رویکرد بیسابقه شهردار نیویورک در دفاع از مهاجران با استناد به متون اسلامی
در صحنهای کمسابقه در عرصه سیاسی-اجتماعی آمریکا، زهران ممدانی، شهردار شهر نیویورک، پشت تریبون اولین افطار سالانه گفتوگوی بینادیان این شهر قرار گرفت تا خطابی را ایراد کند که به سرعت از حصار یک مراسم مذهبی فراتر رفت و به یک بیانیه سیاسی قدرتمند و یک درس عملی در کاربست اخلاق دینی در حکمرانی مدرن تبدیل شد. مخاطب او حدود ۴۰۰ تن از رهبران ادیان و جامعه بودند، اما پیامش مستقیماً معطوف به کاخ سفید و سیاستهای مهاجرتی دولت دونالد ترامپ بود که از ژانویه ۲۰۲۵ با شدتی بیسابقه در حال اجراست. ممدانی، با شجاعتی که در تاریخ شهرداری نیویورک بینظیر توصیف شده، نه تنها از موضع یک مقام منتخب، بلکه با صراحت از موضع یک فرد مسلمان معتقد سخن گفت و سیاستهای مهاجرتی فدرال را با معیارهای دینی خود سنجید. او با قرائت آیه ۴۱ سوره نحل، «وَ الَّذینَ هاجَروا فِی اللَّهِ مِن بَعدِ ما ظُلِموا لَنُبَوِّئَنَّهُم فِی الدُّنیا حَسَنَةً»، تأکید کرد که وعده الهی به مهاجران مظلوم، پناه دادن و اسکان دادن آنان در نیکویی است، نه تعقیب و تفتیش و تفکیک خانوادههایشان.
شهردار نیویورک در بخش کلیدی سخنرانی خود، با استناد به سیره پیامبر اسلام (ص)، استدلال خود را از متن مقدس به تاریخ جاویدان امتداد داد. او با یادآوری این که «پیامبر (ص) نیز روزی غریب بود» و ناگزیر از ترک زادگاه خود شد، مهاجرت را به پدیدهای فراتر از یک جابجایی جغرافیایی، بلکه به یک تجربه مشترک انسانی و مقدس ارتقا داد. این ارجاع تاریخی، هوشمندانه بحث را از حیطه مجادلات سیاسی روز خارج کرد و آن را بر بستری از اخلاق جهانی قرار داد. ممدانی صراحتاً اعلام کرد که داستان هجرت، باید به عنوان «قطبنمای اخلاقی» برای سیاستهای معاصر مهاجرت عمل کند و به دولتمردان یادآوری نماید که «انسان» باید مقدم بر «تشریفات اداری» قرار گیرد. این تقابل آشکار بین دو گفتمان «امنیتگرایی سختگیرانه» و «انسانمداری دینی»، هسته مرکزی سخنرانی او را تشکیل میداد.
اما سخنرانی ممدانی تنها یک موعظه اخلاقی نبود؛ بلکه یک اتهامنامه مشخص و عینی بود. او با جزئیاتی تکاندهنده، به تشریح عملکرد «وحشیانه» و «مهیب» کارگزاران اداره مهاجرت و گمرک (ICE) پرداخت. توصیف او از مأمورانی که «مردم را از خودروهایشان میکنند»، «سلاح به روی افراد غیرمسلح میگیرند» و «خانوادهها را با خشونت از هم میدرند»، تصویری زنده از واقعیت اجرای این سیاستها ارائه داد. ممدانی این اعمال را نه خدمت به عدالت یا حفاظت از جامعه، بلکه عملی «مخل ارزشهای انسانی و دینی» و بذرافشان ترس خواند. این اتهامات در بستر تظاهرات گسترده در شهرهای آمریکا علیه خشونتهای مرگبار ICE، از جمله حوادث منجر به کشته شدن در مینیاپولیس، ابعادی جدی و فوری به خود گرفت. هدف شهردار واضح بود: تبدیل یک نارضایتی عمومی به یک تقبیح اخلاقی مستدل.
واکنشها به این سخنرانی در فضای مجازی و تحلیلهای پس از آن، حاکی از درک عمق نمادین این حرکت بود. بسیاری بر «بیسابقه» بودن این صحنه تأکید کردند؛ این که برای اولین بار یک شهردار نیویورک، علناً و در جمع عمومی ساکنان این کلانشهر، به آیات قرآن و احادیث نبوی استناد میجوید. در شرایطی که صدای اسلامهرزی و مسلمانستیزی در آمریکا رساتر شده، صراحت ممدانی در نمایش هویت دینی خود و استفاده از آن به عنوان منبعی برای اعتباربخشی به موضع سیاسی، اقدامی جسورانه و اثرگذار ارزیابی شد. تحلیلگران اشاره کردند که این خطاب میتواند ضمن گشودن یک گفتوگوی گستردهتر درباره سیاست مهاجرت در یک جامعه چندفرهنگی مانند نیویورک، اعتماد جامعه مسلمان به نهادهای محلی را نیز تقویت کند. پیام ضمنی این بود که میتوان در عین حفظ هویت دینی، در بالاترین سطوح سیاسی ایفای نقش کرد و از آن هویت، برای دفاع از ارزشهای عام انسانی بهره جست.
در مقیاسی کلانتر، اقدام ممدانی را باید فراتر از یک مخالفت سیاسی معمول دید. این اقدام، یک الگوی نادر از رهبری سیاسی را در آمریکا به نمایش گذاشت که در آن، ایمان شخصی نه به حاشیه رانده میشود و نه برای جلب رأی به شکل سطحی عرضه میگردد، به عنوان چارچوبی اصیل و نیروبخش برای دفاع از حقوق محرومان و ستمدیدگان وارد عرصه عمومی میشود. تأکید او بر روایت مشترک مهاجرت و مفهوم «غربت»، پلی معنادار بین تجربه تاریخی مسلمانان و تجربه کنونی هزاران مهاجر غیرقانونی در آمریکا ایجاد کرد. به این ترتیب، دفاع از مهاجران نه یک موضع چپ یا لیبرال صرف، که یک تکلیف دینی و انسانی قلمداد شد. در حالی که دولت ترامپ سیاست خود را بر اساس اولویتهای امنیتی و هویتی توجیه میکند، ممدانی با زبانی گزنده و مستدل، پایههای اخلاقی آن را به چالش کشید و یادآور شد که فراموش کردن انسانیت در پشت اصطلاحات قانونی و امنیتی، در بلندمدت بنیانهای جامعه را از درون میپوساند. نتیجه این تقابل گفتمانی، که اکنون با بیانی قوی از سنت اسلامی نیز تقویت شده، میتواند آینده بحث مهاجرت در آمریکا را بیش از پیش پیچیده و پرچالش کند.
انتهای پیام/
