ماجرای مدالیته جدید میان ایران و آژانس از زبان مهدی محمدی

وزیر امور خارجه کشورمان طی سفر خود به اتریش با مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی دیدار کرد که مهمترین ماحصل آن پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران برای حل و فصل موضوعات میان دو طرف, با کمک مکانیسم جدیدی بود که بر اساس برنامه كاری قبلی ایران و آژانس یعنی مدالیته اوت 2007 طراحی شده باشد.

برای روشن شدن ماهیت و محتوی این مکانیسم جدید با مهدی محمدی, کارشناس مسائل سیاسی گفت و گو کردیم. محمدی در پاسخ به پرسش خبرنگار برنا, ابتدا به تشریح مدالته اوت2007 پرداخت و گفت: "مدالیته اوت 2007 برای حل و فصل مجموعه مسائل باقی مانده میان ایران و آژانس, یک برنامه کار ایجاد کرد و شش مساله به عنوان موضوعات باقیمانده در آنجا فهرست شد. ایران آن 6 مساله رو حل کرد و نامه حل و فصل شدن آن مسائل را نیز از آژانس دریافت کرد؛ یعنی آژانس رسما به ایران اعلام کرد که آن مسائل را دیگر به عنوان مسائل باقی مانده تلقی نمی کند."

وی در  ادامه افزود: "مطالعات ادعایی به عنوان یک موضوع در مدالیته اوت 2007 در نظر گرفته نشد. مطالعات ادعایی در مدالیته 2007 به عنوان یک سلسله ادعا مطرح شده بود که ایران پذیرفت به شرط دریافت اسناد این ادعاها را بررسی کند و نتیجه آن را به آژانس اطلاع دهد."

محمدی با اشاره به اینکه ایران هرگز اسناد را از آژانس دریافت نکرد چراکه آمریکا اسنادی در دست نداشت که ارائه کند, اظهار داشت: "با این حال ایران بیش از 5 جلسه درباره مطالعات ادعایی با آژانس به ریاست هاینونن مذاکره کرد و بعد هم در بیش از 120 صفحه ارزیابی خود را از آنچه که بصورت اسناد مطالعات ادعایی به صورت پاورپوینت بود به آژانس ارائه داد."

این کارشناس مسائل سیاسی ادامه داد: "پس ایران به تعهدات خود در چارچوب برنامه کار اوت 2007 کاملا عمل کرد؛ تعهد اول ایران این بود که درباره این شش موضوع همکاری کند و به آنها جواب دهد تا پرونده آنها بسته شود و تعهد دوم این بود که ارزیابی خود را از اسناد مطالعات ادعایی به آژانس ارائه کند که این کار را هم انجام داد."

مهدی محمدی افزود: "متقابلا وظیفه آژانس این بود که بعد از انجام این اقدامات پرونده ایران را عادی کند و در گزارش به شورای حکام رسما اعلام کند دیگر هیچ موضوع باقیمانده ای بین ایران و آژانس وجود ندارد, اما آژانس به این دو تعهد خود عمل نکرد."

وی پس از توضیح مدالیته اوت 2007 درباره پیشنهاد جدید ایران گفت:" اینکه روز گذشته گفته شده ایران مذاکراتی را بر مبنای مدالیته اوت 2007 آغاز خواهد کرد, یعنی ابتدا آژانس باید به این دو تعهد خود عمل کند؛ یعنی رسما اعلام کند موضوعات تمام شده و پرونده ایران در آژانس عادی می شود. پس از اینکه این دو اتفاق رخ داد ایران آماده است درباره تدوین یک مدالیته جدید برای تعیین چگونگی پاسخگویی به سوالات آژانس درباره مطالعات ادعایی مذاکره کند."

محمدی تاکید کرد: "پس ایران به سوالات مطالعات ادعایی جواب نمی دهد بلکه مذاکره می کند آنهم برای تدوین یک مدالیته جدید برای حل و فصل مطالعات ادعایی. این کار را نیز زمانی انجام می دهد که آژانس به این دو تعهد خود عمل کند."
 
