تلاش پاکستان برای میانجیگری بین ایران و عربستان

گروه سیاسی: در پی بروز تنش در منطقه و بالا گرفتن بحران در خاورمیانه کشورهای مختلف هر یک کوشیدند با در دست داشتن ابتکارعملی سهمی در کاهش درگیری ها داشته باشند از جمله این کشورها پاکستان بود.

هر چند تا به حال خبر رسمی در این باره منتشر نشده اما برخی اظهارات و اقدامات آصف علی زرداری در سفرهایی که به منطقه داشته نشان می دهد که او در تلاش برای فرو نشاندن تنش در منطقه است.

در واقع زرداری یک ابتکار صلح را دنبال می کند و در تلاش است نقش میانجی را میان ایران، عربستان و بحرین ایفا کند. سفرهای اخیر وی به تهران، ریاض و منامه همه مهر تاییدی بر این موضوع است. او در مدت اخیر دو بار به تهران و یک بار به ریاض سفر کرد و منامه آخرین مرحله از سفرهای منطقه ای زرداری برای ایفای نقش در جهت ایجاد صلح بود.

روابط ایران و عربستان از زمان آغاز جنبش های اسلامی و انقلاب های مردمی در منطقه به شدت روبه وخامت گذاشته است. بحرین را می توان اوج تنش میان ایران و عربستان دانست. در حالی که ایران حمایت خود را از مردم مظلوم بحرین اعلام کرده است اما عربستان با اعزام نیروی نظامی به این کشور شیعه نشین اقدام به کشتار گسترده غیر نظامیان کرده است.

این اقدام که تحت عنوان رویکردی با نام "سپر جزیره" انجام گرفت با واکنش بی تفاوت جامعه جهانی روبرو شد و تنها ایالات متحده در یك موضع گیری دو پهلو از استقرار این نیروها در بحرین ابراز ناخرسندی كرد و این در حالی بود كه رابرت گیتس وزیر دفاع ایالات متحده دو روز قبل از اعزام نیروهای عربستانی به بحرین به عربستان سفر كرده بود. ناظران بر این گمانند كه با توجه به نزدیكی و هماهنگی مواضع واشنگتن – ریاض در مسایل مربوط به منطقه، احتمالا اعزام نیروهای عربستانی به بحرین بدون چراغ سبز واشنگتن میسر نبوده است. بحرین محل استقرار پایگاه پنجم دریایی آمریكا در منطقه است.

تنها واكنش مخالف نسبت به حضور نیروهای عربستانی در بحرین برای سركوب مخالفان حكومت آل خلیفه از سوی جمهوری اسلامی ایران ابراز شده و این مخالفت همچنان ادامه دارد.

در واقع باید گفت امروزه ایران به دلیل خصوصیت ذاتی خود و به دلیل اینکه نظام سیاسی ایران یک نظام مردمی و نتیجه یک انقلاب است، با حرکت‌های مردمی همراه است و نمی‌تواند از اینگونه حرکت‌ها به دور باشد. به همین دلیل عربستان که نمی‌تواند از چنین حرکت‌هایی دور باشد و در معرض چنین تغییراتی است، مقاومت می‌کند و اساسا یک موضوع چالشی بین دو کشور ایران و عربستان بوجود آمده است. ایران موافق با تغییر وضع موجود و عربستان با حفظ وضع موجود است.

بنابراین رابطه بین ایران و عربستان دچار مشکل شده است. عربستان سعودی بر این باور است که هرگونه تغییر در بحرین منجر به تغییر در عربستان به ویژه مناطق شرقی این کشور به دلیل همگونی‌های موجود بین این دو منطقه خواهد شد. بسیاری از عشایر و قبایل موجود در بحرین و در دو منطقه شیعه نشین احصاء و قطیف که دو استان شرقی عربستان هستند، قبایلی در این دو منطقه که اکثرا خویشاوند هستند، وجود دارند و قطعا هرگونه تغییری که در بحرین ایجاد شود به طور مستقیم بر این دو منطقه عرستان تاثیر خواهد گذاشت. به همین دلیل است که عربستان تمام مسایل موجود در بحرین را پیگیری می‌کند و سعی می‌کند که شرایط کنونی در بحرین حفظ شود.

بر همین اساس این امر که اکثریت مردم دنبال تغییر هستند را نایدیده می‌گیرد و به آنجا نیرو اعزام می‌کند تا بتواند شرایط حاکم را حفظ کند. این مساله که به صورت چالشی در روابط خارجی ایران و عربستان ظاهر شده، مهمترین عنصری است که باعث تیره شدن روابط دو کشور شده است.

در آخرین سلسله از واكنش های انتقادی ایران نسبت به این موضوع علی اكبر صالحی، وزیر امور خارجه كشورمان با ارسال نامه ای به دبیركل سازمان ملل و نیز رییس شورای امنیت ملل متحد از جامعه جهانی خواسته است تا نسبت به اوضاع بحرین وارد عمل شوند. از سوی دیگر برخی دیگر از نمایندگان مجلس شوری اسلامی نیز در اظهارات خود خواستار آماده باش نیروهای مسلح ایران برای دفاع از منافع كشور شدند. تا زمانی که اقدامات عربستان در بحرین با واکنش منفی ایران روبرو می شود و همین طور بحث بحرین به این شکل ادامه پیدا کند روابط ایران و عربستان به همین شکل متشنج باقی خواهد ماند.