چهارشنبهسوری در سایه جنگ؛ سنتی که فراموش نمیشود
حمید رضا خالدی:تاریخچه چهارشنبهسوری
چهارشنبهسوری ریشه در باورهای زرتشتی دارد. ایرانیان باستان به آتش به عنوان نماد پاکی و نور خداوند نگاه میکردند. آخرین چهارشنبه سال به عنوان روزی برای شستن بدنی و روحی از غم و بیماریها و استقبال از نوروز محسوب میشد.
در این شب مردم روی آتش میپریدند و میگفتند: زردی من از تو و سرخی تو از من. این جمله نشان میدهد که آتش باید بیماریها و ناراحتیها را از مردم بگیرد و مردم هم انرژی و گرمای خود را به آتش بدهند.
قدمت این جشن به بیش از ۳۰۰۰ سال قبل برمیگردد. در متون کهن ایرانی نام چهارشنبهسوری به صورت پراکنده دیده میشود. در سدههای بعدی این آیین شکل مدرن خود را گرفت و با استفاده از مواد آتشزا و ترقه همراه شد.
در دوران معاصر چهارشنبهسوری به یک جشن عمومی تبدیل شد و همه اقشار مردم در آن مشارکت دارند. نسل جوان امروز این جشن را بیشتر به عنوان یک مراسم شادی و تفریح میدانند تا یک آیین مذهبی.
جشنهای آتش مشابه در دنیا
اگرچه چهارشنبهسوری مخصوص فرهنگ ایرانی است، اما جشنهای آتشپایی مشابه در کشورهای مختلف وجود دارد:
در اسپانیا جشن لویا است دی بوئا برگزار میشود که مردم در آن آتش میافروزند و شمعها را روی شمعگذاری میکنند.
در ژاپن جشن گونگی است که مردم شمع و آتش را در مسیر خود روشن میکنند تا شریران را دور کنند.
در آلمان جشن برنر فایر در شب یلدا برگزار میشود که در آن آتشبازی بزرگی انجام میشود.
در انگلیس شب گیس فاکس برگزار میشود که مردم مشعلهای روشن را در خیابانها به راه میاندازند.
در آمریکا جشن فایرفلیکس در برخی شهرها برگزار میشود که مردم در آن آتش میافروزند.
هوش مصنوعی: همه این جشنها ریشه در باور به قدرت پاککنندگی آتش دارند. ایرانیان با چهارشنبهسوری این آیین را با فرهنگ خود ترکیب کرده و به شکلی منحصر به فرد اجرا میکنند.
حوادث و خطرات چهارشنبهسوری
متاسفانه در طول سالها حوادث زیادی در چهارشنبهسوری اتفاق افتاده است:
در سال گذشته بیش از ۵۰۰ مورد سوختگی در چهارشنبهسوری گزارش شده است.
آمارهای وزارت بهداشت نشان میدهد که سالانه حدود ۳۰۰ نفر بر اثر ترقه و مواد آتشزا در چهارشنبهسوری دچار آسیب میشوند.
در سالهای گذشته چندین مورد مرگ و میر بر اثر انفجار مواد آتشزا ثبت شده است.
بسیاری از خانهها به دلیل آتشبازی آسیب دیدند و گاهی آتشسوزی بزرگی رخ داد.چشمزدگی و آسیبهای بینایی یکی از شایعترین آسیبهاست.مصرف غیراصولی مواد آتشزا باعث آسیبهای جدی به کودکان و نوجوانان میشود. همچجنین.صداقها و انفجارهای شدید میتوانند باعث شنوایی و آسیبهای قلبی شوند.این آمارها نشان میدهد که چهارشنبهسوری میتواند بسیار خطرناک باشد.
شرایط خاص امسال و هشدار مسئولین
امسال شرایط با سالهای گذشته تفاوت دارد. کشور درگیر بحران جنگی است و مسئولین اعلام کردند که استفاده از ترقه و مواد منفجره ممنوع است.قوه قضائیه اعلام کرد که کسانی که به این ممنوعیت عمل نکنند، با آنها برخورد خواهد شد.همچنین نیروی انتظامی هشدار داد که استفاده از مواد آتشزا در چهارشنبهسوری امسال جرم است و پیگرد قانونی دارد.
در همین راستاوزارت کشور تأکید کرد که هیچ فردی حق ندارد مواد آتشزا تولید، توزیع یا استفاده کند.استانداران هم در تمام شهرستانها دستور دادند که گشتهای ویژه برای کنترل این ممنوعیت تشکیل شود.مسئولین گفتند که هدف از این ممنوعیت حفظ جان مردم و جلوگیری از حوادث است.آنها تأکید کردند که چهارشنبهسوری باید بدون خطر و بدون آسیب برگزار شود.
نحوه برگزاری امسال در شرایط جنگی
با وجود جنگ و بمباران و موشک، مردم هنوز به چهارشنبهسوری وفادارند اما به شکل متفاوت:
بسیاری از خانوادهها به جای آتشبازی بزرگ، آنها می گویند شمع روشن میکنند و دور هم جمع میشوند.بعضی از مردم در خانههایشان آتش کوچک میافروزند و از پنجرهها به آسمان نگاه میکنند.بعضی از مردم به جای ترقه از نورهای رنگی و چلچراغ استفاده میکنند.شاید به این علت که براین باورند که گرچه جنگ است اما نباید گذاشت سنت ها قربانی آن شوند.
انتهای پیام/