وی درباره این موضوع که طرف غربی از این درخواست های ایران به عنوان "شرط" یاد می کند, اظهار داشت: "نام نهادن این دو درخواست استفاده از ادبیاتی است که مطلوب غربی هاست. آنها می خواهند این طور القاء کنند که ایران آماده عمل به تعهدات خود نیست و برای عمل به تعهدات خود پیش شرط می گذارد. در حالی که پاسخ به پرسش مطالعات ادعایی اساس جزو وظایف پادمانی ایران نیست. ما طبق پادمان هیچ وظیفه ای برای پاسخ دادن به این سوالات نداریم. این پرسش ها حتی پرسش پروتکلی هم نیست."

این کارشناس مسائل سیاسی افزود:" این پرسش ها پرسش هایی است کاملا فراتر از اختیارات آژانس که آژانس طبق قطعنامه های شورای امنیت اقدام به طرح این سوالات کرده است. اساسا این سوال ها جزو مقررات و اساسنامه آژانس, جزو معاهده عدم اشاعه و پروتکل الحاقی نیستند در نتیجه اگر منظور از شرط گذاشتن این است که ایران ابتدا خواستار عمل آژانس به تعهداتش طبق مدالیته شده تا برای تدوین یک مدالیته جدید وارد مذاکره شود, بله, ایران شرط گذاشته است."
 
محمدی در ادامه درباره نوع واکنش آژانس به مذاکرات آمانو و صالحی گفت: "آژانس در واقع از منطق خاص خود استفاده می کند. منطق آژانس این است که جواب دادن به سوالات درباره مطالعات ادعایی وظیفه قانونی ایران است. این چیزی است که در گزارش های آمانو نیز تاکید شده است. همه اختلاف ما با آژانس یک اختلاف حقوقی است. ما پاسخ به این پرسش ها را وظیفه قانونی خود نمی دانیم, علت هم این است که اساسا مکانیسم ارجاع به شورای امنیت و در نتیجه قطعنامه های شورای امنیت را قانونی نمی دانیم."

وی سپس تاکید کرد: "اگر آژانس خواستار یک گشایش درباره برنامه هسته ای ایران است باید یک قدم به جلو بردارد. یکی از مسائل ما با آژانس این است که آژانس متعهد به تعهداتی در قبال ایران می شود که قادر به عمل به آنها نیست. ما باید ضمانت هایی دریافت کنیم که ما را مطمئن کند آژانس می تواند به تعهدات خود عمل کند."

این کارشناس مسائل سیاسی ادامه داد: "در مدالیته اوت 2007 شاهد این موضوع بودیم. آژانس نتوانست اسناد مطالعات ادعایی را ارائه دهد. حتی مکررا البرادعی در گزارش های خود از آمریکا انتقاد کرد و گفت آمریکا در اجرای فرایند پادمان ها درباره ایران اخلال ایجاد می کند. در واقع آژانس نتوانست پرونده را روتین کند و بسته شدن 6 موضوع باقی مانده را رسمی کند. این به این دلیل است که آژانس به شدت تاثیرپذیر است."

محمدی پس از بیان این مطلب تصریح کرد: " حتما اگر قرار است ایران دور جدیدی از همکاری را شروع کند, نیازمند است ضمانت هایی را دریافت کند تا آژانس به آنچه تعهد می کند عمل کند. نکته دوم اینکه هرگونه اقدام از جانب ایران اقدامی پلکانی خواهد بود به این معنا که ایران اگر اقدامی انجام دهد این به ازای گامی خواهد بود که آژانس بر می دارد. ایران هیچ همکاری یکسویه انجام نخواهد داد و کیفیت و شدت گام های ایران مطابق با شدت و کیفیت گام های آژانس خواهد بود."

وی با اشاره به اینکه ویژگی پلکانی در مدالیته 2007 نیز وجود داشت, تصریح کرد: "ایران اساسا هیچ تمایلی برای ورود به جریان یک طرفه اعتمادسازی با آژانس ندارد, علتش هم این است که هیچ تضمینی وجود ندارد آژانس متقابلا به تعهدات خود در قبال ایران عمل کند."