آیت الله طالقانی اسلام شناسی اجتهادی بود

به گزارش خبرنگار پارلمانی برنا، علی لاریجانی، رییس مجلس شورای اسلامی، صبح امروز در مراسم نکوداشت یکصدمین سال میلاد آیت الله طالقانی در محل مرکز همایش های بین المللی صدا و سیما گفت: آیت الله طالقانی فردی استثنایی بودند؛ لذا چرا نسل جوان نباید ایشان را بشناسد. وظیفه نخبگان و رسانه هاست که در تبیین افکار و سلوک اجتماعی ،معنوی و فرهنگی اینگونه دردانه های تاریخ معاصرمان تلاش کنند.

وی افزود: آیت الله طالقانی شخص ذو وجوه، عالم دینی، مجاهد واقعی فی سبیل الله، و تاثیرگزار در صحنه فرهنگی، سیاسی و اجتماعی کشورمان بودند .

لاریجانی با بیان اینکه تاریخ زندگی آیت الله طالقانی نشان می دهد وظیفه اولیه ایشان آموزش در مکتب اهل بیت بود، گفت: پدر ایشان عالم و مجاهدی بزرگ بود و شخصیت آیت الله طالقانی در اوایل جوانی به تعالیم اهل بیت(س) بود.


وی اظها رداشت: اسلام شناس باید در معارف اهل بیت از طریق صحیح آن وارد شود.

لاریجانی با بیان اینکه آیت الله طالقانی به حوزه علمی قم رفتند و سال ها در مکتب آیت الله حائری و بسیاری از بزرگان تعلیم دیدند، گفت: آیت الله طالقانی مدتی به نجف اشرف مشرف شدند و همین امر نشان می د اد که ایشان دغدغه فهم دینی با روش دقیق آن را دارند. و وقتی اجازه اجتهاد گرفتند، وارد امور اجتماعی شدند.

رییس مجلس شورای اسلامی اظهار داشت: آیت الله طالقانی ضمن اینکه با گروه های مختلف سیاسی ارتباط داشتند، راه مستقیم ایشان بر این گروه ها تاثیر می گذاشت. چرا که پایه های فکری ایشان از نظر اسلامی به خوبی شکل گرفته بود.

لاریجانی همچنین یکی از وجوه زندگی آیت الله طالقانی را توجه به قرآن و تدبر در قرآن دانست و گفت: این حالت کسب دانش و معرفت دینی در طول مبارزات سنگین ایشان دیده می شد.

لاریجانی با بیان اینکه اسلام یک موضوع همه جانبه است، گفت: آیت الله طالقانی توجه خاصی به این موضوع داشتند.

رییس مجلس شورای اسلامی اظهار داشت: آیت الله طالقانی یک اسلام شناس اجتهادی بود و در سخنرانی ها و صحبت های ایشان این مسلک اجتهادی مشخص بود. ایشان مجتهدی بود که با روش طبیعی در حوزه علمیه قم و نجف وارد شده بود و سپس وارد میدان راهنمایی خلق شدند.این نیز یک وجه از زندگی ایشان است که تاثیراتی در دوره های مختلف داشته است.

وی وجه دیگری از شخصیت آیت الله طالقانی را مربوط به شرایط سیاسی ایشان دانست و تاکید کرد: دغدغه های آیت الله طالقانی متنوع بودند.

وی همچنین دیگر دغدغه آیت الله طالقانی در عرصه سیاست را ارزشی که ایشان برای سرنوشت مسلمانان در ایران و به طور عام می دانستند، دانست و گفت: دغدغه وحدت شعب مختلف اسلامی در بعد سیاست نیز یکی دیگر از دغدغه های آیت الله طالقانی بود.

لاریجانی اظهار د اشت: آیت الله طالقانی دلیل عقب افتادگی و دیکتاتور زدگی در سایر کشورهای اسلامی را عدم توجه به قرآن می دانست به طوری که خود ایشان مقدار زیادی از وقت خود را در محفل هدایت و در منزل برای خانواده خود به تفسیر قرآن می پرداختند.

رییس مجلس شورای اسلامی گفت: ایشان عدم توجه به قرآن و زینتی ساخت قرآن را یکی از دلایل عقب افتادگی و دیکتاتور زدگی می دانستند لذا اهتمام زیادی به این موضوع داشتند. و با همین دغدغه شروع به آموزش جوانان کردند.

وی نقش آیت الله طالقانی در حوزه سیاست را برجسته، عام و شاخص دانست و گفت: آیت الله طالقانی در جریان های مختلف حضور داشتند و اولین درگیری ایشان مربوط به کشف حجاب بود.

