آرمان ما به قلب و اراده ما وصل است نه به سانتریفیوژ/ تا کی باید به سیاست خارجی یارانه دهیم؟
به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری برنا، حجت الاسلام و المسلمین حسن روحانی در نخستین کنفرانس اقتصاد ایران با شعار راهکاری دستیابی به رشد پایدار و اشتغال گفت: کنفرانس اقتصاد ایران را در اولین روز هفته وحدت اسلامی و روزی که طبق روایت برادارن اهل سنت و برخی از محققین شیعه روز ولادت با سعادت آن حضرت است را به فال نیک می گیرم.
رییس جمهوری افزود: بی تردید در آیین مقدس اسلام به همان نسبت که بر معنویت و اخلاق و آخرت تکیه شده بر دنیا و کار و تلاش و پیشرفت مادی نیز توسیه شده است. بی تردید در آیین اسلام بیاناتی وجود دارد حائز اهمیت کار و تلاش و کوشش برای زندگی مادی و معیشت روزمره هم وزن جهاد در راه خدا تلقی شده است.
روحانی ادامه داد: اسلام آیینی است که به ما می گوید از رحمت خدا دور باد آن کسی که زمین دارد آب دارد و از فقر می نالد.
حسن روحانی تصریح کرد: در اسلام عملی مورد امضا است که عمل صالح باشد، انبیا و پیامبران هم همه فعالیت اقتصادی داشتند یا دامداری یا کشاورزی یا صنعت و یا کشتی سازی برای آینده نگری یک جامعه برای نجات در شرایط خطر آینده، پس انبیا همه اهل فعالیت اقتصادی بودند خود پیامبر اسلام هم تجارت کرد، هم زراعت و هم دامداری کردند و خود حضرت علی (ع) هم این چنین بودند.
رییس جمهوری تصریح کرد: ما نمی توانیم بگوییم دین ما دین اسلام است و می خواهیم دارای معنویت بالا باشیم پس در زمینه اقتصاد کم گذاشتیم تا معنویت بالا رود این در اسلام نیست. کار و تلاش برای رفاه خود و خانواده و مردم یک جامعه و جامعه در کنار اخلاق و پاکی و تقوا در یک مسیر هستند.
رییس جمهوری افزود: دولت یازدهم سال گذشته کار خود را در شرایط خاص اقتصادی که تیتر آن رکود تورمی است که شاید تیتری گویا باشد برای وضعیت اقتصاد کشور آغاز کرد.
روحانی ادامه داد: این که در دو سال پیاپی رشد اقتصادی کشور منفی بود منفی 6.8 و منفی 1.9 و اینکه کشور از لحاظ تورم از مرز 40درصد عبور کرده بود. اینکه کشوری که از لحاظ بازار پولی شرایط ارزی در یک تلاطمی قرار داشت که پیش بینی آینده را دشوار می کرد. اینکه دولت دارای بدهی های هنگفتی بود به نظام بانکی به پیمانکاران به شرکت های متنوع، اینکه دولت در یک شرایطی بود که از لحاظ روابط خارجی و سیاست خارجی فروش آنچه که می خواست بفروشد و خرید آنچه می خواست بخرد با مشکلات فراوان توئم بود و ده ها مشکل دیگر که می دیدید و در زندگی روزمره مشاهده می شد در آن شرایط کار آغاز شد.
رییس جمهوری با اشاره به اشتغالزا نبودن اقتصاد کشور در آغاز به کار دولت یازدهم اظهار داشت: در زمینه اشتغال مشکلات فراوانی داشتیم کل اشتغال را اگر بخواهیم در کشور در یک بازه زمانی ده ساله مثلا از 84 تا 93 بررسی کنیم شاغلین کشور از 20.6 میلیون شده 21.5 میلیون نشان می دهد که اقتصاد ما اشتغال زا نبوده است.
رییس شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: با اینکه در یک دورانی در دهه 80 مخصوصا در نیمه دوم وضع درآمد ارزی ما هم بسیار خوب بوده اما در عین حال بین 85 تا 90 اشتغال خالص ما تقریبا صفر است. این نشان می دهد ما تنها با درآمد ارزی و فروش نفت هم مشکلات ما حل نمی شود.
روحانی ادامه داد: بزرگترین مشکلی که در روز اول مواجه بودیم عدم استفاده و بهره برداری از نظرات کارشناسان بود. این مهم ترین معضل در بخش اقتصاد بود. ما از دانشمندان دانشگاهیان محققان صاحبان تجربه کارآفرینان از آن ها نپرسیدیم، سوال نکردیم. از دانش و تجربه آن ها به خوبی استفاده نکردیم.
