محسن فاطمی در برنامه نشانی:
برخی فیلمهای هالیوودی واكنشی به روزمرگی جهان هستند
استاد دانشگاه بریتیش کلمبیا گفت: برخی فیلمهای هالیوودی واكنشی هستند به روزمرگی جهان محسوس در این فیلمها تاثیر عوامل نامحسوس در سرنوشت آدمها تصویر شده است.
به گزارش خبرنگار رادیو و تلویزیون برنا، برنامه نشانی كه از شبكه 4 تلویزیون پخش می شود در آخرین قسمتش همزمان با لیالی قدر به موضوع «تقدیر و سرنوشت و نگاه آثار سینمایی به این مضمون» پرداخت.
دكتر سید محسن فاطمی، كارشناس برنامه نشانی با بیان این كه گره خوردن به امام العارفین حضرت علی (ع) منزلت بالایی به همراه دارد گفت: بدون گره خوردن با معنویت علی (ع) سرنوشت دینی و اخروی با خسران همراه است. در اثر ارتباط عمیق با ساحت متعالی علی (ع) انسان به لحاظ روحی توسعه پیدا می كند.
این استاد دانشگاه با حضور در برنامه نشانی به بیان دیدگاه های مختلف فیلمسازان درباره تقدیر پرداخت و گفت: در سینما برخی به جبر كامل اعتقاد داشتند. و برخی هم مثل ژان پل سارتر معتقد بودند انسان كاملا مختار است. سارتر می گوید اگر انسان فلجی در المپیك برنده نشود خودش مقصر است. در عرصه سینما گاهی تقدیر به صورت آشكار خودش را نشان می دهد و گاهی این موضوع در تم و ژانر نهفته است.
این پژوهشگر ادامه داد: به تعبیر امام صادق (ع) نه جبر مطلق داریم و نه اختیار مطلق. در تعالیم دینی ما آمده كه دعا می تواند سرنوشت مسجل را تغییر دهد. قدرت دعا فراتر از فهم های معمولی است. دعا از سقوط انسان ها در ورطه نابودی جلوگیری می كند. مفاهیم دعاهای اسلامی مكاتب انسان سازی را در سطوح مختلف مطرح می كنند.
فاطمی درباره توجه فیلم های هالیوودی به تقدیر گفت: برخی فیلم ها مطرح می كنند كه سرنوشت آدم ها تحت تاثیر عوامل غیر قابل كنترل است. مثلا در یك فیلم كلاسیك می بینیم فردی از جنگ بر می گردد و در اثر دوستی با یك آدمی سرنوشتش تغییر می کند. او به 12 سال زندان محكوم و بعد از فرار از زندان هم دوباره دستگیر می شود.
وی ادامه داد: در روانشناسی گفته می شود رفتار فرد تابعی از خودش و محیطش است. نحوه تعامل فرد با جامعه مساله مهمی است. مصاحبت و هم نشینی می تواند سرنوشت آدم ها را عوض كند.
حضرت علی (ع) می گویند: نشست و برخاست با آدم هایی كه فقط به دنیای محسوس نگاه می كنند باعث می شود كه فرد هم نشین هم دنیای غیر محسوس را نبیند.
یكی از فیلم های هالیوودی نشان می دهد آدم هایی كه نتوانند فضای متعالی را درك كنند سرنوشتشان با روزمرگی رقم می خورد. در آموزه های دینی ما هم آمده است به هر میزان ارتباط انسان ها با منبع غیر محسوس بیشتر باشد و از منابع وحیانی بیشتر الهام بگیرند سرنوشتشان متعالی تر می شود.
فیلم بیداری ساخته پنی مارشال می گوید فراتر از آن چه می دانیم و آن را صد در صد فرض كرده ایم معادله های دیگری هم مطرح است. این جور فیلم ها واكنشی هستند به روزمرگی جهان محسوس.
این استاد دانشگاه از فیلم های «مرد عوضی»، «مردی برای تمام فصول» و «بینوایان» به عنوان دیگر آثاری كه به مساله تقدیر توجه كرده اند نام برد و تاكید كرد: فیلم «شب روی زمین» ساخته ببینی سرنوشت چند راننده تاكسی را در چند شهر مختلف بررسی می كند.این فیلم ها در داخل منظرهای مادی سرنوشت را مطرح می كنند.
وی خاطرنشان کرد: در فیلم زندگی امیل زولا وجدان به عنوان عامل انگیزش مطرح می شود و می بینیم كه از عوامل محسوس فراتر می رود. حتی در فیلم های شبه محسوس نیز تمنایی از عوامل غیر محسوس در سرنوشت آدم ها مطرح شده است. اما در بقیه فیلم ها عوامل اقتصادی، اجتماعی، تاریخی و ... به عنوان عوامل موثر در سرنوشت آدم ها مطرح شده است.
