از فناوری هسته ای برای تولید برق استفاده می کنیم

یکی از کارکردهای مهم فناوری هسته ای برای جمهوری اسلامی ایران، استفاده از این فناوری در زمینه تولید برق خواهد بود. به ویژه اینکه با توجه به پیشرفت های ایران در این زمینه می توان به نتایج اقتصادی طرح های تولید برق هسته ای در ایران نیز امیدوار بود و با تولید بیش از حد نیاز کشور به صادرات برق تولید شده نیز امید بست.
 


آن چه در ادامه خواهید خواند تحلیل دکتر محمودرضا امینی کارشناس مسائل بین‌الملل و مدیرعامل محترم خبرگزاری «موج» درباره استفاده صلح‌آمیز از فناوری هسته‌ای در زمینه تولید برق است:

مجهز شدن به فناوری هسته ای در قرن بیست و یکم، برای کشورها و به ویژه برای کشوری درحال توسعه،مانند جمهوری اسلامی ایران توجیه های مختلفی دارد. همان گونه که به کرات گفته شده است، فناوری هسته ای در عرصه های گوناگون از جمله در بخش های پزشکی و بهداشتی، دامپزشکی و دامپروری، مدیریت منابع آب، صنایع غذایی، کشاورزی و...کاربرد دارد.

یکی از مهم‌ترین مصارف انرژی هسته ای برای کشورها، کاربرد این فناوری در عرصه تولید انرژی است، در بخش انرژی نیز تولید برق یکی از مهمترین کاربردهای فناوری هسته ای به شمار می رود.

به طورکلی مزایای استفاده از انرژی هسته ای موجب شد این فناوری به سرعت درکشورهای مختلف گسترش پیدا کند، به این ترتیب اگرچه تا سال 1965 روند ساخت نیروگاههای اتمی از رشد محدودی برخوردار بود، اما طی دو دهه 1966 تا 1985 جهش زیادی در ساخت نیروگاههای اتمی به وجود آمد.

این جهش طی سالهای 1972 تا 1976 که به طور متوسط هر سال 30 نیروگاه شروع به ساخت می‌کردند بسیار زیاد و قابل توجه است. یکیاز دلایل جهش در استفاده از فناوری هسته ای در جهان، شوک نفتی اوایل دهه 1970 بود که کشورهای مختلف را بر آن داشت تا جهت تأمین انرژی مورد نیاز خود به طور زاید الوصفی به انرژی هسته‌ای روی آورند.

کشورهای مختلف– صرف نظر از موارد سوء استفاده از این فناوری، مانند استفاده از آن در ساخت بمب اتم- از نیمه دوم قرن بیستم به این سو تلاش کرده اند از فناوری هسته ای در راستای پیشرفت خود استفاده کنند.

یکی از مصارف مهمی که فناوری هسته ای دارد، تولید برق هسته ای است. برق هسته ای به هر فناوری طراحی شده به منظور استحصال انرژی از هسته اتم ها به وسیله واکنش های کنترل شده گفته می شود. تنها روشی که امروزه به کار برده می شود، تولید برق از طریق شکاف هسته ای است، با این وجود روشهای دیگر مانند گداخت هسته ای و دیگر روشهای رادیواکتیو در آینده می توانند به کار روند.تولید برق هسته ای نسبت به روش های دیگر تولید برق مزایایی دارد، برای مثال؛ در مطالعه‌ای که برای تعیین هزینه‌های اجتماعی نیروگاههای هسته‌ای در 5 کشور اروپایی بلژیک، آلمان، فرانسه، هلند و انگلستان انجام شده است، میزان هزینه‌های اجتماعی ناشی از نیروگاههای هسته‌ای در مقایسه با نیروگاههای فسیلی بسیار پایین است. در این مطالعه هزینه‌های خارجی هر کیلووات ساعت برق تولیدی در نیروگاههای هسته‌ای در حدود 0.39 سنت(معادل 31.2 ریال) برآورده شده است. بنابراین در صورتیکه هزینه‌های اجتماعی تولید برق را در ارزیابیهای اقتصادی نیروگاههای فسیلی و هسته‌ای منظور کنیم، قطعا؛ قیمت تمام شده هرکیلووات ساعت برق در نیروگاه هسته‌ای نسبت به فسیلی به طور قابل ملاحظه‌ای کاهش خواهد یافت.

سایر دیدگاههای اقتصادی در مورد آینده انرژی هسته‌ای نشان می دهد بر اساس تحلیل سطح تقاضا و منابع عرضه انرژی درجهان، توجه به توسعه تکنولوژیهای موجود و حقایقی نظیر روند تهی شدن منابع فسیلی در دهه های آینده، مزیتهای زیست- محیطی انرژی اتمی، همچنین استناد به آمار و عملکرد اقتصادی و ضریب بالای ایمنی نیروگاههای هسته ای، مضرات کمتر چرخه سوخت هسته ای نسبت به سایر گزینه های سوخت و پیشرفتهای حاصله در زمینه نیروگاههای زاینده و مهار انرژی گداخت هسته ای در طول نیم قرن آینده، بدون تردید انرژی هسته ای یکی از حاملهای قابل دسترس و مطمئن انرژی جهان در هزاره سوم میلادی به شمار می‌رود.

