اشتغال زنان در اسلام

 به گزارش خبرگزاری برنا، امروزه توجه به نقش زنان به عنوان نیمی از منابع انسانی نه تنها از موضوعات اساسی توسعه اجتماعی و اقتصادی در هر کشور به شمار می رود، بلکه ابزاری موثر در تحقق دیگر اهداف توسعه نیز محسوب می شود. توجه به وضعیت اشتغال زنان و هدایت آنها به بازار کار می تواند زمینه بهره گیری بهتر جامعه از این نیروی بالقوه را فرآهم آورد. به همین دلیل شناخت مجموعه عواملی که زمینه ساز مشارکت هرچه بیشتر این جمعیت توانمند در عرصه های اقتصادی و اجتماعی کشور است از اولویت ویژه ای برخوردار است.

در خصوص اشتغال زنان‏ در شاكله حقوق انسان در اسلام، مسئله‏اى تحت عنوان «حقوق جنسيّتى زن» مطرح شده است، كه در تمامى قوانين اقتصادى، جزايى، عبادى، سياسى و اجتماعى به منظور حفظ توازن اجتماعى و اجراى عدالت، سارى و جارى است و امتيازات و تسهيلات اشتغال زنان، الهام گرفته از قانون الهى است.

در برنامه‏ريزى عدالت اجتماعى، به هيچ صنفى - اعم از زن و مرد - نبايد ظلم و تبعيض وارد شود. اگر نگرش به زن، نگرشى خاص باشد و باعث شود كه زن از جايگاه اصلى انسانى خود خارج شود، به تبع آن، مرد هم نمى‏تواند در جايگاه انسانى خود قرار گيرد . يكى از نقش‏هاى مهم زن، نقش همسرى و ديگرى نقش مادرى است. در نگرش اسلام هميشه «انسان» و هدايت او مدنظر بوده بدون اين كه زن يا مرد به تنهايى ملاحظه شده باشد. از اين رو در طرح مباحث جديد مربوط به زنان، نبايد منفعلانه برخورد كرد، بلكه بايد با استفاده از مبانى متقن اسلامى سعى كنيم به حلّ معضلات و مشكلات بپردازيم.

از ديدگاه اسلام، تفاوت‏هاى زن و مرد «تناسب» است نه نقص و كمال. قانون خلقت خواسته است با اين تفاوت‏ها تناسب بيش‏ترى ميان زن و مرد كه قطعاً براى زندگى مشترك ساخته شده‏اند و مجرد زيستن، انحراف از قانون خلقت است، به وجود آورد.  بررسى اشتغال زنان از ديدگاه اسلام با ذكر مطالب طرح شده آسان‏تر و جامع‏تر خواهد بود.

زن در اسلام مجبور نيست براى خود يا خانواده‏اش كار كند و نفقه دادن از ناحيه مرد به زن واجب شرعى است. زن مكلّف به اشتغال نيست مگر اين‏كه احتياج به شغل داشته يا اشتغال براى او ضرورت يافته باشد و يا به سبب اَمرى كه وجوب كفايى اشتغال براى زنان را دربردارد و بايد نيازهاى جامعه با اشتغال برطرف شود.  قرآن كريم براى زنان همانند مردان، حق كسب و فعاليت اقتصادى قائل است: «براى مردان از آن‏چه كسب كرده‏اند بهره‏اى است و براى زنان [نيز] از آن‏چه كسب كرده‏اند بهره‏اى است.»

 در عصرى كه جوامع بشرى براى زن هيچ گونه حقوق اقتصادى و اشتغال قائل نبودند و حتى زن از حقوق اوليه انسانى محروم بود، اسلام براى زن حقوق مالى و اقتصادى قائل بود. يكى از حقوق‏دانان در اين خصوص مى‏نويسد: استقلالى كه زن در اموال خود دارد و فقه شيعه از ابتدا آن را شناخته است، در يونان، روم و ژرمن و تا چندى پيش هم در حقوق غالب كشورها وجود نداشته است.

اشتغال زنان در عصر پيامبرصلى الله عليه وآله وسلم به شكلى گسترده به چشم مى‏خورد و در تمامى شغل‏هاى رايج آن زمان زنان حضور داشتند. زنان در اين دوره به مشاغلى از قبيل پزشكى، تجارت و صنايع دستى اشتغال داشتند.

مطلب عمده در فرهنگ اشتغال زنان از منظر اسلام، حفظ جايگاه و منزلت زن است و اين اَمر بايد در اشتغال زنان لحاظ گردد. در تفكر اسلامى، حفظ و گسترش نهاد خانواده بر پايه ويژگى‏هاى فطرى و طبيعى زن و مرد، اولويت و اهميت خاصى دارد و در كنار آن بر امكان اشتغال و استقلال مالى زنان تأكيد شده است.

اسلام اشتغال را براى زن هدف نمى‏داند بلكه آن را در خدمت خانواده و رفاه و آسايش آن مى‏پذيرد و اشتغال را به عنوان يكى از راه‏ هاى افزايش قابليت و شكوفايى استعداد زنان و در جهت تعالى و كمال آنان مى‏پذيرد.                          

نویسنده: سحر قربانپور

انتهای پیام/