لاریجانی اظهار داشت: نقش آیت الله طالقانی در نهضت ملی نفت و همکاری با آیت الله کاشانی و فداییان اسلام و جریان های ملی مکشوف بود اما سبک و سیاق خاصی داشتند. چنانچه بعد از کودتا ایشان چند اقدام انجام دادند که وضع فکری ایشان را نشان می داد.

رییس قوه مقننه با بیان اینکه جبهه ملی دوم با حضور آیت الله طالقانی تشکیل شد، تصریح کرد: چون سبک و سیاق این جبهه را را متناسب با اسلام ندیدند از جبهه جدا شدند، همچنین ایشان با بازرگان در نهضت آزادی همکاری هایی داشتند. و فداییان اسلام را به خانه خود راه دادند که به همین دلیل نیز دستگیر شدند.

وی در همین راستا افزود: دغدغه آیت الله طالقانی این بود که همه این گروه ها را به سمت راه صحیح بکشاند.

وی اظهار داشت: آیت الله طالقاتی بعد از آزادی از زندان در سال 57 در مورد ماهیت انقلاب گفتند این نهضت اسلامی است. نمی توانیم بگوییم ملی است که این روح فکر آیت الله طالقانی بود.

لاریجانی در ادامه با بیان اینکه آیت الله طالقانی در جریان های مختلف سیاسی برای انگیزه حضور داشت و فکر اصیل اسلامی را دنبال می کرد، گفت: در حضور سیاسی آیت الله طالقانی یک حضور اصیل سیاسی دریافت می کنیم.

وی نوع رفتار در حوزه سیاست آیت الله طالقانی را یک فکر اصیل اسلامی دانست و گفت: فکر اصیل اسلامی بر رفتار سیاسی آیت الله طالقانی تاثیر زیادی داشت.

رییس مجلس شورای اسلامی اظهار داشت: آیت الله طالقانی یک اسلام شناس واقعی بود که با هدف گذاری مشخص وارد عرصه سیاست شده بود. و تلاش می کرد همه گروه ها را به سمت اسلام ببرد.

وی گفت: شهید مطهری و آیت الله طالقانی زمانی که در جریان های مختلف بودند، نقششان تاثیر گزاری بود نه تاثیر پذیری و فاصله ها را می شناختند از این شباهت تامی با هم دارند.

لاریجانی با بیان اینکه عقاید آیت الله طالقانی با دیگران متفاوت بود، گفت: مجاهدت آیت الله طالقانی و نوع مبارزات ایشان جذاب و کم نظیر است.

رییس قوه مقننه با اشاره به اینکه آیت الله طالقانی در آن زمان دائما در زندان و تبعید بودند و مقاومتشان یکه بود گفت: به نظر می رسد رژیم دیکتاتوری از نوع مبارزات ایشان خسته شده بود و نمی توانست با این مبارزه مسلکی چگونه برخورد کند.

وی اظهار د اشت: در سال 42 زمانی که ایشان نیز در مکانی حضور داشتند عده زیادی که در آن جلسه بودند را دستگیر کردند اما ایشان را نبردند که ایشان خود را عمدا وارد دستگیر شدگان کردند اما بعداز دو روز آزاد شدند. که این امر نشان می داد آنها سرگشتگی نسبت به آیت الله طالقانی داشتند.

رییس مجلس شورای اسلامی اظهار داشت: نوع دفاعایات آیت الله طالقانی در دادگاه ظالمانه شاه نشان می داد ایشان برای استغنا صحبت می کنند و دادگاه دیکتاتوری را به رسمیت نمی شناسند.

وی بعد تأملات قرآنی ایشان را قابل ذکر دانست و گفت: تفسیر از ویژگی های خاصی برخوردار است و مخاطب آن جوانان هستند. لذا تلاش می کرد با تفسیر ، تفسیر بیان نشود.

لاریجانی اظهار داشت: دو نکته مهم در تفسیر آیت الله طالقانی است، یکی این که در قالب اسلوب های تفسیری قرار نگرفته و به فراخور آیات از یک سبک تفسیری استفاده کرده است. و در سبک و سیاق تفسیری از روش های مختلف استفاده کرده

وی اظهار داشت: نگاه به مسایل سیاسی و اجتماعی در تفسیر ایشان تاثیر دارد و آیت الله طالقانی یک رویکرد معتدلی در برخورد و تفسیر آیات داشتند.

وی گفت: آیت الله طالقانی با عقل سلیم با آیات روبرو می شدند و عارفانه زندگی می کردند، اما در تفسیر ایشان برخی تأویلات عرفانی را نمی بینید که این نشان می دهد که ایشان با یک عقل سلیم و فطرت پاک با آیات برخورد می کند و برداشت شخصی در تفسیر آیات مشخص است.