رییس جمهوری با اشاره به نتیجه بخش نبودن خوددرمانی گفت: اقتصاد ما در مقطعی دنبال خوددرمانی بود. عده ای در اتاقی بودند و از داروهای خود استفاده می کردند. در یک اقتصاد سالم هم نمی شود از کارشناس استفاده نکرد. در یک اقتصاد رو به راه و دارای رشد و رشدپایدار هم نمی شود از کارشناس استفاده نکرد. گاهی یک ورزشکار می خواهد برنده شود پزشک او را هدایت می کند ما هم در میدان مسابقه هستیم آن جوان ورزشکار هم پزشک دارد برای اینکه بتواند خوب تمرین کند. بعضی وقت ها فردی بر تخت بیمارستان است خیلی به یک پزشک مجرب یا گاهی یک تیم از پزشکی نیاز دارد. همان طور که پزشکی تخصص و بخش های مختلف دارد اقتصاد و علوم اجتماعی هم همین طور است.
حسن روحانی با تاکید بر استفاده دولت از دانشگاهیان و محققان تصریح کرد: کمتر دانشی امروز است که دارای تخصص های مختلف نباشد. باید از دانشمندان خود استفاده کنیم. دولت یازدهم در شرایطی که روی کار آمد اولین تصمیمش این بود که هر قدمی که بر می دارد در بخش اقتصاد با صاحب نظران مشورت کند. البته ما در جمع اقتصادی گاهی تصمیماتی می گرفتیم که برخی از اقتصاددانان از سراسر کشور نامه می دادند و من استفاده می کردم ممکن بود نظرات آن ها را استفاده نکنیم اما خود آن نظر را استفاده می کردیم. دو یا سه نظر باشد آنی که ما امروز از این کنفرانس و بعد از این از دانشگاهیان و محققان می خواهیم همان طور که دانشکده های اقتصاد توسعه پیدا کرد و دانشجویان دکترا افزایش پیدا کرده و تحقیقات افزایش پیدا کرده باید روی میز دولت راه حل های مختلف بیاید.
وی ادامه داد: گاهی راه حل هایی که روی میزم است را نگاه می کنم می بینم با راه های دهه چهل و حرف های آن سال ها خیلی تفاوت ندارد. این همه تحول در اقتصاد ایجاد شده. ما به هر میزان که تعداد دانشجویان اقتصاد و اساتید و محققین افزوده می شوند روی میز اقتصادیمان باید راه حل های نوتر و کارشناسی تر و بومی تر قرار گیرد.
حسن روحانی افزود: گاهی نظریه می آید از فرد فرهیخته اما خوب که دقت می کنید می بینید ترجمه یک مقاله است که البته خوب است اما باید بیشتر در این زمینه با شرایط کشور و مسایل کشورمان کار کنیم.
رییس جمهوری در ادامه با اشاره به پرداخت یارانه ها افزود: در کشور ما سال هاست و دهه هاست اقتصاد به سیاست یارانه می دهد. یارانه دائمی نیست یک روز باید قطع شود. این اقتصاد تا کی به سیاست داخلی و هم به سیاست خارجی یارانه بدهد.
وی ادامه داد: یک دهه برعکس کنیم از سیاست داخلی و خارجی به اقتصاد یارانه دهیم تا ببینیم مردم زندگیشان و معیشتشان و اشتغال شان چگونه خواهد شد.
وی در ادامه افزود: از مردم سوال کنیم اینکه یکی از اصول قانون اساسی که از روز اول اجرا نشده و من به عنوان مسوول اجرای قانون اساسی دلم می خواهد شرایطی فراهم شود یک بار هم شده به این اصل قانون عمل شود. قانون اساسی می گوید در مسایل مهم اقتصادی اجتماعی سیاسی فرهنگی به جای اینکه قانون در مجلس تصویب شود ماده قانونی یا برنامه مستقیم به آراء عمومی مردم و همه پرسی گذاشته شود.
رییس جمهوری تصریح کرد: یک بار هم شده یک مسئله بسیار مهم که برای همه ما اهمیت دارد و در زندگی ما تاثیرگذار است از مردم مستقیم بپرسیم،حالا ممکن است اختلافی هم باشد نظرات همیشه یکسان نیست.
