ذخیرهسازی، نقطهی پایانی بر چالش ناترازی گاز
به گزارش خبرنگار نفت خبرگزاری برنا، ذخیرهسازی گاز، یکی از اولویتهای مهم انرژی است که در کشورهای دارای منابع، به خصوص ایران، کمتر به آن توجه شده است. بحث ذخیره سازی گاز به عنوان تأمین نیاز امروز و ضرورتی برای فردای ایران از جمله حیاتی ترین بحثها برای اقتصاد ایران است که یک پایه توسعه آن بهره وری درست از گاز خواهد بود.
کشور ما از نظر وجود منابع گاز، پس از روسیه رتبه دوم جهان را دراختیار دارد، ازاینرو مدیران ارشد صنعت نفت کشور، برای بهره گیری بیشتر و بهتر از این انرژی زیر زمینی، علاوه بر توجه به مقوله هایی چون صادرات مازاد بر نیاز، باید ذخیره سازی گاز را به عنوان یکی دیگر از اولویت های مهم و اساسی دردستورکارخود قرار دهد؛ این امر از آنجا ناشی میشود که صادرات گاز و مصرف داخلی باید تناسبی بیابند که در هیچ یک از فصول سال یکی، دیگری را با مشکل مواجه نکند.
هر چند ایران ذخایر گازی مطلوبی دارد و فازهای پارس جنوبی نیز در حال توسعه فراگیر هستند و تمام مخازن به کشور تزریق میشود، اما میزان مصرف در کشور عدد بالایی است. در سال 1400 میانگیــن مصرف گاز طبیعی در کشــور 651 میلیون مترمکعب بوده است که بخش نیروگاهی با 32درصد، صنعت 30درصد و خانگی و تجاری با 29درصد بیشــترین ســهم از مصرف را داشتهاند.
به طور متوسط ظرفیت ذخیرهسازی گاز در دنیا 11 درصد از کل مصرف گاز است و این رقم در کشورهای اروپایی به طور متوسط به 23 درصد میرسد. این نسبت در آمریکا و روسیه به ترتیب معادل 5/17 و 4/18 درصد است.
ذخیرهسازی گاز یکی از مهمترین راههای رفع چالش ناترازی گاز است که کشورهای اروپایی سالهاست از این راهکار به منظور حفظ و بهینهسازی انرژی و عدم کمبود گاز در فصول سرد استفاده میکنند. با اجرای این راهکار، در ماههای گرم سال که مصرف گاز پایین است، گاز مازاد در مخازن ذخیره میشود و در ماههای سرد سال که مصرف به پیک میرسد، مورد استفاده قرار میگیرد.
شروع افت فشار در مخازن گازی پارس جنوبی و ادامه روند افزایش مصرف در همه بخشها بهخصوص بخش خانگی، باعث میشود هرگونه ناترازی در عرضه و تقاضای گاز طبیعی در کشور، به چالش جدی در هریک از بخشهای مصرف گاز و در نهایت کل کشور منجر شود.
تا پیش از سال ،1398مدیریت ناترازی فصلی گاز تا حد بسیاری با کنترل بخش نیروگاهی قابل حل بود، اما در سالهای اخیر بخش صنعتی نیز به دلیل افزایش شدید مصرف گاز در بخش خانگی و محدودیت ظرفیت تولید با عدم تأمین گاز مواجه شده است. بخش صنعتی علاوه بر استفاده از گاز طبیعی به عنوان ســوخت، خوراک خود را نیز در صنایع پتروشیمی از گاز تأمین میکند که هرگونه کاهش ســهم در مصرف گاز در این بخش، به کاهش تولید و درنهایت آسیبهای اقتصادی به صنعت و مصرف کنندگان کالاهای نهایی به دلیل افزایش قیمت منجر خواهد شد.
در واقع میتوان گفت بیتوجهی به ذخیرهسازی گاز، نه تنها عدمالنفع بسیاری برای کشور دارد بلکه یک موضوع استراتژیک است و ناترازی گاز برای کشوری که دارندهی دومین ذخایر بزرگ گاز جهان است، اتفاقی نزدیک به یک شکست بزرگ است چرا که نشان میدهد دولتها با سوء مدیریت خود نتوانستهاند ذخایر را مدیریت کنند.
یکی از مشکلاتی که تاکنون مانع از توسعهی ظرفیت ذخیرهسازی گاز در کشور شــده است، ناهماهنگی شــرکتهای تابعه وزارت نفت بوده است؛ با توجه به ضرورت توسعه ظرفیت ذخیرهسازی کشور در سالهای برنامه هفتم توسعه، باید هماهنگی لازم بین شرکتهای تابعه وزرات نفت ایجاد شود.
سالیان سال است که دولتها کم و بیش از ذخیرهسازی حرف زدهاند، دربارهی آن شعار سر دادهاند و حتی طرحهایی و پروژههایی نیز ارائه دادهاند که تقریباً بسیاری از آنها در حد طرح باقی ماندهاند و هرگز روی اجرایی به خود ندیدهاند اما دولت سیزدهم که ناترازی شدید گاز را در سال قبل تجربه کرده، به طرحهای مغفول مانده از دولتهای قبل توجه نشان داده است و در راستای ذخیرهسازی گاز، دست به اقدامات جدیای زده که تا پیش از این شاهدش نبودیم. دولت تلاش دارد با اجرای هفت طرح ذخیرهسازی گاز طبیعی، در یک برنامه پنج ساله منتهی به سال ۱۴۰۵ با هدف ایجاد ظرفیت برداشت ۱۱۴ میلیون مترمکعب در روز در فصلهای سرد سال، علاوه بر جبران ناترازی گاز، برای کشور ارزآوری ایجاد کند.
وزارت نفت و شرکت ملی گاز ایران در دولت سیزدهم، توسعه فاز ۲ ذخیره سازی گاز طبیعی در مخزن شوریجه به منظور افزایش ظرفیت سالانه ذخیره سازی ۴.۵ میلیارد مترمکعب در سال با حفاری ۲۸ حلقه چاه جدید، توسعه ذخیرهسازی گاز طبیعی در سراحه با هدف افزایش ظرفیت ذخیره سازی سالانه کشور به ۱.۵ میلیارد متر مکعب، طرح پیش امکان سنجی ذخیره سازی گاز در میدان مختار با هدف افزایش ظرفیت ذخیره سازی سالانه کشور به ۱۵ میلیارد متر مکعب، طرح امکان سنجی ذخیره سازی گاز طبیعی در گنبد نمکی نصرآبادکاشان به منظور افزایش ظرفیت ذخیره سازی سالانه ۵۰۰ میلیون مترمکعب، طرح ایمن سازی چهار حلقه چاه ذخیره سازی گاز طبیعی در آبخوان پورتشا، طرح امکان سنجی ذخیرهسازی گاز در ساختار قزل تپه با هدف افزایش حجم ظرفیت ذخیره سازی روزانه گاز کشور در فصلهای سرد سال به ۲۸ میلیون مترمکعب و طرح امکان سنجی ذخیره سازی گاز طبیعی بانکول با هدف افزایش ظرفیت ذخیره سازی روزانه گاز کشور تا ۱۱ میلیون مترمکعب را در دستور کار قرار دادهاند.
اگرچه ایران هنوز با رسیدن به نقطهی مطلوب در ذخیرهسازی گاز فاصله دارد اما عزم و ارادهی دولت در این مهم، نشان میدهد ذخیرهسازی گاز به صورت یک امر جدی مورد توجه دولت قرار گرفته است.
انتهای پیام/
