نگاهی کوتاه به تاریخ اسلام کمبریج

به گزارش سرویس قاب نقره برنا، از زمانی که دولت انگلیس با استعمار اقتصادی و فرهنگی کشورهای مختلف قیم عالم شد، خود را برای نگارش تاریخ بلاد مفتوحه آماده کرده و با استفاده از امکانات علمی موجود در آن کشور و سایر کشورها و از جمله همان بلادی که به استعمار درآمده بود و نسلی را که خود تربیت کرده بود، دست به این اقدام زد.

درباره ایران و هند و بلاد عربی و دنیای اسلام تواریخی نوشته شد که عنوان "تاریخ کمبریج" به خود گرفت. در حال حاضر این آثار به عنوان آثار کلاسیک مورد استفاده استادان و دانشجویان است.

تاریخ ایران آن سالهاست که به مرور به فارسی درآمده گرچه هنوز به طور کامل منتشر نشده است. این تاریخ درست تا آستانه انقلاب اسلامی یعنی سقوط نظام پهلوی پدید آمده است.

اما تاریخ اسلام آن هم در دو جلد توسط برخی از مستشرقان بنام نوشته شده و سالهاست که متن انگلیسی آن مورد استفاده است. متن فارسی شده آن به سال 1377 توسط احمد آرام به فارسی ترجمه و در یک مجلد به چاپ رسید.

اکنون همان کتاب توسط تیمور قادری در دو مجلد چاپ شده است.

مقایسه این دو نشان می‌دهد که تا یک جا بخش ها نزدیک به هم است اما از جایی با یکدیگر تفاوت هایی دارد.

مترجم دوم هیچ گونه توضیحی درباره ترجمه کتاب توسط مرحوم احمد آرام نداده و روشن نکرده که آیا احمد آرام کتاب را تلخیص کرده بوده یا بخش هایی را حذف کرده بوده یا به هر دلیل دیگر چرا کتاب دوباره ترجمه و نشر شده است.

از آنجایی که برخی از اظهار نظرهای نادرست هم در کتاب بوده ناشر مقدمه ای دو صفحه‌ای بر آن افزوده و توضیح داده که مسؤولیت آنها را به عهده نمی گیرد و در واقع در ترجمه کامل آن تنها امانت داری کرده است.

باید گفت که با این همه تحقیق و پژوهش همچنان یک دوره تاریخ ایران که به صورت مشترک توسط محققان مختلف ایرانی نوشته شده باشد در اختیار نیست. کسانی مانند زرین کوب خود به تنهایی اثری را پدید آوردند اما روشن است که این کار باید ضمن یک طرح مفصل و جامع صورت گیرد.

به علاوه درباره تاریخ اسلام هم مانند همین کار باید صورت گیرد. این کار نیز بر عهده مراکزی چون بنیاد پژوهشهای اسلامی و مانند آن است.