شرح حدیثی از امام صادق(ع) در دوستی و خدمت بی منت

به گزارش سرویس سیاسی برنا به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای (مدظله العالی)، رهبر فرزانه انقلاب در درس خارج فقه خود به شرح حدیثی از حضرت امام صادق علیه‌السّلام پرداختند.


«‫عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ الْمُؤْمِنُونَ خَدَمٌ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ قُیل وَ كَیْفَ یَكُونُونَ خَدَماً بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ قَالَ یُفِیدُ بَعْضُهُمْ بَعْضاً...»
كافى، ج 2، ص 167

فى الكافى، عن الصّادق (علیه‌السّلام): «المؤمنون خدم بعضهم لبعض»؛ حضرت امام صادق علیه‌السلام فرمودند: مؤمنین، خدمتگاران یكدیگرند. خدم، جمع خادم است؛ یعنى خدمتگاران. در فارسى، ما براى كلمه‌ى خدم میگوئیم خدمتگار؛ كه محترمانه‌اش كلمه‌ى «خدمتگار» است، و غیرمحترمانه‌اش كلمه‌ى «نوكر» است، نه خدمتگزار. تعبیر خدمتگزار، یك تعبیر دیگرى است و در فارسى یك معناى عرفىِ دیگرى دارد، كه متفاوت است با معناى خدمتگار. خدم، جمع خادم است. خادم به همان معناى خدمتگار است. میگوید: مؤمنین خدمتگارهاى همدیگرند. [خب مستمعین]، تعجب كردند: چطور؟ همه خدمتگار همدیگر هستند؟ یا به تعبیر عرفى‌تر، همه نوكر همند؟ «قیل و كیف یكونون خدما بعضهم لبعض»؛ چه جور میشود كه بعضى، بعضى دیگر را خدمتگار باشند؟ یعنى مثلاً بروند خانه‌هاى همدیگر، خدمتگارى كنند؟ فرمود: «یفید بعضهم بعضا»؛ [یعنی] به هم فایده برسانند. پس فایده رساندن مؤمنین به یكدیگر، خدمتگارى به آنهاست؛ [و در آن] منّتى وجود ندارد؛ نكته این است.

اگر چنانچه ما به هم خدمتى كردیم و به یكدیگر فایده‌اى رساندیم، چه در عرضِ هم باشیم - مثل ما مردم معمولى كوچه و بازار كه به حسب شأن اجتماعى، در عرض یكدیگر قرار داریم - چه آن كسى كه به حسب موقعیت اجتماعى، شأن بالاترى دارد؛ مثلاً رئیس یك تشكیلاتى است، دیگر نباید سر یكدیگر منّتى داشته باشیم. به نظر ما نكته‌ى این حدیث، تنها این نیست كه افراد باید به هم نفع برسانند؛ بلكه این هم هست كه این نفع رساندن موجب منّت نباشد، تا این خدمتى را كه میكنند، با منّت گذاشتن باطل نكنند.