به گفته دكتر فاطمی اگر قرار بود انسان با اجبار به مرحله بالا برسد آن مرحله متعالی بی ارزش می شد. انسان ها می توانند به درجه حر و یا ابن ملجم برسند و این اختیار است كه مسیر را تعیین می كند. جوهر انسان و انسانیت در افعال اختیاری است. به همین خاطر در دعای عرفه آمده به من آگاهی بخش كدام فعل اختیاری است و كدام غیر اختیاری.
این كارشناس برنامه «نشانی» ادامه داد: امام حسین از روی اختیار به فعل خودش دست می زند. به همین خاطر همه هستی در مقابل امام حسین(ع) چیزی برای گفتن ندارند و در برابر ایثار و فداكاری كم می آورند.
سید محمد حسینی، مجری و كارشناس برنامه نشانی نیز در برنامه نشانی گفت: در فیلم «127 ساعت» (دنی بویل) قهرمان داستان نگاهش به هستی بازی است. در اول فیلم هم سرخوشی اش را می بینیم. او دستش لای یك صخره گیر می كند و مجبور می شود خودش دستش را قطع كند. او خطاب به صخره می گوید تو منتظر من بودی تا تقدیر من رقم بخورد. این فرد بسیار احساس غرور می كرد و از تقدیر نمی ترسید.
این همان نكته ای است كه ناصر خسرو هم در شعری به آن توجه می كند:
روزی ز سر سنگ عقابی به هوا خاست/ واندر طلب طعمه پر و بال بیاراست
ناگـه ز کمینگاه، یکی سـخت کمانی/ تیری ز قضا و قدر انداخت بر او راست،
چون نیک نگه کرد و پر خویش بر او دید/ گفتا: «ز که نالیم که از ماست که بر ماست.»
در ادامه برنامه نشانی دكتر فاطمی، با بیان این كه صفات رذیله مانع سرنوشت متعالی می شوند توضیح داد: برخی فیلم های هالیوودی نشان می دهند انسان ها وقتی در اخلاق شیطانی غرق می شوند راه های رحمت را به سوی خودشان می بندند. وقتی رذائل در وجود آدم می نشیند فرد از تلون حسد و غرور و ... به تكون می رسد. یعنی ابتدا این صفات ویژگی های موقت خودشان را نشان می دهند و بعد وضعیتی می شود كه فرد با آن صفات خودش را می شناسد. صفات رذیله مانع سرنوشت متعالی می شوند. شب های قدر فرصتی برای آفرینش های جدید است. در این شب ها می توانید صفات رذیله را تكان دهید. پیامبر نماز را به شستشو كردن تشبیه می كردند. به این معنا كه نماز می تواند موجب نظافت درون شود و صفات رذیله را كم كند.
برنامه «نشانی» با هدف بررسی مفاهیم سینمای دینی از شنبه تا سهشنبه در ماه رمضان از شبکه چهار پخش میشود.
دكتر سید محسن فاطمی، كارشناس برنامه نشانی با بیان این كه گره خوردن به امام العارفین حضرت علی (ع) منزلت بالایی به همراه دارد گفت: بدون گره خوردن با معنویت علی (ع) سرنوشت دینی و اخروی با خسران همراه است. در اثر ارتباط عمیق با ساحت متعالی علی (ع) انسان به لحاظ روحی توسعه پیدا می كند.
این استاد دانشگاه با حضور در برنامه نشانی به بیان دیدگاه های مختلف فیلمسازان درباره تقدیر پرداخت و گفت: در سینما برخی به جبر كامل اعتقاد داشتند. و برخی هم مثل ژان پل سارتر معتقد بودند انسان كاملا مختار است. سارتر می گوید اگر انسان فلجی در المپیك برنده نشود خودش مقصر است. در عرصه سینما گاهی تقدیر به صورت آشكار خودش را نشان می دهد و گاهی این موضوع در تم و ژانر نهفته است.
این پژوهشگر ادامه داد: به تعبیر امام صادق (ع) نه جبر مطلق داریم و نه اختیار مطلق. در تعالیم دینی ما آمده كه دعا می تواند سرنوشت مسجل را تغییر دهد. قدرت دعا فراتر از فهم های معمولی است. دعا از سقوط انسان ها در ورطه نابودی جلوگیری می كند. مفاهیم دعاهای اسلامی مكاتب انسان سازی را در سطوح مختلف مطرح می كنند.
فاطمی درباره توجه فیلم های هالیوودی به تقدیر گفت: برخی فیلم ها مطرح می كنند كه سرنوشت آدم ها تحت تاثیر عوامل غیر قابل كنترل است. مثلا در یك فیلم كلاسیك می بینیم فردی از جنگ بر می گردد و در اثر دوستی با یك آدمی سرنوشتش تغییر می کند. او به 12 سال زندان محكوم و بعد از فرار از زندان هم دوباره دستگیر می شود.
وی ادامه داد: در روانشناسی گفته می شود رفتار فرد تابعی از خودش و محیطش است. نحوه تعامل فرد با جامعه مساله مهمی است. مصاحبت و هم نشینی می تواند سرنوشت آدم ها را عوض كند.
