آیینهایی که می رود تا فراموش شود
شاهین سپنتا درباره جشن چهارشنبه سوری در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی برنا اظهار داشت: این جشن در میان ایرانیان چند هزار سال قدمت دارد اما به طور حتم این مراسم های در گذشته های دور بسیار متفاوت با امروز برگزار می شد.
دبیر کانون گسترش فرهنگ ایران بزرگ ادامه داد: درباره جشن چهارشنبه سوری دو نظر وجود دارد این که نیاکان ما با آتش افروزی در گاهانبار،آخر سال، آن را در یکی از 5روز سال یا احتمالا شب آخر سال برگزار می کردند و بر این اساس در سپیده دم با افروختن آتش در فراز دام یا تپه و بلندی های مشرف به شهرها و یا روستاها نزدیک شدن به سال نو را جشن می گرفتند.
وی در ادامه با اشاره به وجود برخی شباهت ها بین پریدن بر روی آتش و گذر سیاوش از آتش افزود: پریدن از آتش در آتش سوزی به نوعی نمادپیروزی پاکی و پلیدی است. همانطور که از گذشته گفتم همواره روسیاهی به ذغال می ماند و پاکان از آتش عبور می کنند.
سپنتا در ادامه خاطر نشان کرد: پیام چهارشنبه سوری چیزی نیست جزء پیشواز نوروز و به نوعی آیین مقدماتی جشن اصلی نوروز بوده است.
دبیر کانون گسترش فرهنگ ایران بزرگ ادامه داد: چهارشنبه سوری مجموعه ای از آداب و رسوم مختلف است که برخی از آنها تاچندسال اخیر برگزار می شد اما امروز به دست فراموشی سپرده شده است. از جمله این مراسم ها می توان به فال گوش ایستادن، کوزه شکستن، شال اندازی و پختن آش رشته اشاره کرد.
سپنتا درباره کفچه زنی یا قاشق زنی نیز اظهار داشت: این مراسم تا چندسال پیش هنوز برگزار می شد و من به یاد دارم که در زمان کودکی ام با بچه های محل پارچه هایی روی سر می گذاشتیم و به در خانه می رفتیم و قاشق می زدیم تا صاحبخانه برای ما خوراکی هایی در ظرف بریزد و به ما بدهد.
وی درباره این رسم گفت: ما که با قاشق زنی به در خانه های هم محله ای ها می رفتیم به نوعی نقش پیام آوران نوروزی را برای صاحب خانه داشتیم و برای آنها پیام شادی می آوردیم و آنها نیز با دادم هدایا و خوراکی ها به ما شادی هدیه می کردند.
دبیر کانون گسترش فرهنگ ایران بزرگ با تاکید بر اینکه هدف اصلی از همه این مراسم ها شادی بوده است، تصریح کرد: در دهه گذشته حال و هوای چهارشنبه سوری بسیار شاد بود، از صدای قاشق زنی در محله ها به گوش می رسید و برخی از مردم آش می پختند و بین مردم محل توزیع می کردند.
سپنتا با تاکید بر این که متاسفانه به مرور زمان این سنت ها رنگ باختند و در مراسم چهارشنبه سوری شکل دیگری به خود گرفت تا جایی که امروز این مراسم به میدان جنگ و گریز و کارهای خطرناک تبدیل شدند، خاطر نشان کرد: وظیفه رسانه ها و دوستداران فرهنگ این است که این آیین ها را با اطلاع رسانی درست بار دیگر زنده کنند.
وی آتش افروزی را یکی از زیبا ترین مراسم های چهارشنبه سوری ذکر کرد و بیان داشت: به عقیده من این رسم یکی از زیباترین مراسم های چهارشنبه سوری در این شب مردم بوته هایی را (برخی 3بوته و برخی 7بوته) آماده می کردند و آتشی می افروختند و خانواده دور آن حلقه می زدند و شعر می خواندند و از روی آتش می پریدند.
دبیر کانون گسترش فرهنگ ایران بزرگ درباره رسم کوزه شکستن درجشن چهارشنبه سوری نیز اظهار داشت: برخی از مردم شئی را داخل کوزه می گذاشتند و کوزه را می شکستند و آنچه از داخل آن به دست می آمد به عنوان شیئی خوش یون نزد خود نگه می داشتند.
سپنتا همچنین درباره رسم شال اندازی اظهار داشت:شال اندازی در برخی از نواحی ایران برگزار می شد. در این مراسم مردم شالی را از بالای سقف خانه همسایه ها آویزان می کردند و صاحب خانه داخل شال هدیه ای می گذاشت تا آنها آن را بالا بکشند.
وی درخصوص فال گوشی ایستادن نیز توضیح می دهد: در این شهر مردم به ویژه خانم ها در معابر عمومی فال گوش می ایستادند و به صحبت عابرانی که می گذشتند گوش می دادند و برداشت هایی که از صحبت عابران می کردند به عنوان فال سال آینده خود در نظر می گرفتند البته معمولا سعی می کردند پیام های خوبی را از صحبت های عابران برداشت کنند.
دبیر کانون گسترش فرهنگ ایران بزرگ در پایان تاکید کرد: همه این سنت ها در شب چهارشنبه سوری برای این است که ما را به نوعی به آینده و داشتن سالی بهتر امیدوار کند و بهانه ای باشد برای شادی و امید مردم به آینده، این در حالی است که امروز برخی افراد با رفتارهای خود رعب و وحشت برای شهروندان ایجاد می کنند حتی با استفاده از مواد محترقه خطرناک خسارات مالی و جانی را به سایر افراد وارد می کنند.
