در برابر، می توان با رسمیت شناختن خشونت موجود در بازی های رقابتی و فعالیت های ورزشی و کنترل نحوه ی خروج هیجانات و غرایز به خروج تدریجی آنها یاری رساند و از سرکوب و انباشت آنها جلوگیری کرد. امسال تیم شهرداری اردبیل برای اولین بار به لیگ اول صعود کرده است زمینه مناسبی است تا مسئولین جوانان را به ورزشگاه بکشانند و هیجانات آنها را تخلیه کنند و اگر خشونتی در ورزشگاه اتفاق بافتد آن را سرکوب نکنند بلکه جهت دهی کنند. در هر حال وضعیت شکننده ای در اردبیل وجود دارد که اگر حل و فصل نشود همین وضعیت جامعه در آینده بدتر خواهد شد.
نظر شما
پیشنهاد سردبیر
پرونده ویژه
