دانشنامه جامع ارومیه تهیه و چاپ میشود
علی مصیب زاده، نایب دبیر علمی همایش «هم اندیشی شهر ایرانی، شهرتاریخی، فرهنگی و مذهبی ارومیه» در گفت وگو با خبرگزاری برنا، ضمن تشریح اهداف برگزاری این همایش به بررسی ویژگی های آموزشی و رفاهی و آگاهی بخشی در مورد محلات قدیم در حوزه های اجتماعی پرداخت و گفت: امروز باید دلایل تغییر محلات بررسی شود تا كاركردهای متفاوت و جامع محلات قدیم به نوعی روزآمد شوند.
به گفته وی گرچه تغییرات لازمه و اقتضای شرایط جدید و مطالبه نسل امروز و انتظارات جدید آنهاست؛ اما محلات قدیم مزایایی داشتند كه دیگر كمتر از آنها اثری باقی مانده است.
وی در عین حال تصریح كرد: بنیانگذاران اولیه محلات قدیم باید آینده نگرانه تر به محلات خود نگاه کرده و پیش بینی های لازم را انجام می دادند و ضرورت استفاده از تکنولوژی های جدید در محلات را در می یافتند.
بر اساس گفته های وی هدف از احیای کارکرد محلات تحقق انسجام اجتماعی است و این کارکرد در مقابل تخریب و پراکنش اجتماعی قرار دارد.
وی گفت: محلات جدید فاقد مراکز آموزشی مناسب هستند در حالیکه محلات قدیم با محوریت مساجد و مراکز آموزشی بنا شده اند.
مصیب زاده افزود: شهرساز، اول باید طراحی کند و سپس اقدام به ساخت و ساز نمایند که در دوره های اخیر کار بر عکس شده و واسطه ها و دلالان نخست زمین های اطراف شهرها را خریده و تفکیک می کنند و پس از ساخته شدن شهرسازان به فکر الحاق آنها به شهر می افتند در حالیکه دیگر بافت شهر تغییر یافته است.
مصیب زاده افزود: محلههای جدید، خاطره ساز نیستند. چراکه مثل محلات قدیم فاقد پاتوق اند و عملاً محل خاصی برای تجمع خانواده ها و گروه های سنی نیست.
نایب دبیر علمی همایش ارومیه نوزدهمین شهر ایرانی اضافه كرد: مهاجرت و تغییرات غیر منسجم و زود به زود زندگی های جدید به انضمام تجمل گرایی و ترویج ارتباطات هسته ای به جای ارتباطات گسترده قدیم آسیب های جدی به جامعه وارد کرده است.
او افزود: سابق بر این زندگی چند ساله جوانان در کنار خانواده های پدری موجب آموزش اصول اساسی زندگی اجتماعی و خانوادگی به آنها می شد و اکنون با رواج شیوه زندگی اجتماعی هسته ای که با جدا شدن زوجها از روز نخست زندگی مشترک شکل می گیرد خلاء آموزش های اجتماعی نیز بسیار احساس می شود.
به گفته وی به دلیل سختی های زندگی های جدید و تقابل نسل ها عملاً یادگرفتن تعاملات اجتماعی که از کارکردهای محلات قدیم بود به فراموشی سپرده شده است.
وی به ایفای نقش صدا و سیما در این راستا اشاره و تصریح کرد: استفاده این رسانه از جامعه شناسان و روان شناسان اجتماعی در قالب برنامه های آموزشی ضمن بهره مندی از کارشناسان دینی و مذهبی می تواند برخی خلاء های ناشی از تخریب محلات قدیم و کارکردهای نابود شده آنها را تا حدودی جبران کنند.
وی افزود: فرهنگستان به دنبال تهیه دانش نامه شهرهای ایرانی است و این شهرها فقط شامل شهرهای کنونی ایران نمی شوند؛ بلکه تمام شهرهای حوزه تمدنی ایران باستان در قالب شهر ایرانی مورد مطالعه و بازشناسی قرار می گیرند و در این راستا کتاب های متعددی تدوین خواهد شد و در این راستا ادارات مرتبط آذربایجان غربی نیز عزم خود را جرم کرده اند تا به شایستگی ظرفیت های شهر ارومیه استخراج و به دنیا معرفی شود.
