ترامپ و مداخلهجویی خطرناک در اعتراضهای ایران
پیام اخیر ترامپ در ۳ بامداد به وقت واشنگتن در ۲ ژانویه ۲۰۲۶ منتشر شد؛ پیامی کوتاه، اما پرتنش که در آن رئیسجمهور آمریکا مدعی شد «اگر ایران به رسم معمول خود معترضان صلحجو را بکشد، ایالات متحده به کمک آنان خواهد آمد». این اظهارات در حالی بیان شد که اعتراضها در تهران، اصفهان و مشهد وارد هفتمین روز خود شده؛ اعتراضهایی که در ابتدا جنبه صرفا معیشتی و صنفی داشته و بازارمحور بود، بازار که همواره و همیشه از حامیان و ارکان نظام ایرانی-اسلامیمان بوده است.
زمینه تاریخی مداخلهجویی ترامپ در امور داخلی ایران: از نخستین روزهای ریاستجمهوری دوره نخست ترامپ در ژانویه ۲۰۱۷، سیاست او نسبت به ایران بر پایه فشار حداکثری بنا شد. در مه ۲۰۱۸، ترامپ یکجانبه از توافق هستهای (برجام) خارج شد و بیش از ۱۵۰۰ تحریم جدید علیه بخشهای مالی، نفتی و کشتیرانی ایران اعمال کرد. این تحریمها اقتصاد ایران را تحت فشار قرار داد، نرخ تورم را افزایش داد و ارزش ریال را کاهش داد. در ژوئن ۲۰۲۵، ترامپ دستور حمله هوایی به سه تأسیسات هستهای ایران را صادر کرد؛ عملیاتی که بنا بر گزارش الجزیره با مشارکت بیش از ۱۲۵ هواپیمای آمریکایی انجام شد و به گفته واشنگتن «برنامه هستهای ایران را نابود کرد». اوج مداخله ترامپ در امور داخلی ایران، ترور سردار قاسم سلیمانی در بغداد در ۳ ژانویه ۲۰۲۰ بود؛ اقدامی که به حملات موشکی ایران علیه پایگاههای آمریکا در عراق و افزایش خطر جنگ تمامعیار منجر شد.
پیوند با اسرائیل و سیاست خارجی آمریکا: تنشها زمانی شدت گرفت که ترامپ در ۲۹ دسامبر ۲۰۲۵ در اقامتگاه مارالاگو در فلوریدا با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، دیدار کرد. نتانیاهو بار دیگر خواستار موضع سختتر آمریکا علیه کشورمان شد. ترامپ پس از این دیدار مدعی شد ایران در تلاش برای بازسازی تأسیسات هستهای است و تهدید کرد: «اگر بخواهند دوباره بسازند، آنها را نابود خواهیم کرد».
واکنشهای داخلی: علی لاریجانی، رئیس پیشین مجلس و دبیر شورای عالی امنیت ملی، در پاسخ به پیام ترامپ نوشت: «مداخله آمریکا مساوی با آشوب در کل منطقه و نابودی منافع خودشان خواهد بود.» علی شمخانی، مشاور رهبری، نیز هشدار داد: «هر دست مداخلهگر که به امنیت ایران نزدیک شود، قطع خواهد شد». این واکنشها نشاندهنده حساسیت شدید تهران به تهدیدهای مستقیم واشنگتن است.
واکنشهای داخلی آمریکا: پیام ترامپ نه تنها در ایران که در داخل آمریکا نیز با واکنشهای گسترده روبهرو شد. سناتور دموکرات کریس مورفی از ایالت کانکتیکات در مصاحبهای با شبکه MSNBC گفت: «این نوع تهدیدهای مبهم، آمریکا را وارد جنگی ناخواسته میکند و هیچ کمکی به مردم ایران نخواهد کرد.» سناتور جمهوریخواه رند پال نیز در توییتی نوشت: «مداخله نظامی در ایران فاجعهای مشابه عراق و افغانستان خواهد بود.» در مقابل، برخی چهرههای نزدیک به ترامپ مانند نماینده جیم جردن از اوهایو، پیام رئیسجمهور را «حمایتی شجاعانه از آزادیخواهان ایرانی» توصیف کردند.
مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، نیز در پستی در شبکه X نوشت: «ما در کنار ایرانیان ایستادهایم که علیه رژیمی رادیکال اعتراض میکنند». این موضعگیریها نشان میدهد میان مقامات رسمی آمریکا نیز اختلاف نظر درباره نحوه برخورد با کشورمان وجود دارد.
ابعاد خطرناک پیام ترامپ
کارشناسان روابط بینالملل معتقدند پیام ترامپ بیش از آنکه حمایتی واقعی از مردم ایران باشد، بخشی از سیاست فشار حداکثری و نمایش قدرت در برابر تهران است. استفاده از عبارت «locked and loaded» (آماده و مسلح) یادآور تهدیدهای نظامی مستقیم است که میتواند منطقه خاورمیانه را وارد چرخه جدیدی از ناامنی کند. تجربه تلخ عراق در ۲۰۰۳ و افغانستان پس از ۲۰۰۱ نشان داده مداخله نظامی آمریکا نه تنها به آزادی و دموکراسی منجر نمیشود، سالها بیثباتی و خشونت را همراه دارد.
انتهای پیام
