فضاهای شهری در اختیار مردم باشد / همه شهرسازان این را بدانند

شهرداری تهران بعد از ساختن بزرگراه ۲ طبقه و تونل و بزرگراه حالا قصد دارد عابران پیاده‌ را به زیرزمین بفرستد تا خیال ماشین‌ها از رفت و آمد در شهر راحت شود. این اجرای سیاستی است که در آن خودرو بر شهروند برتری دارد. حالا اجرای این سیاست دامن میدان آزادی را هم گرفته و شهرداری قرار است آنجا شبکه‌ای از زیرگذر بسازد تا معدود تماشاچیان نماد تهران هم رغبتی به دیدن‌اش پیدا نکنند. رئیس شورای شهر تهران اما می‌گوید در همه طرح‌ها مردم باید بر خودرو اولویت داشته باشند.

به گزارش سرویس شهری خبرگزاری برنا به نقل از سازمان میراث فرهنگی، تهران شهری است که از فقر فضای عمومی رنج می‌برد و اغلب فضاهای شهر را خیابان و خودرو احاطه کرده‌اند. معدود فضاهای عمومی پایتخت مانند میدان آزادی و تئاتر شهر هم با طرح‌های شهرداری از مردم خالی می‌شوند و در این فضاها شهروندان به زیرزمین فرستاده می‌شوند.

احمد مسجدجامعی، رئیس شورای شهر تهران مخالف اجرای طرح‌هایی است که مردم را از روی شهر حذف می‌کند. او می‌گوید در تمامی طرح‌های شهری «مخاطب اصلی باید شهروند» باشد و اگر شهر زیبایی و جلوه‌ای دارد برای شهروندانی است که در آن شهر زندگی می‌کنند.

به گفته او در فضای شهری «هر مولفه اضافه‌ای باید به نفع شهروند» طراحی شود بنابراین اولویت در میدان آزادی و هر میدانی با شهروندان است. رئیس شورای شهر تهران تاکید دارد اگر قرار است «چیزی از زیرزمین عبور کند آن ماشین است. ماشین‌ها باید به زیرزمین بروند نه شهروندان».

زیرگذر چهارراه ولیعصر از جمله طرح‌هایی است که در آن خودرو بر شهروند برتری یافته است. مسجدجامعی فضای دیدنی و ارزشمند تئاتر شهر را جایی می‌داند که امکان تبدیل شدن به «فضای مکث» را دارد که می‌توانست به یک فضای بانشاط شهری تبدیل شود.

او زیرگذر چهارراه ولیعصر را با تجربه میدان حسن‌آباد مقایسه می‌کند. در میدان حسن آباد قسمتی از ماشین‌ها از زیر می‌گذرند. به اعتقاد رئیس شورای شهر تهران زیرگذر حسن‌آباد در مقایسه با چهارراه ولیعصر حقوق شهروندان را بیشتر رعایت کرده است و با اصول شهرسازی مطابقت بیشتری دارد چرا که خودرو را به زیرزمین فرستاده است.

به گفته مسجدجامعی حتی هزینه‌های ساخت زیرگذر برای خودروها هم در بلندمدت کم‌تر است. در زیرگذر چهار راه ولیعصر چندین نفر نگهبان و راهنما ایستاده‌اند، مقدار زیادی برق مصرف می‌شود، هزینه زیادی برای نظافت آن صرف می‌شود و این هزینه‌ها برای دوره بسیار طولانی ادامه خواهد داشت.

به اعتقاد او باید نوع نگاه مدیران شهری به حل مشکلات شهر تغییر کند. مثال این تغییر نگاه در تغییر شرایط ترافیکی بازار تهران است. به گفته او در زمان اجرای ممنوعیت ورود خودروها به بازار بسیاری از مدیران معتقد بودند «ترافیک آنجا قابل کنترل نیست و با اجرای این طرح کسبه ناراضی می شوند در حالیکه امروز هم کسبه و هم مراجعه‌کنندگان راضی‌اند».

رئیس شورای شهر تهران این تغییر نگاه به صورت مساله را در اجرای تمامی طرح‌های شهری لازم می‌داند چرا که معتقد است هرچه خیابان را بیشتر عریض کنیم خودرو بیشتری وارد می‌شود و مشکل حل نمی‌شود اما در بازار وقتی نوع نگاه تغییر کرد مشکل حل شد.

ساخت زیرگذرها هم به نظر مسجدجامعی نیازمند این تغییر است. در سیاستی که شهرداری اجرا می‌کند همه فضاها برای خودروها در نظر گرفته می‌شود اما «اصل باید بر پیاده‌راه و فضای عمومی و حضور شهروندان در شهر قرار بگیرد». به گفته او این سیاست در اغلب مواردی که اجراشده جواب داده است.

بر همین اساس برج آزادی به عنوان نماد شهر تهران باید محل رفت و آمد مردم و شهروندان باشد. رئیس شورای شهر با اعلام این موضوع می‌گوید اصل این است که «فضاهای شهری در اختیار مردم باشد و همه شهرسازان این را می‌دانند».

به گفته او بنای تئاتر شهر هم که در کنار آن زیرگذر ساخته شده است یک بنای ارزشمند و ثبت شده است. در ضمن مرکز شهری و فضای عمومی است. مدیریت شهری باید در راستای تقویت فضاهای عمومی حرکت کند. شهروند باید روی زمین باشد و از فضاهای شهری استفاده کند و فضای مکث داشته باشد و زیبایی را حس کند.

مسجدجامعی می‌گوید اگر در چهارراه ولیعصر به دلیل وجود تونل مترو امکان فنی نبوده که خودروها زیرزمین بروند اما در میدان آزادی اینطور نیست. مدیریت شهری شاید جایی «ناچار باشد مردم را به زیرزمین بفرستد ولی اصل بر این است که مردم روی زمین باشند».

رئیس شورای شهر تهران تاکید می‌کند «زمین باید در اختیار مردم باشد و ماشین حرف اول را در شهر نزند». به گفته او اغلب شهرداری‌های دنیا سعی دارند اطراف بناهای ارزشمند شهر را از خودرو خالی کنند تا یک عرصه عمومی و فضای مکث در شهر ایجاد کنند و در میدان آزادی هم باید خودروها به عقب رانده شوند.