حسن روحانی افزود: مجلس سر جای خود محفوظ ما هم احترام می کنیم. سالی یک بار ده سالی یک بار الان که سی و شش سال شده یک بار این اصل قانون اساسی اجرا نشده.
وی ادامه داد:ما بیاییم یک مدتی به اقتصاد بیشتر توجه کنیم حالا یارانه هم ندهیم از اقتصاد یارانه نگیریم چیزی نمی خواهد به اقتصاد بدهیم. اقتصاد ما بیشتر سیاسی است تا اقتصادی محض. حالا یا با سیاست خارجی یک تلفیقی دارد یا با سیاست داخلی تلفیقی دارد. نمی شود مسایل داخلی و اقتصاد. شما می گویید از همه مالیات بگیریم. کاملا درست است. نمی شود یک نهاد اقتصادی کار اقتصادی کند و مالیات ندهد اما تا بگوییم آن نهاد هم باید مالیات دهد ببینیم چه بساطی می شود. البته این دولت چیزی که بفهمد برای مردم خوب است بدون واهمه به مردم خواهد گفت و اگر لایحه بخواهد به مجلس می دهد. اما بدانید بعضی از امور سیاست داخلیش خیلی قوی است. نمی شود اقتصاد در کشور با انحصار پیشرفت کند. مفهومی ندارد با انحصار پیشرفت کند. وقتی تولید کننده من هستم برای چی باید کیفیت را بالا ببرم. وقتی شما مجبورید از من بخرید.
رییس جمهوری با تاکید بر اینکه اقتصاد باید از انحصار نجات پیدا کند افزود: اقتصاد باید در صحنه شفافیت همه دست گاه های دولتی فعالیت های اقتصادی را باید به صورت شفاف بیان کنند همه مردم با هم باید از آمار و ارقام و طرح های اقتصادی در یک لحظه باخبر بشود. اینجا پسرعمه و پسرخاله نداریم. اگر شفافیت در کار باشد اگر رانت نبود و انشاءالله با فساد هم توانستیم مقابله کنیم که همه جا ریشه دوانده مگر می شود با فساد حرکت اقتصادی ما سرعت پیدا کند. این جملاتی که می گویم به خاطر این است که در اقتصاد باید به حواشی هم توجه کنید. اقتصاد ما جوری نیست که صرف اقتصاد باشد باید مسایل اجتماعی و سیاست داخلی و خارجی و خیلی ملاحظات را در نظر داشت. بسته شما نمی تواند فقط بسته اقتصادی باشد باید بسته سیاسی هم باشد و آن را پشتیبانی کند تا کار جلو رود.
دکتر حسن روحانی با بیان اینکه حرکت شروع شد و آغاز شد تصریح کرد: از سال گذشته هر چه ما دستاورد داریم مربوط به می شود به استفاده از نظرات صاحب نظران دانشگاهیان کارآفرینان صاحبان تجربه و از همه مهم تر اعتماد مردم سرمایه اجتماعی مهم ترین مسئله در اقتصاد است. حمایت مردم و مقام معظم رهبری همه دست به دست هم داد توانستیم یک قدم به جلو برداریم. البته دستگاه اجرایی همه توانی که در اختیار داشت به کار گرفت. خوب ما در این قدم از لحاظ تورم توانستیم مهار کنیم. این همه به عهده شما اقتصاددانان است که برای مردم توضیح دهید. به عامه مردم وقتی می گوییم تورم کاهش یافته می گویند چیزی که ارزان نشده؟ کاهش تورم با ارزان شدن متفاوت است. هم زمان هم می گوییم در همین ماه یک درصد رشد داشتیم هم زمان هم می گوییم که نقطه به نقطه نسبت به دی پارسال الان چقدر تورم است. این ها را باید برای مردم توضیح دهیم.
وی افزود:در بحث اقتصاد اگر مردم با ما همراه نباشد ما شکست می خوریم. باید مردم باور کنند. از رسانه های عمومی خاهش می کنم که دولت را نقد کنند و انتقاد کنند و سازنده باشد اما حواسمان جمع باشد به اعتماد مردم صدمه نزنیم. خیلی مهم است اگر شما می بینید حرکتی از پارسال شروع شده این حرکت به خاطر سرمایه اجتماعی و رابطه دولت با مردم و اعتماد مردم به این دولت است و به خاطر اینکه مردم قبول کردند دولت با کارشناسان مشورت می کند و بدون مشورت کاری نمی کند. و قبول کردند این دولت به آن ها دروغ نمی گوید. اگر این ها از دست رود ما چیزی نداریم سرمایه اصلی ما این است.