این استاد دانشگاه ارومیه با اشاره به کارکردهای گوناگون محلات قدیم اضافه کرد: محلات قدیم اغلب با محوریت مساجد که غالباً توسط خیران ساخته می شد توسعه می یافتند و در این میان مساجد به انضمام تمام کارکردهای مذهبی و آموزشی خود کارکرد انسجام بخشی اجتماعی را نیز ایفا می کردند.
به عقیده وی در دوره های اخیر عوامل مختلفی جایگاه وقف را تضعیف کرده است که از آن جمله عدم رعایت جایگاه واقفین و تکریم نامناسبشان موجب شده که مثل سابق ساخت مساجد موقوفه به نام افراد را شاهد نباشیم.
وی همچنین وقوع موقوفات جدید را نیازمند ارایه آموزش های فرهنگی دانست که به تناسب آن وقف های جدید پاسخگوی نیازهای جامعه باشند و هم راستا با توسعه شهرها موقوفات تازه نیز با کارکردهای مختلف اتفاق بیفتند.
او شیوه توسعه کنونی اغلب شهرها را غیر اسلامی ارزیابی کرد که به موجب آن یا محور محلات وجود ندارد و یا مثل جوامع غربی مدارس محور محلات قرار می گیرند.
به گفته وی طبق شاخص های اعلامی فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران شاخص های محیطی، تاریخی، شهرسازی، معماری و منظر شهری ارومیه در حال مطالعه و تحقیق است که در پایان کار کارگروه های 10 گانه سند متقن و قوی برای تاریخ و آیندگان ارومیه تهیه و تدوین خواهد شد تا در اختیار پژوهشگران قرار گیرد.
وی با اشاره به اینکه از اردیبهشت ماه 90 با برگزاری جلسات متعدد محورهای همایش مشخص شده و آرم و پوستر آن با بهره مندی از آرا و دیدگاه های افراد مختلف و صاحب نظر تهیه شده است گفت: هم اینک چندین استاد دانشگاه که هر کدام در حوزه تخصصی خود از نام اوران هستند با به کارگیری ظرفیت های علمی این شهر در حال تهیه آثار مرتبط با همایش هستند.
این استاد دانشگاه ویژگی های محیطی شهر ارومیه را از شاخصه های بارز این شهر برشمرد و گفت: ارومیه شهر بی نظیری به لحاظ باغ های اطراففش است؛ به طوری که قبلاً ارومیه باغ شهر بود و عملاً ساکنان آن 8 ماه از سال را در باغ ها و 4 ماه را در داخل شهر می گذراندند و این روش زندگی موجب شده است اقتصاد ویژه ای بر جامعه ارومیه حاکم باشد.
وی گفت: بنا بر مستندات تاریخی اولین خوشه گندم وحشی در شهر ارومیه و در منطقه گوی تپه کشف شده است.
مصیب زاده موسیقی عاشیقی، صنایع دستی و چوبی کم نظیر، نقاشان و هنرمندان نامی را از ویژگی های ارومیه برشمرد و گفت: در این شهر در سال 1306 برای نخستین بار فیلم نمایش داده شده است و از این حیث رکود دار هستیم ضمن آنکه در دو دهه انقلاب یکی از قطب های فیلمسازی ایران بودیم که در سالهای اخیر در این بعد اتفاقات نامطلوبی افتاده و باعث شده جایگاه فیلم سازی مان را از دست بدهیم.
وی با شاره به شواهد و اماكن تاریخی متعدد از جمله، مسجد جامع، بنای تاریخی سه گنبد و یخچال 9 پله، ارومیه را از جمله شهرهایی بر شمرد که به سبب برخورداری از تنوع خاص قومیتی و ادیان دارای ویژگی های منحصر به فرد است و از ان حیث فقط می توان با اصفهان مقایسه کرد.
وی وجود افراد سرشناس تاریخی در عرصه شعر و ادبیات را از وجوه برتری شهر ارومیه برشمرد و گفت: کارگروه های مربوطه در حال شناسایی این افراد به منظور معرفی به مردم هستند و با تحقیقات کامل در سیر تحول و تطور ارومیه تاریخ قدیمی این شهر بازنشر و در اختیار علاقه مندان قرار خواهد گرفت.
