رستمی: سریال «پرده نشین» ساختارشکنی چشمگیری داشت

مشاور وزیر ورزش در امور جوانان، طی ارسال نامه ای سرگشاده به رییس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، از ساخت و نمایش سریال «پرده نشین» تقدیر و تشکر کرد.

به گزارش گروه وزارت جوانان خبرگزاری برنا متن این نامه که به صورت اختصاصی در اختیار خبرگزاری برنا قرار گرفت، به شرح زیر است:


جناب آقای دکتر سرافراز

ریاست محترم صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران

سلام علیکم

احتراما؛ با عنایت به اتمام پخش سریال تلویزیونی «پرده نشین» که در نوع خود یک اثر تلویزیونی کم نظیر از نظر پرداختن به «سبک زندگی ایرانی و اسلامی» است، بر خود لازم دانستم از جنابعالی و مسوولان مرتبط با این سریال «تقدیر و تشکر ویژه و سرگشاده» داشته باشم.

سرگشاده بودن این تقدیر و تشکرنامه از آن روست که خداوند تاکید فرمودند که از خوبی ها یاد و تشکر کنید تا باعث فزونی و رشد آن ها شوید. لذا با عمومی و رسانه ای کردن این تقدیر به عنوان روش موثری برای «امر به معروف» تلاش دارم تا مشوقی بر ادامه چنین مسیر روشنی باشم.

لذا با طرح دو سوال زیر به موارد برجسته ای از این سریال اشاره می نمایم:

- دلیل اینکه این سریال در بین سایر برنامه های نمایشی تلویزیون شایسته تقدیر و تشکر است چیست؟
 
- ارتباط موضوع فیلم با حوزه جوانان که بزرگترین سرمایه ملی ایران هستند، چیست؟
 
1. نزدیکی بازنمایی تلویزیونی زندگی و خانواده ایرانی با واقعیت بیرونی: سبک زندگی به تصویر درآمده و خانواده های ایرانی نمایش داده شده، کم ترین فاصله ای با زندگی و خانواده ای که مخاطب تلویزیون هر روزه با آن سروکار دارد، نداشته و این احساس نزدیکی و یکی بودن با سوژه موجب جلب توجه بیشتر به سریال می شد.

2. به تصویر کشیدن واقعیت های اجتماعی: به نمایش گذاشتن «سبک زندگی ایرانی و اسلامی» در پردازش دقیق خانه ها، پوشش بازیگران، روابط اعضای خانواده، روابط اجتماعی، روحانیت در بیرون و درون خانه، زن و مرد، کودک و کهنسال، جوان و بزرگ، باورها و اعتقادات غلط و درست، دینداری اصیل و ظاهری، مفاهیم دینی توسط و توکل و ایمان ....، روابط اقتصادی و ... با ظرافت و هوشمندی انجام شده است بطوریکه مخاطب نه تنها مقاومتی در برابر آن ندارد بلکه خود را در چنین زندگی ای می یابد و نسبت خود را با نقش ها می تواند محک زده و به قیاس بگذارد.

3. ایجاد احساس همنوایی و ترویج تفکر انتقادی در مخاطبان: این سریال با پرداختن به حقایقی که در سالیان گذشته به تلخی در بدنه جامعه تکرار و تجربه شده و به دین و هویت مردم ایران زمین خدشه وارد کرده است، تلاش می کند تا احساس همنوایی با مخاطب فراهم سازد و با فاصله گذاری میان رفتار برخی از صاحب منصبان و افراد شاخص جامعه، رفتار درست و اصیل دینی و اعتقادی را نشان دهد در این راستا نه تنها از نشان دادن اختلاس و زمین خواری و سوء استفاده از عقاید دینی مردم، وابستگی به روحانیت و اعمال دینی و مذهبی پرهیز نمی کند بلکه سعی می کند مخاطب را به سوی تفکر انتقادی و رفتار آگاهانه با این وقایع دعوت نماید.