وی همچنین از دیگر خصوصیات آیت الله طالقانی پرهیز از علم زدگی دانست و گفت: ایشان معتقد بودند نباید آیات قرآن را از نگاه علم زدگی تفسیر کرد، اما این در حالی است که مرحوم بازرگان گرایش علم گرایانه در مسایل اسلامی داشتند، اما آیت الله طالقانی از نظر فرهنگی در تفسیر گرایش علم گرایانه ندارند.

لاریجانی یکی از دغدغه های ایشان را مسأله سرنوشت مسلمانان دانست و گفت: ایشان نسبت به فلسطین و نقش اسراییل در جامعه اسلامی و نقش مخرب آن در ایران دغدغه داشتند.

وی در همین راستا یادآورشد: نقش شاه و ارتباط با اسراییل یکی از دغدغه های آیت الله طالقانی بود.

رییس مجلس شورای اسلامی در ادامه سخنانش با اشاره به اینکه آیت الله طالقانی جهاد را برای پیشرفت اسلامی و زمانی که به بخشی از امت اسلامی تجاوز می شود، مهم می دانند، گفت: در برخی کنفرانس های کشورهای عربی، صحبت های بلندی در مورد صهیونیست مطرح می شود، اما می بینیم در پشت صحنه به اسراییل کمک می کنند و خبرها حاکی از این است که برخی کشورهای اسلامی در جنگ33 روزه، گزارش ها را به اسراییل می دادند که این مسأله در همان زمان نگرانی آیت الله طالقانی بوده است.

وی گفت: آیت الله طالقانی جهاد را یک امر فکری می دانستند و می گفتند هر انسانی که قوه قزویه داشته باشد، باید بتواند از خود دفاع کند.

وی افزود: دو نوع جنگ داریم، یک جنگ جهادی و برای حق است و یک جنگ جنبه حق ندارد و گسترش اسلام با این فلسفه بود.

رییس مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: کسانی که فکر می کنند عرب ها مانع شکل گرفتن تمدن ایران شده اند سخت در اشتباهند چرا که فرهنگ ما فطری بوده و این سلاطین بودند که نمی گذاشتند این فرهنگ گسترش پیدا کن مسلمانان در هیچ دوره ای به دنبال کشور گشایی نبودند بلکه به دنبال عرضه فکر خود بودند.

وی اظهار داشت: آیت الله طالقانی معتقد بودند در بحث جهاد باید فکر اسلامی را منتقل کنیم.

وی با بیان اینکه آیت الله طالقانی مشهور به علاقمندی به نظریه شوراها بودند گفت: ایشان می گفتند مردم در پناه شوراها فکرشان قوام می گیرد که این دغدغه ایشان از یک اصالت فکری اسلامی برخوردار بود.

لاریجانی خاطرنشان کرد: تربیت شدن به عنوان یک مردم سیاسی، که در حوزه اجتماع حرکت داشته باشد، به حضور و تمرین احتیاج دارد اگر تمرین سیاسی نداشته باشند، نمی توانند به عنوان یک مرد سیاسی در حوزه اجتماع حضور داشته باشند.

وی ادامه داد: حضور آگاهانه در حوزه سیاست به تجربه سیاسی احتیاج دارد و باید از پایین ترین سطوح شروع شود که به نظر من این فکر آیت الله طالقانی فکر اصیلی است.

رییس قوه مقننه اظهار داشت: دموکراسی عمیق به تجربیات سیاسی احتیاج دارد. افراد باید مشارکت یاد بگیرند و حد و مرزها را درک کنند و در چارچوب های یک حرکت اصیل سیاسی حرکت کنند.

لاریجانی گفت: دغدغه دیگر آیت الله طالقانی این است که اصولا نیاز رفتار سیاسی در فلسفه سیاسی اسلامی یک نوع مشارکت عام است و این مشارکت به معنای این نیست که به صورت تصنعی از مردم و افراد دعوت کنیم، بلکه باید حضوری تاثیرگزار و تعیین شده داشته باشند.

رییس مجلس شورای اسلامی همچنین ادامه داد: آیت الله طالقانی معتقد بودند جامعه با عقل جمعی شکل می گیرد و به نتیجه می رسد.

وی امر به معروف را نیز از دیگر دغدغه های آیت الله طالقانی دانستندو فرمودند، آیت الله طالقانی امر به معروف را برای همه مردم می دانستند و می گفتند همه حکومت نسبت به مردم و مردم نسبت به حکومت مسوولند و این مسأله جنبه اجرایی دارد. لذا اگر این مسأله با سازوکار خودش انجام شود، اجرایی است.

لاریجانی در خاتمه اظهار داشت: امیدوارم این نشست تاثیراتی برای جامعه داشته باشد و از برداشت فکری ایشان برای امروز در داخل کشور و مسایل مختلف دنیای اسلامی استفاده شود.