بنابراین، کشورهای مختلف و به ویژه کشورهای غربی با علم به مزایای استفاده از فناوری هسته ای، به سمت استفاده هرچه بیشتر از این فناوری حرکت کرده اند. به این ترتیب به نظر می رسد، یکی از دلایل مهم کشورهای غربی و آمریکا برای ممانعت از دستیابی کشورهایی مانند جمهوری اسلامی ایران به فناوری هسته ای، جلوگیری از دستیابی به سطوح بالای رشد و پیشرفت اقتصادی در این کشورها است. در ارتباط با تاریخچه استفاده از فناوری هسته ای در تولید برق می توان گفت، اولین اختصاصی تولید برق، توسط شوروی و در ژوئن 1954 در "آبنینسک" نزدیک مسکو احداث شد که بیشتر جنبه نمایشی داشت.
 
به روایت تاریخ،تولید الکتریسیته از راکتورهای اتمی در مقیاس صنعتی در سال 1956 در انگلستان آغاز شد.

در سال 2007 بیش از 14 درصد الکتریسیته جهان از نیروی هسته ای تامین می شد و این در حالی است که راکتورهای جدیدی نیز در جهان در حال ساخت است.

در این راستا شورای جهانی انرژی تا سال 2020 میلادی میزان افزایش عرضه انرژی هسته‌ای را نسبت به سطح فعلی حدود 2 برابر پیش بینی کرده است.

کشورهای مختلف در تولید برق هسته‌ای روند گوناگونی داشته‌اند. به عنوان مثال؛ از سال 1965 ساخت نیروگاه اتمی درکشور انگلستان که در این عرصه پیشرو بود، کاهش یافت، اما برعکس همین روند در آمریکا به اوج خود رسید.

کشور آمریکا که تا اواخر دهه 1960 تنها 17 نیروگاه اتمی داشت، در طول دهه های 1970 و 1980 بیش از 90 نیروگاه اتمی دیگر ساخت که این مسئله نشان دهنده افزایش شدید تقاضای انرژی در آمریکاست.

هم اکنون فرانسه با داشتن سهم 75 درصدی برق هسته‌ای از کل تولید برق خود درصدر کشورهای جهان قراردارد. پس از آن به ترتیب لیتوانی (73 درصد)، بلژیک (57 درصد)، بلغارستان و اسلواکی (47 درصد) و سوئد (48.6 درصد) قرار دارند. آمریکا نیز حدود 20 درصد از تولید برق خود را به برق هسته‌ای اختصاص داده است.

گفتنی است؛ گرچه ساخت نیروگاههای هسته‌ای و تولید برق هسته‌ای در جهان از رشد انفجاری اواخر دهه 1960 تا اواسط 1980 برخوردار نیست، اما کشورهای مختلف همچنان درصدد تأمین انرژی مورد نیازخود از طریق انرژی هسته‌ای هستند.

طبق پیش بینیهای انجام شده روند استفاده از برق هسته‌ای تا دهه‌های آینده همچنان روند صعودی خواهد داشت. در این زمینه، منطقه آسیا و اروپای شرقی به ترتیب مناطق اصلی جهان در ساخت نیروگاه هسته‌ای خواهند بود. در این راستا، ژاپن با ساخت نیروگاههای اتمی با ظرفیت بیش از 25 هزارمگاوات درصدر کشورها قرار دارد. پس از آن چین، کره جنوبی، قزاقستان، رومانی، هند و روسیه جای دارند.

به این ترتیب با توجه به روند افزایش تمایل کشورها برای استفاده از انرژی هسته ای به منظور تولید برق به نظر می رسد کشورهایی که قصد دارند رشد اقتصادی مناسبی را در آینده تجربه کنند باید به سمت استفاده از فناوری هسته ای برای تولید انرژی و به ویژه برق گام بردارند.

بنابراین، کشور جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از قدرت های مهم منطقه که چشم انداز توسعه ای برای خودش ترسیم کرده است، نیازمند استفاده از فناوری هسته ای برای تولید برق است.

با توجه به شرایط موجود چنانچه از لحاظ اقتصادی هزینه‌های فرصتی فروش نفت و گاز را با قیمتهای متعارف بین المللی در محاسبات هزینه تولید (قیمت تمام شده) برای هرکیلو وات برق تولیدی منظور نمائیم و همچنین تورم و افزایش احتمالی قیمت‌های این حامل‌ها (بویژه طی مدت اخیر) را براساس روند تدریجی به اتمام رسیدن منابع ذخایر نفت وگازجهانی مد نظر قرار دهیم، یقینا در بین گزینه‌های انرژی موجود درجمهوری اسلامی ایران، استفاده از حامل انرژی هسته‌ای نزدیکترین فاصله ممکن را با قیمت تمام شده برق در نیروگاههای فسیلی خواهد داشت.
 
به این ترتیب یکی از کارکردهای مهم فناوری هسته ای برای جمهوری اسلامی ایران، استفاده از این فناوری در زمینه تولید برق خواهد بود.

به ویژه اینکه با توجه به پیشرفت های ایران در این زمینه می توان به نتایج اقتصادی طرح های تولید برق هسته ای در ایران نیز امیدوار بود و با تولید بیش از حد نیاز کشور به صادرات برق تولید شده نیز امید بست.