حجت الاسلام والمسلمین با اشاره به انتخابات پیش روی مجلس شورای اسلامی گفت:سال دیگر سال انتخابات است از الان هم نسیمش می وزد. اشکالی ندارد . در مسایل ملی ما رشد پایدار می خوایهم. بعد از کنترل تورم در دو فصل پیاپی نشان می دهد هم فصل اول و هم دوم نسبت به سال گذشته ما رشد داشتیم. مجموعه شش ماه هم رشدی 4درصدی داشتیم. این رشد امیدوارکننده است. ما خودماان هم می دانستیم که ما کجا هستیم. خود من حساسم این است که داریم از رکود عبور می کنیم و در مسیر رشد هستیم. البته با رونقی که مورد نظر است فاصله داریم.
رییس جمهوری تصریح کرد:انشاءالله امسال را طوری پایان می بریم که تورم کمتر از 20 درصد باشد. که فراتر از قولی که به مردم دادیم است. ان شاءالله تا پایان سال رشد اقتصادی ما مثبت خواهد بود. بعد از دو سال که رشد اقتصادی منفی بوده. رشد منفی توام با تورم بالا بی سابقه بوده در کشور.
وی افزود:ما یک قدم پا را پیش گذاشتیم اما در عین حال کاهش تورم برای یک فصل و دو فصل کافی نیست باید تورم به صورت مستمر کاهنده باشد تا به نقطه قابل قبول برسیم. این به این معناست که مهار تورم در 93 و 94 و 95 ادامه پیدا کند. در 96 که پایان دولت یازدهم تک رقمی شود تلاش ما این است و برنامه ما این است امیدوارم خدا توفیق دهد و شما نقص های ما را بگویید و مردم کمک کنند که به این هدف برسیم.
دکتر حسن روحانی در خصوص تورم گفت:کمتر کشوری تورم دو رقمی دارند و این ور افتاده در دنیا. نکته مهم تر از مهار تورم رشد است. رشد شروع شده اما مهم استمرار این رشد است. متاسفانه در کشور در مقاطعی تورم مهار شد دوباره برگشت در مقاطعی رشد شروع شد و بعد متوقف شد. آنچه مهم است استمرار آن است ما توسعه مستمر و همه جانبه می خواهیم. نمی شود بگوییم از لحاظ اقتصادی می خواهیم توسعه پیدا کنیم اما از لحاظ سیاست خارجی می خواهیم انقباضی عمل کنیم.
وی با اشاره به سیاست خارجی دولت گفت:تجربه ما می گوید نمی شود کشور با انزوا رشد مستمر داشته باشد. این به معنای دست برداشتن از آرمان و اصول نیست. مگر کسی در میز مذاکره بحث آرمان می کند؟ نه ما و نه آن ها نمی خواهند بحث کنند. در دنیا امروز بحث منافع است. هر کشوری دنبال منافع خود است. تهدید ها فرصت ها و منافع مشترک این ها اساس سیاست خارجی است. اصول و آرمان اصلا در سیاست خارجی بحث نمی شود. و شدنی است مگر ما در پیشرفت مرحله اول در توافق ژنو آرمان معامله کردیم و مگر اصول معامله کردیم. با هم حرف زدیم و توافق کردیم. این خواست ها با هم فاصله دارد. تمام مذاکرات به معنای این است که پلی وصل شود بین خواست ما و آن ها. این پل از کجا شروع شود و متصل شود همه مذاکرات معنایش این است.
رییس جمهوری افزود:در توافق ژنو که توافق کردیم و بخشی از تحریم ها برداشته شد اما تحریم های مهم سر جایش است. بخشی از تحریم ها در زمینه بیمه و خودرو و پتروشیمی عبور کردیم و بخشی از اموال بلوکه شده آزاد شد و از آن طرف ما شفافیت بیشتر نشان دادیم و گفتیم که فلان غنی سازی را متوقف کردیم این به معنای این است که آرمان و اصول ما رفت؟! آرمان ما به قلب و اراده ما وصل است نه به سانتریفیوژ.
