چوگان دادیم، بیلیارد گرفتیم!

سرویس اجتماعی برنا/

جدا از مفرح بودن و جذابیت، این رشته پیامدهایی را به همراه داشته است، هر چه باشد ورود هر رشته ورزشی فرهنگ جامعه صادر کننده را وارد کشور هدف می کند.

بر کسی پوشیده نیست که در برخی از باشگاه ها شرط بندی جزء لاینفک و جدانشدنی توپ های رنگارنگ شده است، آنجایی که باخبر می شویم در یک بازی اسنوکر در فلان باشگاه شمال تهران بر روی مبالغ میلیونی و حتی اتومبیل های گران قیمت شرط بندی می شود.

در چنین شرایطی سازمان های مرتبط تنها به پلمپ کلوپ های مذکور می پردازند تا بدین ترتیب آغاز به کار این باشگاه ها در جای دیگر شهر از سر گرفته شود.

این در حالی است که در آیین و فرهنگ کشورمان رشته های مفرح و جذابی به دست فراموشی سپرده شده که همین ورزش ها هم اکنون جزو بازی های مطرح بین المللی بوده و هر ساله مسابقات جهانی باشکوهی در این باره برگزار می شود.

چوگان با ریشه بومی و ایرانی که هم اکنون در برخی از مناطق کشور انجام می شود، یکی از همین ورزش هاست.

سوال اینجاست که چه عواملی باعث شد تا ورزش ملی بومی و تاریخی چوگان که ساخته و پرداخته نبوغ نیاکانمان است را بدهیم و به جای آن رشته هایی نظیر اسنوکر، بیس بال و سافت بال را بگیریم!

همه اینها بهانه ای شد تا به سراغ سید محمد صابر حسینی استاد تربیت بدنی دانشگاه تهران برویم و با او گپی بزنیم.

این استاد دانشگاه حرف هایش را اینطور شروع می کند: "محصولات مختلف در شرایط و اشکال مختلفی وارد یک جامعه می شوند، اگر بپذیریم که ورزش نیز یک محصول است، آن زمان می توانیم بگوییم رشته های ورزشی زمانی به بدنه جامعه نفوذ می کنند که جالی خالی و فضای مناسب برای بسط و گسترش آن وجود داشته باشد."

حسینی معتقد است: "وقتی به رشته هایی نظیر چوگان، سوارکاری و تیر اندازی اهمیت چندانی نمی دهیم، باید منتظر سرمایه گذارانی باشیم که محصولات فرهنگی خود را در قالب ورزش عرضه می کنند. به طور نمونه ورزش زورخانه ای بیانگر روحیات و احوالات ایرانیان است، فرهنگ پهلوانی و جوانمردی با ضرب و ساز ایرانی همراه با ادواتی که هر کدام گویای بخشی از تاریخ ایران است، می تواند مصداق خوبی بر این موضوع باشد."

این استاد دانشگاه حرف هایش را اینطور ادامه می دهد: "رشته هایی نظیر بیلیارد و بولینگ فضای خود را می طلبد به طور نمونه در اغلب این باشگاه ها موسیقی کلاسیک غربی پخش و نوشیدنی های خارجی سرو می شود، با چنین احوالاتی دور از ذهن نیست اگر در برخی از همین کلوپ ها شرط بندی صورت بگیرد."

اما چه عواملی باعث شد تا چوگان به رغم محبوبیتی که در جهان دارد، در ایران مورد اقبال قرار نگیرد؟ این امر ریشه در تاریخ دارد، در زمان صفویه به دلیل اهمیت دادن این سلسله به فرهنگ و آیین و سنن، چوگان رونق فراوانی داشت، اما پس از آن یعنی در دوره افشاریه، زندیه و قاجاریه به دلیل جنگ و کشمکش های داخلی برخی بازی های محلی به دست فراموشی سپرده شد.

این در حالی است که در همین بین روس ها و انگلیسی ها که در ایران نفوذ زیادی داشتند، برخی از ورزش های بومی مانند چوگان که هیجان و جذابیت قابل توجهی دارد را به کشور خود صادر کردند.

همانگونه که پیش از این نیز به آن اشاره شد، جای خالی ورزش های اصیل، پای ورزش های غربی که کمتر رابطه ای با روحیات ما دارد را به کشور باز کرد.

در پایان، از این استاد دانشگاه راهکارهای بسط و گسترش ورزش چوگان در ایران را پرسیدیم که وی تنها به گفتن این جمله بسنده کرد "حمایت دولت".

گزارشی از زهرا عقلمند