حفظ عرصه های جنگلی زاگرس نیازمند حمایت بیشتر است

جنگل های منطقه زاگرس که به گفته کارشناسان یکی از بهترین نوع جنگل از لحاظ حفظ آب شیرین در سفره های زیرزمینی، حفاظت خاک، جلوگیری از تغییر وضعیت آب و هوایی و تغییرات سخت اقلیمی به شمار می رود، این روزها براثر مسائل اقتصادی- اجتماعی با تخریب روبرو شده است.

کارشناس منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری می گوید: سرانه جنگل در این استان با چهار دهم هکتار، دو برابر میانگین کشور است اما چهارمحال و بختیاری تا استاندارد جهانی و دستیابی به سرانه هشت دهم هکتار راهی طولانی در پیش دارد.

خاکپور می افزاید: نبود جایگزینی برای تامین سوخت فسیلی در روستاهای حاشیه جنگل، سالانه بالغ بر هزار هکتار از جنگل های این منطقه را نابود می کند و همچنان بر این فاصله افزوده می شود.

این کارشناس منابع طبیعی اضافه می کند: تمرکز سد سازی در چهارمحال و بختیاری هم با هشت سد بزرگ ساخته شده، در دست ساخت و یا در حال مطالعه، نابودی بیش از 10 درصد از جنگل های بلوط این بخش از زاگرس را به دنبال دارد.

وی می گوید: تقریبا همه این سدهای بزرگ مخزنی و برق آبی در مناطق جنگلی چهارمحال و بختیاری قرار دارد که به عنوان مثال می توان به سد کارون چهار اشاره کرد که بیش از 20هزار هکتار از جنگل های این استان را به زیر آب برد.

خاکپور می افزاید: سد کارون سه هم که در فاصله کمتر از 60 کیلومتری سد کارون چهار ساخته شد، بخش هایی از جنگل های چهارمحال و بختیاری را از بین برد.

وی اضافه می کند: سدهای لیرو در جنگل های بازفت و خرسان سه در جنگل های لردگان اکنون در دست ساخت است و سدهای کارون پنج، خرسان یک و دو در جنگل های لردگان و سد بازفت در جنگل های بازفت چهارمحال و بختیاری هم در دست مطالعه و نهایی شدن است و هر یک از این سدها، به زودی بخش هایی از بهترین جنگل های زاگرس را به زیر آب خواهند برد.

عضو هیئت علمی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه شهرکرد هم با انتقاد از روند رو به رشد تخریب مراتع چهارمحال و بختیاری می گوید: اجرای طرح های سدسازی و صنعتی بدون در نظر گرفتن ویژگی های جغرافیایی و زیست محیطی منطقه، تخریب زیست گاه ها و مراتع را به همراه دارد. 

ابراهیمی می افزاید: اجرای طرح های مدیریت منابع جنگلی، افزایش مشارکت مردم و لحاظ کردن منافع عمومی در عرصه های جنگلی و مرتعی، نظارت بیشتر مسئولان و مبارزه با تخریب کنندگان مراتع از راهکارهای حفاظت از منابع طبیعی است.

معاون فنی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری می گوید: این استان بخشی از منابع جنگلی و مرتعی بکر زاگرس را در خود جای داده است. 

محمدی می افزاید: باوجود ممنوعیت های قانونی برای فعالیت معادن سنگ و شن و ماسه در مناطق جنگلی، سالهاست که شاهد بهره برداری های غیرقانونی برخی معادن و کارخانه های سنگ بری و شن و ماسه در بهترین جنگل های لردگان هستیم.

او اضافه می کند: علاوه بر این جنگل تراشی هایی که به سبب برداشت شن از این مناطق صورت می گیرد، گرد و غبار ناشی از کارخانه های غیر استاندارد مربوط با این معادن که در همان محل هم مستقر شده اند، گاهی اوقات تا شعاع دو کیلومتر بر روی برگ های درختان جنگل های اطراف می نشیند و حیات این سبزینه ها را به خطر می اندازد.

معاون فنی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری می افزاید: نبود طرح جامع آمایش سرزمین سبب شده است تا بیشتر فعالیت‌های عمرانی بدون مکان یابی درست به مرحله اجرا درآید و در نتیجه به منابع طبیعی آسیب برسد در حالی که نباید منابع طبیعی به بهانه اجرای طرح های صنعتی، کشاورزی و اقتصادی در معرض خطر قرار گیرد.

محمدی با اشاره به اینکه طرح های آمایش و ارزیابی زیست محیطی مکمل هم هستند، اضافه می کند: به ‌طور کلی برای هر فعالیت عمرانی و صنعتی باید پیش از هر اقدامی مطالعات زیست محیطی آن انجام شود تا مشخص شود ساخت طرح مورد نظر چه تبعاتی را به همراه دارد.

مدیرکل حفاظت محیط زیست چهارمحال و بختیاری می گوید: برای حل بنیادی بحران های زیست محیطی باید دیدگاه‌ های کلان و زیربنایی توسعه منطبق با قوانین حفاظت محیط زیست طراحی شود.

احمدی فشار چند برابر ظرفیت به محیط زیست به علت وابستگی معیشتی مردم به محیط زیست، خشکسالی سالهای اخیر و ریزگردها را از جمله مشکلات محیط زیست استان چهارمحال و بختیاری بیان می کند.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری می گوید: وابستگی معیشتی مازاد بر توان تولیدی حوزه های آبخیز همواره به عنوان یکی از مهمترین عوامل تخریب محیط زیست مطرح بوده و نابودی پوشش گیاهی و آب و خاک حوزه های آبخیز و پرشدن سدها از رسوب را به دنبال داشته است.

به گفته عبدالهی بیش از 50 درصد حوزه کارون شمالی در استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد و این استان تامین کننده آب سدهای بزرگ کشور ( زاینده رود، شهید عباسپور، کارون3 و 4) و سدهای در دست مطالعه و یا ساخت (خرسان یک، دو، سه و کارون 5) است.

وی مدیریت یکپارچه را در کاهش وابستگی ساکنان حوزه آبخیز به منابع طبیعی و رسیدن به توسعه و معیشت پایدار ضروری می داند و می افزاید: مدیریت جامع و یکپارچه بدون برقراری عدالت اجتماعی آبخیزنشینان بالادست و پایین دست، جلب مشارکت مردمی و استفاده از دانش و توانمندیهای بومی آبخیزنشینان به نتیجه نمی رسد.