دکتر روحانی ادامه داد:این حرکت با کمک مردم آغاز شده و به پیش خواهد رفت شما یقین این دولت داشته باشید در هر جایی اگر دولت مشکل پیدا کند این مشکل را به صراحت برای شما بیان می کند. لااقل من به عنوان رئیس جمهور بی تردید مشکل را با مردم در میان خواهم گذاشت. اما بسیاری از امور هم بدانید حرکت جامعه ما باید با همکاری و هماهنگی باشد. این نیست که دستگاه اجرایی همه چیز در دستش باشد. حتی اقتصاد مگر اقتصاد همه اش در دست دولت است. مگر در اقتصاد دولت می تواند هر تصمیمی بگیرد. بعضی وقت ها ما نیاز به قانون داریم که باید به مجلس برود. مجلس هم تنها نیست شورای نگهبان باید تصویب کند. لااقل این سه نهاد باید با هم باشد قوه قضائیه هم باید با ما همکاری کند.
رییس جمهوری تاکید کرد:همه ما در سیاست های کلی باید از چارچوبی که رهبر ترسیم می کند پیروی کنیم. مگر می شود جدا جدا کار کنیم. بعضی می گویند به رئیس جمهوری بگویید فلان کار شد نشد؟ خیلی جاها برای به پایان رساندن کارها باید با هم همکاری کنیم.
وی افزود:شرایط ما و جهان به ما حکم می کند که ما امروز وحدت و اتحاد بیشتر داشته باشیم دست به دست هم دهیم از مشکلات عبور کنیم. علی رغم همه مشکلات به آینده امیدواریم اگر ملت یک پارپه در صحهنه باشد و دولت را خادم بداند. ما سرور نداریم و دولت نمی تواند بگوید من سرورم دولت خادم مردم است اما اگر مردم بگویند به ما چه دولت برود تصمیم بگیرد. هم تصمیم با شماست و هم باید در صحنه باشید. ما در شرایط امروز با یک پدیده جدید به نام کاهش قیمت نفت مواجهیم. ما در سال 66 و 67 هم حوادثی این چنینی داشتیم. در سال 77 و 78 هم داشتیم. مقاطعی بوده که قیمت نفت بیش از حد انتظار کاهش داشته. راه نهایی این است که نفت ذاتش این چنین است به دلایل مصرف کننده و تولید کننده ها و شرایط آن ها. اگر ایران تولید کننده ده میلیون بشکه در روز بود حسابش فرق می کرد تا اینکه یک میلیون بشکه در روز تولید دارد. در ارتباط با دنیا هر چه قوی تر باشیم. اگر راه آهن ما به همه کشورهای منطقه وصل باشد و کشورهای دور ما بتوانند کالای خود را از بنادر ما صادر کنند امنیت کشور ما تضمین می شود. اگر شما گاز بفروشید و گاز بخرید امنیت تقویت می شود. اگر برق بفروشید و بخرید امنیت تقویت می شود. اگر سرمایه گذاری خارجی در ایران و شما در خارج باشید امنیت تقویت می شود. امروز به عکس دیروز است که اگر سرمایه گذار خارجی در ایران باشد ما ضعیف می شویم.
روحانی توصیه کرد:ما باید از این وضعیت عبور کنیم. الان هم کاهش در مرز 50درصد کاهش در قیمت نفت است. یکی از بحث های این کنفرانس می تواند همین بحث باشد.
رییس جمهوری با اشاره به جلسه مرداد ماه با اقتصاددانان گفت:برای خروج از رکود که ما پیشنهاد دهنده بودیم و شما اصلاح می کردید و امروز برعکس است. از همان زمان تصمیم این جلسه اتخاذ شد و برگزار شد و حالا همزمان شده با کاهش قیمت نفت پس می تواند جزو دستورهای این جلسه باشد. در این شرایط برای ادامه مهار تورم و رشد اقتصادی باید چه کار کنیم؟ برای بودجه ما باید چطور بسته شود؟ در بحث یارانه چه کار کنیم؟ اخیرا هم در باره یارانه بگیر ها بحث می شود.