4. توجه به سرشت انسانی: از ویژگی های برجسته این سریال می باشد، با زمین و زمانه مردم و مخاطبش ارتباط برقرار می سازد و خود را در موضع خداوند و پیامبران و بزرگان قرار نمی دهد تا همگان را گمراه شمرده و به موعظه و نصیحت و اصلاح آن ها بپردازد بلکه بر عکس روحانی این سریال خود را در معرض خطا و اشتباه می پندارد و با آرامش و توکل به خداوند، ضمن انجام تمامی تلاش های ممکن و منطقی، به بازشناسی و بازنگری در خود می پردازد و به خود و جامعه فرصت شناخت حق از باطل را می دهد تا قدرت و جایگاه اجتماعی اش سبب برخورد متکبرانه و حذفی دیگران و تطهیر خود نگردد.

5. نمایش تجربه زیسته روحانیت و کاستن از تمایزها: این سریال با نمایش واقعیت زندگی روحانیت در بین طلبه های جوان و خانواده روحانی میانسال و یا روحانی برجسته و خانواده اش، ساحت قدسی و دیگری بودن آن ها را شکسته و به ساحت عمومی نزدیک کرده است. بطوریکه مخاطب احساس تفاوت و فاصله ای بین خود و آن ها نمی کند و باورپذیری بیشتری برای ارتباط با این جنس روحانیت دارد. طلبه هایی که مشکلاتی مثل ترس و عدم اعتماد به نفس و ... مانند بقیه مردم دارند و یا طلبه ای که در سوز عشق می سوزد و حاضر به هر تغییری برای دستیابی به عشق خود هست و یا روحانی مجربی که در تلویزیون برای روابط خانوادگی به مردم آموزش می دهد و اما در خانواده خود با مشکلاتی حتی تا مرز جدایی دارد و ... همه و همه نشان می دهد که بی تدبیری گذشته در مصون و معصوم نشان دادن این قشر اجتماعی پایان یافته و نگاه واقع بینانه به آن آغاز شده تا زمینه دوستی و ارتباط عمیق تر گذشته بین روحانیت و جامعه را فراهم سازد. این نوع روحانی و طلبه به نمایش درآمده در این سریال دیگر «روحانی درباری و حکومتی» نیست که نتوان هیچ نقد و ایراد و اشکالی به او وارد دانست و با او برخورد اجتماعی و قانونی کرد بلکه «روحانی اجتماعی» است که از دل مردم برآمده و با آن در تعامل سازنده است.

6. تکریم آزادی برای انتخاب راه زندگی: در حالی که آزادی به عنوان یک ارزش انسانی و دینی شناخته می شود با این حال در بیشتر نمایش های تلویزیونی قدرت انتخاب آزادانه زندگی سلب شده و راهی که ایدئولوژی رسانه ای بر آن تاکید می ورزید به عنوان تنها راه اجباری تحمیل می شد. در حالی که در این سریال به صراحت و شفافیت آزادی در انتخاب راه زندگی به عنوان یک ارزش محوری نمایش داده می شود و روحانی بزرگ شهر بی آنکه تلاشی بر تحمیل یا تقدیس راه خود نماید، در حد تذکر (فذکر ان ذکر تنفع الامور) باقی می ماند و ارزش های زندگی الهی را در زندگی خویش پیاده می سازد تا دیگران نه از زبان که از عمل او سبک زندگی او را دریابند و انتخاب کنند که به سبک او پیش روند یا به سبک خود. این چنین است که بازیگر نقش اول زن سریال در تلاطم و پارادکسی از تجربه زیسته خود و آن روحانی، به سر می برد و تلاش بر اثبات راه خود می نماید و در کشاکش زندگی و وقایع آن به سوی سبک زندگی آن روحانی متمایل می گردد. این نوع ترویج سبک زندگی ایرانی- اسلامی در گذشته رسانه ملی بی نظیر و ستودنی است.

