روایت کارگردان «ما همه سربازیم» از سربازی «آیتالله هاشمی»
به گزارش خبرنگار سرویس سینما خبرگزاری برنا،«ما همه سربازیم» به کارگردانی مهدی قربانپور مستندی است از پیشینه شکلگیری ارتش منسجم در ایران و نحوه سربازگیری از ابتدا تا زمان انقلاب، که سهشنبه اول مهر در تالار ناصری خانه هنرمندان ایران به نمایش در آمد.
سحر عصرآزاد، منتقد این نشست درباره مستند «ما همه سربازیم» گفت: شاید به نظر بیاید که مسئله سربازی، موضوعی مردانه است که متعلق به یک دوره از زندگی آقایان است و شاید به نظر آید که چنین موضوعی کاملا موضوعی سرد و خشن است ولی نحوه نگارش متن نریشن و جزئیات بکار رفته در این متن، ضمن اینکه اطلاعات کاملی به مخاطب می دهد، به نریشن جذابیت می دهد.
مهدی قربانپور، کارگردان «ما همه سربازیم» نیز درباره مراحل ساخت این مستند گفت: ساخت این فیلم قرار بود از سال 1389، آغاز شود. پروژه درباره سه فردی بود که خدمت سربازی را تجربه کرده اند. طرح در مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی تصویب شد و ما حتی 11 روز فیلمبرداری کار را انجام دادیم ولی ممیزی ها به ویژه در یک دوره خاص باعث توقف کار شد و متوجه شدیم که باید به نحو دیگری کار را ادامه داد. پس طرح جدیدی ارائه کردیم که بیشتر جنبه تاریخی داشت. قبل از این من بیشتر مستندهای اجتماعی کار کرده بودم و این اولین تجربه من در حوزه تاریخی بود که باید بگویم از نظر من ساخت مستند تاریخی کار دشواری است و باید پژوهش کامل و قوی داشته باشید. شش ماه طول کشید تا پروژه دوباره آغاز شد. لحظات طولانی را طی کردم برای انتخاب مطالب و بسیاری از بخش ها را هم مجبور شدم کنار بگذارم.
در ادامه سحر عصرآزاد گفت: این مستند قرار بوده به ساختار خدمت سربازی و نحوه شکلگیری آن بپردازد پس قاعدتا زیاد آن بخش از سربازی و احساس سربازها مدنظر نبوده است. فیلمساز برای دراماتیزه کردن فیلم از دو شیوه روایتی استفاده کرده است: اول بکارگیری لحنی طنازانه در بیان نریشن که سردی و خشکی موضوع را کاسته و با بکارگیری ظرایف گفتاری در متن نریشن، به فیلم وجه دراماتیک داده است و از سوی دیگر با انتخاب تنوع در افراد مصاحبه شونده، زوایای گوناگونی از سربازی را به نمایش در آورده است. انتخاب چهره های آشنایی همچون هوشنگ گلمکانی که اتفاقا با فضاسازی کاملا دراماتیزه شده از خواب وی، ما را به محیط او وارد می کند، از نقاط قوت این فیلم است. باید بگویم هوشمندی در چیدمان افراد و نحوه قصه گویی به وضوح از تخت شدن کار جلوگیری می کند.
قربانپور نیز درباره نحوه انتخاب افراد گفت: ما همزمان با گرفتن گفتگوها، تحقیقات کار را انجام می دادیم و تصاور آرشیوی را مشاهده می کردیم. البته چون فیلم ها صامت بودند شناسایی افراد و مکان ها تقریبا ناممکن به نظر می آمد که به مرور در حین تحقیقات هویت بعضی از افراد را شناسایی کردیم ولی در هر حال سعی کردم از لایه های مختلف اجتماع، افراد را پیدا کنم. درباره آقای هاشمی رفسنجانی هم باید بگویم که بعد از خواندن کتاب خاطرات ایشان، بخشی که مربوط به سربازی رفتن ایشان بود نظرم را جلب کرد ضمن اینکه جذب شخصیت ایشان هم شده بودم. البته قرار گذاشتن برای فیلمبرداری به سختی صورت گرفت و بعد هم آن بخش از گفتگو که در فیلم می بینید علی رغم نظر اطرافیان و حتی تدوینگر کار، با توافق خود ایشان در فیلم گنجانده شد که به نظر من هم داستان بامزه ای داشت و هم ما را با وجه دیگر شخصیت ایشان آشنا می کرد.
مستند «ما همه سربازیم» به کارگردانی مهدی قربانپور و تهیه کنندگی مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، به موضوع بحث برانگیز سربازی و تاریخچه سرباز گرفتن در ایران میپردازد. این مستند علاوه بر حضور در بازار بین المللی جشنواره فیلم کن، به عنوان نماینده انجمن تهیه کنندگان سینمای مستند ایران در هفتمین جشنواره بینالمللی سینما حقیقت به نمایش درآمد و جایزه بهترین فیلم تاریخی را در جشنواره حقیقت آبادان دریافت کرد.
