مجرمان بالفطره یا ...

هیچ کس مجرم به دنیا نمی‌آید اما در مقابل همه در خود پتانسیل مجرم شدن را دارند. در مورد تفاوت این پتانسیل‌ها و میزانش در افراد مختلف توافق نظر بین روانشناسان وجود ندارد اما تقریبا همه آنها موافق‌اند که بخشی از شخصیت انسان را عوامل اجتماعی تشکیل می‌دهد و نوع اجتماعی شدن افراد تاثیر مهمی در بروز یا عدم بروز رفتار مجرمانه دارد.
4 تا 6 سالگی و سالهای پایانی بلوغ از دوره‌های مهم شکل‌پذیری شخصیت است و بعد از آن است که انسان‌ها از یکدیگر متمایز می‌شوند. بعضی روانشناسان معتقدند فرق یک انسان عادی با یک مجرم در غرایز نیست، بلکه فرق آنها در این است که یکی از غرایز خود استفاده نادرست کرده و دیگری آن را به گونه‌ای به کار برده که ضرری برای اجتماع نداشته باشد. نوع استفاده از غریزه بر اساس تربیت اجتماعی جهت می‌گیرد و سنین قبل از بلوغ و بلوغ در شکل‌گیری آن بسیار موثر است.
بعضی روانشناسان معتقدند گستاخی و رفتار لجوجانه‌ای که در بعضی مجرمان وجود دارد از رفتارهای خانواده در دوره کودکی ناشی می‌شود. بعضی دیگر هم آن را ناشی از سرخوردگی‌های اجتماعی می‌دانند.
مجرم‌ها همیشه همان مجرم‌های بالفطره و بزرگی نیستند که سر از زندان‌ها در می‌آوردند. ما در زندگی روزمره هم دست به جرایم کوچه و بزرگی می‌زنیم. فرافکنی یکی از این راهکارهای افراد برای از سر باز کردن جرایم‌شان است. یعنی آنچه خود انجام می‌دهند را به دیگران نسبت می‌دهند تا احساس گناه را از سر خود باز کنند. مثل راننده‌هایی که حق دیگران را ضایع می‌کنند و همزمان از وضع رانندگی دیگران گله می‌کنند. یا مثل کسانی که دروغ می‌گویند اما دیگران را دروغگو خطاب می‌کنند.
روانشناسان در میان همه گروه‌های اجتماعی، نقش خانواده را پررنگ‌تر می‌دانند. کودکان و نوجوانان در واکنش به رویدادهای مختلف اعضای خانواده خود را الگو قرار می‌دهند و رفتارهای آنها را شبیه‌سازی می‌کنند.
یک تحقیق در مورد رابطه حمایت اجتماعی و ارتکاب به جرم در بین جوانان نشان داده بین جوانانی که مرتکب جرم شده‌اند و جوانان عادی تفاوت بارزی در زمینه حمایت اجتماعی در سه بعد عاطفی، مادی و اطلاعاتی وجود دارد. 147 نفر از جوانان مجرم و 373 نفر از جوانان عادی شهر ایلام مورد مطالعه قرار گرفته‌اند که نتایج اظهارات آنها نشان می‌دهد حمایت اجتماعی در نوع رفتار آنها موثر بوده است و با افزایش میزان حمایت اجتماعی، احتمال ارتکاب به جرم کاهش پیدا می‌کند. حمایت اجتماعی می‌تواند حوادث منفی زندگی را کاهش دهد و به مثابه چتر دفاعی در مقابل عوامل استرس‌زای زندگی اجتماعی عمل کند. با افزایش حمایت اجتماعی احتمال مجرم بودن کاهش پیدا می‌کند و این رابطه نشان می‌دهد با تقویت حمایت‌های اجتماعی می‌توان ارتکاب به جرم را در میان جوانان کاهش داد.