پشهها آرشیو DNA حیاتوحش را حمل میکنند
برخلاف بسیاری از جزئیات اغراقآمیز مجموعه فیلمهای پارک ژوراسیک از پرهای ازدسترفته دایناسورها گرفته تا رفتارهای ساختگی شکار گروهی ایده محوری این فیلمها آنقدرها هم دور از واقعیت نیست. پژوهشی تازه نشان میدهد پشهها واقعا میتوانند تصویری دقیق از تنوع زیستی محیط اطراف خود ارائه دهند.
به گزارش پژوهشگران دانشگاه فلوریدا، بررسی وعدههای خونی پشهها نشان میدهد این حشرات اطلاعات ژنتیکی گستردهای از جانورانی که از آنها تغذیه کردهاند در خود ذخیره میکنند؛ اطلاعاتی که میتواند به پایش تنوع زیستی و حفاظت از گونهها کمک کند.
لارنس ریوز، حشرهشناس و نویسنده اصلی این پژوهش با اشاره به الهام گرفتن از فیلم پارک ژوراسیک میگوید: میگویند پارک ژوراسیک نسل جدیدی از دیرینهشناسان را الهام داد، اما برای من الهامبخش مطالعه پشهها بود.
در این مطالعه ریوز و همکارانش از جمله حنا آتسما طی هشت ماه بیش از ۵۰ هزار پشه متعلق به ۲۱ گونه مختلف را در یک منطقه حفاظتشده به وسعت ۱۰ هزار و ۹۰۰ هکتار در مرکز فلوریدا جمعآوری کردند. بررسی خون موجود در بدن چند هزار پشه ماده نشان داد این حشرات میتوانند وجود جانورانی از کوچکترین قورباغهها تا بزرگترین گاوها را آشکار کنند.
نتایج نشان داد DNA مربوط به ۸۶ گونه جانوری مختلف در نمونهها شناسایی شده است؛ رقمی که حدود ۸۰ درصد از گونههای مهرهداری را شامل میشود که پشهها در آن منطقه از آنها تغذیه میکنند. این گونهها طیف متنوعی از شیوههای زیستی را دربر میگرفتند؛ از گونههای درختزی و مهاجر گرفته تا بومی، مهاجم، دوزیست و حتی گونههای در معرض خطر.
به گفته ریوز تنها پستاندار بزرگ غایب در این فهرست پلنگ فلوریدا (Puma concolor couguar) بود و برخی جانوران زیرزمینی کوچک مانند موش کور شرقی نیز در نتایج دیده نشدند.
در پژوهش دوم همین گروه به سرپرستی سباستین بوترو کانیولا زیستشناس مشخص شد نمونهبرداری از پشهها در دوره اوج فعالیت آنها از نظر کارایی با سرشماری مستقیم جانوران برابری میکند. با این حال در فصلهای خشک روشهای سنتی پایش زیستی همچنان نتایج بهتری ارائه میدهند.
پژوهشگران تاکید میکنند اگرچه استخراج DNA معنادار از پشههای فسیلشده مانند آنچه در پارک ژوراسیک دیده میشود بعید به نظر میرسد اما این روش میتواند به جلوگیری از انقراض گونههای امروزی کمک کند.
آتسما و همکارانش در مقاله خود نوشتهاند: پایش تنوع زیستی برای حفاظت ضروری است، اما مطالعات میدانی پرهزینه، زمانبر و نیازمند تخصص بالای ردهبندی زیستی هستند.
آنها معتقدند توسعه روشهای نوآورانه و کمهزینه، بهویژه با بهرهگیری از فناوریهای نوین در دوره بحرانی کاهش تنوع زیستی اهمیت فزایندهای دارد. به گفته پژوهشگران این روش هنوز باید در مناطق جغرافیایی مختلف آزموده شود اما میتواند در زمانها و مکانهایی که پشهها فراواناند، ابزاری مقرونبهصرفه برای پایش حیاتوحش باشد.
بررسی DNA موجود در خون پشهها امکان شناسایی طیف گستردهای از گونهها را فراهم میکند؛ در حالی که بسیاری از روشهای متداول شناسایی جانوران تنها به گروه محدودی حساس هستند.
ریوز در پایان با اشاره به نگاه منفی انسانها به پشهها میگوید: من کاملا از بیزاری مردم نسبت به پشهها آگاه هستم و این احساس تا حدی قابل درک است. پشهها معمولا نشان نمیدهند که عنصر مهمی در اکوسیستم هستند؛ اما در واقع نقشهای مهمی ایفا میکنند و ما نشان دادیم که میتوانند به پایش و حفاظت از دیگر جانوران و مدیریت بهتر اکوسیستمها کمک کنند.
هر دو مقاله این پژوهش در نشریه علمی Scientific Reports منتشر شدهاند.
انتهای پیام/