وی در خصوص بحث یارانه ها گفت:راجع به یارانه عده ای که نیاز ندارند نباید بگیرند این مورد نظر همه است اما چطور کشف کنیم کیا نیازمند هستند و چه کسانی نیستند 50درصدش راحت است و 50درصدش مشکل است. نتیجه این می شود که یارانه یک عده اش قطع می شود اما همسایه اش که وضعش بهتر است دارد می گیرد. اون وقت چی می شود در جامعه. می گویند یک عده ای که نیازمند هستند فقط یارانه بگیرند. ما یک سیستم اطلاعاتی جامع کامل برای هشتاد میلیون برای جمعیت ایران نداریم. می گویند آنی که در خارج است نباید یارانه بگیرد. یک عده دانشجویند یک عده مریضند. بعضی می گویند هر کسی بیشتر از سه میلیون درآمد داشت یارانه نگیرد. در تهران چی در روستا چی در مرز و مرکز شهرچی نمی شود یک معیار کامل گذاشت هر کاری کنیم یک نقصی دارد. شما ممکن است به راه حل بهتری برای این کار برسید. تا حالا چندین گروه نشستند صحبت کردند. نتوانستند حل کنند.به حداقل اشکال برسانیم و عمل کنیم. ممکن است در مجلس هم نظارتی باشد و بتوانیم با هم مشارکت کنیم و راه حل پیدا کنیم.
حجت الاسلام والمسلمین حسن روحانی در رابطه با معوقات بانکی تصریح کرد:مسایل مالی و بانک ها و معوقات در بانک ها یکی از مشکلات است بدهی بانک ها به بانک مرکزی و پایه پولی یکی از مسایل مهم است. نقدینگی در جامعه یکی از مسایل است. همه این مسایل دست به دست هم می دهد و باید برای همه این ها راه حل پیدا کنیم. اصل 44 که اجرا شد و ناقص اجرا شد و بعضی جاها به بی راهه رفت. تا اقتصاد به مردم واگذار نکنیم درست نمی شود. خصولتی هم درست نمی شود. باید اقتصاد را سامان دهیم. و به این کنفرانس امید داریم که شما به ما کمک کنید. تکیه ما به نظرات شماست. شما کارشناس این کار هستید و می توانید بهتر کمک را به ما کنید. چه آنی که دانش لازم را دارد و چه کسی که تجربه عملی دارد این دو باید مسایل ما را حل و فصل کنند. اقتصاد ماشینی نیست که تعمیرگاه بخوابانیم و تعمیر کنیم. اقتصاد راه می رود باید تعمیر هم کنیم. مثل کشتی های اقیانوس پیما که در حال راه رفتن تعمیر می شود. نکته دوم اینکه دولت دارای محدویت منابع است. مسئله سوم ما نمی توانیم عدالت را فراموش کنیم. ما نمی توانیم طرحی را پیاده کنیم و بگوییم یک عده از بین می رود و فوت می کنند مهم نیست اقتصاد درست می شود. ما نمی توانیم همچنین کاری کنیم. وظیفه قانونی و دینی ما به ما اجازه نمی دهد. هم زمان باید قشر مستضعف را در نظر بگیریم. وضع دولت را مد نظر قرار دهید در عین حال به ما راه حل دهید. مطمنم با راه حل های شما روزنه هایی پیدا خواهد شد و به مقصد می رسیم.
وی اشتغال را مشکل اصلی کشور دانست و گفت: باید اقتصاد ما اشتغال زا باشد. الان بیکاری ما فشارش بر روی خانم های ماست. این ها نیروهای خلاقه جامعه ما هستند. ما باید برای اشتغال تلاش کنیم رشد مستمر پایدار اشتغال زا در چارچوب اقتصاد مقاومتی. اقتصاد مقاومتی یعنی اینکه به جایی برسیم که تصمیم فلان کشور کوچک یا فلان قدرت و ابرقدرت ما را نلرزاند. یک سال خشکسالی ما را نتواند بالا و پایین کند. اقتصاد قوی و قدرتمند که تکیه اش بر اقتصاد ملی و تولید است. اگر بنا باشد همه چیز ما بر مبنای پول نفت ما باشد همین مشکلات پیش روی ما هست.
رییس جمهوری در پایان تاکید کرد:نه تولید باید متکی به دلار نفتی باشد و نه دارو و نه غیره. من بسیار به آینده امیدوارم به دلیل اینکه در ایران افراد خلاق و دانشمندان بزرگ و اقتصاددانان برجسته داریم اینجا نیاز به وفاق داریم. ممکن است در اقتصاد ایده های مختلف باشد اما نیاز به وفاقی داریم که از این پیچ عبور کنیم. به رشدی توام به اشتغال برسیم. روی پای خود بایستیم. نیاز ما به نفت کمتر شود. اگر اینطور باشد مذاکرات هسته ای ما سریع تر پیش می رود. هر چه اقتصاد ما قوی تر باشد می توانیم با خارجی ها بهتر مذاکره کنیم. همه این ها شدنی است با کمک شما. یک بار دیگر از شما تشکر می کنم عید پیامبر بر شما مبارک باد.