7. نگاه مثبت به توانمندی ها و ظرفیت های جوانان: بر خلاف بیشتر فیلم و سریال های ایرانی که در آن «جوانان» به عنوان گروهی ناتوان، سرشار از آسیب های فردی و اجتماعی، دارای مشکلات فرهنگی و عقیدتی، ارتباطات ناسالم و ... نشان داده می شوند این سریال با ساختارشکنی چشمگیری «جامعه جوان» را کوشا، فعال، دلسوز، توانمند، دیندار، اخلاقی، خانواده محور، حامی و خیر اجتماعی، عقلانی، بازی خورده بزرگترها و ... نمایش می دهد. در این سریال جوانان ایرانی «دیده شده اند» و واقعیتی ملموس از آن ها نشان داده شده است.

8. پرداختن به ظرفیت ها و قابلیت های جوانان: نقش بارز «جوانان» در این سریال به حدی است که جوان روستایی، جوان طلبه، جوان تحصیلکرده، جوان سرمایه گذار، جوان کارگر و جوان خانه دار همگی از یک ویژگی واحد برخوردارند و آن «فطرت پاک» و «صداقت در رفتار و گفتار». هیچ عاملی مانع از رفتار پاکدلانه و صادقانه آن ها نمی شود و در برابر پدر و مادر، کارفرما، استاد و ... بر اساس فطرت الهی خود ظاهر می شوند و به جای منافع شخصی و فردی به منافع عمومی و گروهی توجه می کنند. منافعی که گاها ممکن است منفعت شخصی را هم تحت الشعاع خود قرار دهد. این سریال به خوبی نشان می دهد که در صورت احترام و اعتماد به جامعه جوان می توان به سلامت اجتماعی و توسعه کشور راحت تر دست یافت. جمع گرایی و توجه به دیگران که از آداب ارزشمند دینی است بطور غیر مستقیم به خوبی در جامعه جوان این سریال دیده می شود در حالی که در بزرگترهای جامعه توجه به منفعت فردی و شخصی بیشتر نشان داده می شود که خود آموزشی غیر مستقیم برای جوان امروز است تا در آینده فقط به فکر منافع زودگذر فردی باشد.

و اما یک پیشنهاد:
در سبک زندگی ایرانی و اسلامی چیزی که بی نهایت از درجه اهمیت برخوردار است، و در این سریال نیز مغفول مانده، توجه به «اوقات فراغت» جامعه و به خصوص فراغت جوانان است. در این سریال نیز همچون تمامی بخش های دیگر کشور تکلیف «اوقات فراغت» جامعه جوان نامشخص است. همانطور که مستحضرید «اوقات فراغت» بهترین زمان برای «تثبیت سبک زندگی» است و در صورت بی توجهی، این اوقات توسط سایر فرهنگ های غیرایرانی و اسلامی، برنامه ریزی و هدایت خواهد شد. کما اینکه تلویزیون به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای تامین فراغت در گذشته با «بدکارکردی» سبب گرایش جوانان به سوی رسانه های خارجی شده است که امید است در دوره مدیریتی جدید این مساله تغییر محسوسی را تجربه نماید.

در صورتیکه این سریال در کنار تمامی مزایای ارزنده ای که داشت نیم نگاهی به موضوع اوقات فراغت جوانان نیز می کرد و بخشی از سریال را به فرهنگسازی شیوه های اوقات فراغت اقشار مختلف جوان اختصاص می داد شایسته تر بود. به واقع این سوال جدی وجود دارد که «جوانان این سریال که نمایندگی جامعه ایرانی را دارند، «کی- کجا- چگونه- با چه کسانی و با چه کیفیتی» اوقات فراغت خود را مدیریت می کنند؟

بدیهی است در فرصتی فراخ و شرایطی مناسب می توان به نقد و بررسی دقیق تر این سریال و آثار و نتایج گفتمانی آن پرداخت. در صورت استمرار و اعتلای این نوع نگاه در محصولات رسانه ملی، ارتباط جامعه مخاطب ایرانی با آن فراتر رفته و شاهد تغییر در سبد مصرف رسانه ای جامعه ایرانی از ماهواره به رسانه ملی خواهیم بود.

مجددا از زحمات و تلاش انجام شده در تغییر نگاه به جامعه جوان ایرانی صمیمانه قدردانی می نمایم.

محمدرضا رستمی

مشاور وزیر در امور جوانان