حضرت علی (ع) می گویند: نشست و برخاست با آدم هایی كه فقط به دنیای محسوس نگاه می كنند باعث می شود كه فرد هم نشین هم دنیای غیر محسوس را نبیند.
یكی از فیلم های هالیوودی نشان می دهد آدم هایی كه نتوانند فضای متعالی را درك كنند سرنوشتشان با روزمرگی رقم می خورد. در آموزه های دینی ما هم آمده است به هر میزان ارتباط انسان ها با منبع غیر محسوس بیشتر باشد و از منابع وحیانی بیشتر الهام بگیرند سرنوشتشان متعالی تر می شود.
فیلم بیداری ساخته پنی مارشال می گوید فراتر از آن چه می دانیم و آن را صد در صد فرض كرده ایم معادله های دیگری هم مطرح است. این جور فیلم ها واكنشی هستند به روزمرگی جهان محسوس.
این استاد دانشگاه از فیلم های «مرد عوضی»، «مردی برای تمام فصول» و «بینوایان» به عنوان دیگر آثاری كه به مساله تقدیر توجه كرده اند نام برد و تاكید كرد: فیلم «شب روی زمین» ساخته ببینی سرنوشت چند راننده تاكسی را در چند شهر مختلف بررسی می كند.این فیلم ها در داخل منظرهای مادی سرنوشت را مطرح می كنند.
وی خاطرنشان کرد: در فیلم زندگی امیل زولا وجدان به عنوان عامل انگیزش مطرح می شود و می بینیم كه از عوامل محسوس فراتر می رود. حتی در فیلم های شبه محسوس نیز تمنایی از عوامل غیر محسوس در سرنوشت آدم ها مطرح شده است. اما در بقیه فیلم ها عوامل اقتصادی، اجتماعی، تاریخی و ... به عنوان عوامل موثر در سرنوشت آدم ها مطرح شده است.
به گفته دكتر فاطمی اگر قرار بود انسان با اجبار به مرحله بالا برسد آن مرحله متعالی بی ارزش می شد. انسان ها می توانند به درجه حر و یا ابن ملجم برسند و این اختیار است كه مسیر را تعیین می كند. جوهر انسان و انسانیت در افعال اختیاری است. به همین خاطر در دعای عرفه آمده به من آگاهی بخش كدام فعل اختیاری است و كدام غیر اختیاری.
این كارشناس برنامه «نشانی» ادامه داد: امام حسین از روی اختیار به فعل خودش دست می زند. به همین خاطر همه هستی در مقابل امام حسین(ع) چیزی برای گفتن ندارند و در برابر ایثار و فداكاری كم می آورند.
سید محمد حسینی، مجری و كارشناس برنامه نشانی نیز در برنامه نشانی گفت: در فیلم «127 ساعت» (دنی بویل) قهرمان داستان نگاهش به هستی بازی است. در اول فیلم هم سرخوشی اش را می بینیم. او دستش لای یك صخره گیر می كند و مجبور می شود خودش دستش را قطع كند. او خطاب به صخره می گوید تو منتظر من بودی تا تقدیر من رقم بخورد. این فرد بسیار احساس غرور می كرد و از تقدیر نمی ترسید.
این همان نكته ای است كه ناصر خسرو هم در شعری به آن توجه می كند:
روزی ز سر سنگ عقابی به هوا خاست/ واندر طلب طعمه پر و بال بیاراست
ناگـه ز کمینگاه، یکی سـخت کمانی/ تیری ز قضا و قدر انداخت بر او راست،
چون نیک نگه کرد و پر خویش بر او دید/ گفتا: «ز که نالیم که از ماست که بر ماست.»
در ادامه برنامه نشانی دكتر فاطمی، با بیان این كه صفات رذیله مانع سرنوشت متعالی می شوند توضیح داد: برخی فیلم های هالیوودی نشان می دهند انسان ها وقتی در اخلاق شیطانی غرق می شوند راه های رحمت را به سوی خودشان می بندند. وقتی رذائل در وجود آدم می نشیند فرد از تلون حسد و غرور و ... به تكون می رسد. یعنی ابتدا این صفات ویژگی های موقت خودشان را نشان می دهند و بعد وضعیتی می شود كه فرد با آن صفات خودش را می شناسد. صفات رذیله مانع سرنوشت متعالی می شوند. شب های قدر فرصتی برای آفرینش های جدید است. در این شب ها می توانید صفات رذیله را تكان دهید. پیامبر نماز را به شستشو كردن تشبیه می كردند. به این معنا كه نماز می تواند موجب نظافت درون شود و صفات رذیله را كم كند.
برنامه «نشانی» با هدف بررسی مفاهیم سینمای دینی از شنبه تا سهشنبه در ماه رمضان از شبکه چهار پخش میشود.
نظر شما
پیشنهاد سردبیر
پرونده ویژه
